Getypte ambtelijke instructie/brief (pagina 2 van een meerdelig schrijven). 2 april 1943. De Directeur van het Marktwezen Amsterdam, C.F. Sixma. -2-

gaat.
De Volendammer winkeliers moeten hun vervoersbewijs in zijn geheel op de Vischmarkt (ingang bij het contrôlehuisje, waar de contrôleerende ambtenaar aanwezig moet zijn) inleveren en ontvangen aldaar, nadat hun aanvoer is gecontrôleerd, een vervoersbewijs naar hun winkel.
De Volendammer straathandelaren behoeven op de Vischmarkt niet te worden gecontrôleerd. Zij gaan met hun aal en het vervoersbewijs in duplo naar de hun aangewezen dagmarkt en geven daar dit bewijs in zijn geheel (dus ook het duplicaat) aan den contrôleerenden ambtenaar af. Deze overtuigt er zich van, dat de aanvoer correct is geschied en stuurt daarna de vervoersbewijzen met zijn dagrapport naar de Vischmarkt, zooals gebruikelijk. Aan de hand van den dagelijkschen staat van toewijzingen (zie boven) wordt aldaar gecontrôleerd of de zaak in orde is. Bij niet inlevering van het vervoersbewijs door de Volendammers wordt aangenomen, dat aanvoer niet heeft plaatsgehad en dient dit aan het Hoofdkantoor gerapporteerd te worden door het personeel van de Vischmarkt.
Op de Vischmarkt moet van iederen Volendammer kleinhandelaar een kaartje worden gemaakt, waarop zijn aaltoewijzing te Volendam wordt aangeteekend. Daarnaast blijft vanzelfsprekend het register van de Amsterdamsche toewijzingen gehandhaafd. Bovendien moet op de Vischmarkt een verzamellijst van de Volendammers worden bijgehouden, waaruit moet blijken, dat deze zich aan hun opdracht om 3 maal versche aal en 1 maal gerookte aal aan te voeren, houden.

                                      De Directeur,
                                      C.F.SIXMA.

Markbw.VM/DM.
2/4/'43. WB.
No.33. Dit document beschrijft de bureaucratische procedure voor de controle op de visaanvoer in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen twee groepen handelaren:
1. Winkeliers: Zij moeten fysiek naar de centrale Vischmarkt voor controle voordat zij hun waar naar de eigen winkel mogen vervoeren.
2. Straathandelaren: Zij worden gecontroleerd op de diverse dagmarkten waar zij hun standplaats hebben. De administratie (vervoersbewijzen in duplo) wordt achteraf gecentraliseerd op de Vischmarkt.

Opvallend is de vermelding van een specifieke ratio in de aanvoerplicht: voor elke drie leveringen van verse aal moet er één levering van gerookte aal tegenover staan. Dit wijst op een strak gereguleerde distributie-economie waarbij de overheid (onder toezicht van de bezetter) precies bepaalde wat en hoeveel er op de markt kwam om zwarte handel tegen te gaan en de voedselvoorziening te beheersen. Het document dateert uit april 1943, een periode waarin de schaarste in Nederland toenam en het distributiestelsel steeds fijnmaziger werd. De ondertekenaar, Cornelis Frans Sixma, was de directeur van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam. In deze hoedanigheid was hij verantwoordelijk voor het reilen en zeilen op de Amsterdamse markten, waaronder de Centrale Markthallen en de Vismarkt.

Volendam was (en is) een cruciale bron voor de aanvoer van vis, met name aal (paling). Tijdens de oorlog werd de handel in vis streng gecontroleerd door de Rijksinspectie voor de Visserij en lokale marktinstanties. Het "vervoersbewijs" was essentieel; zonder dit document werd transport beschouwd als illegale handel, wat zwaar bestraft kon worden. De administratieve last die hier beschreven wordt, toont aan hoe de bezetting de dagelijkse handel tot in de kleinste details probeerde te beheersen.