Handgeschreven ambtelijk advies of memo (pagina 2). [Paginanummer:] 2

U

dat ter aanvulling van het 2e Uitvoeringsbesluit
~~moet worden~~ afgeraden af te wijken. Te verwachten
is nl. dat zich voor de winkels files zullen vormen,
waarbij weer de menschen, die den tijd hebben om in
de rij te staan, steeds de visch zullen krijgen en
deze dan veelal tegen zwarte prijzen gaan ver-
koopen. Hetzelfde euvel doet zich op de markten,
waar uiteraard slechts directe verkoop aan het
in een rij wachtende publiek mogelijk is, regelmatig
voor.
Overigens kunnen wij U berichten, dat ons
uit mededeelingen van Haagsche zijde is gebleken, dat
aan de daar geldende regeling van de winkels niet
geheel de hand wordt gehouden. Officieus is den
winkeliers toegestaan om een gedeelte in hun toe-
wijzing voor vaste klanten te reserveeren.
Al met al meenen wij U te moeten adviseeren,
geen wijziging in de bestaande regeling te brengen. * Schrift: Een vlot, zakelijk cursief handschrift uit het midden van de 20e eeuw.
* Spelling: Gebruik van de oude spelling (vóór de wijziging van 1947), herkenbaar aan woorden als "menschen", "visch", "Haagsche" en de naamvallen ("den tijd", "den winkeliers").
* Inhoud: De schrijver adviseert een superieur ("U") om vast te houden aan het bestaande "2e Uitvoeringsbesluit". De kern van het argument is dat een wijziging zou leiden tot lange rijen bij winkels. Dit zou de weg vrijmaken voor speculanten (mensen die de tijd hebben om in de rij te staan) om de schaarse goederen — in dit geval specifiek "visch" genoemd — op te kopen en voor "zwarte prijzen" door te verkopen.
* Opvallend: Er wordt melding gemaakt van een officieuze praktijk in Den Haag ("Haagsche zijde"), waar winkeliers toestemming hebben om een deel van hun voorraad te reserveren voor vaste klanten om de rijenvorming en zwarte handel tegen te gaan. Dit document is geschreven in een context van schaarste en distributie, zeer waarschijnlijk tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. In deze periode waren veel levensmiddelen (waaronder vis) op de bon. De overheid probeerde via "Uitvoeringsbesluiten" de distributie eerlijk te laten verlopen en de zwarte handel te bestrijden.

Het document geeft een inkijkje in de dagelijkse logistieke en maatschappelijke problemen van die tijd: de enorme rijen voor de winkels en de angst dat professionele "rij-staanders" de markt zouden verpesten door goederen direct door te sluizen naar de zwarte markt. Het advies om de regels niet te wijzigen, ondanks dat men weet dat er in de praktijk (Den Haag) al van wordt afgeweken ten behoeve van vaste klanten, is tekenend voor de ambtelijke worsteling met de weerbarstige realiteit van de oorlogseconomie.