Ambtelijk verslag/voorstel betreffende de visdistributie. Februari 1943 (verwijst naar besluit van 12 november 1942 en vergadering van 2 februari 1943). 3

1. De verdeellijsten zijn "bevroren" ingevolge
   machtiging van de Wethouder voor de Levensmiddelen
   d.d. 12 November 1942 No. 259 L.M. tot April a.s.
   (zie bijlage 4).
   Het is voor den aanvang van het nieuwe seizoen
   dus noodzakelijk om alle ingekomen verzoeken met
   de Verdeelingscommissie in behandeling te nemen.
   De Verdeelingscommissie heeft op 2 Februari 1943
   den wensch geuit om voor den aanvang van het seizoen
   haar meening over de wijze van verdeeling, meer
   speciaal wat betreft de varieëring in de toewijzing-
   en, kenbaar te maken.
   Gezien de practijk van 1942 is het ten sterk-
   ste aan te bevelen, den Wethouder voor te stellen,
   voor aal en zoetwatervisch dezelfde regeling te
   volgen als door hem voor de zeevisch is goedgekeurd
   nl. gelijke toewijzingen voor straathandelaren en
   gelijke toewijzingen voor winkels.
   Bijv. 1 toewijzing à 40 pond straathandelaren
   2 " = 80 " winkels
   3 " =120 " voor
   rookers en allergrootste zaken, welke ook in-
   stellingen bedienen.
   De groote toewijzing voor rookers lijkt mij
   billijk, daar deze het voornamelijk van het aal-
   seizoen moeten hebben.
   Wanneer dit stelsel voor het nieuwe seizoen
   wordt gevolgd, wordt dus het stelsel van de basis-
   jaren verlaten. Dit kan echter niet anders dan worden
   toegejuicht. Aangezien de kleinhandel in het alge-
   meen niet aan de hand van hun boekhouding kon aan-
   toonen, welke hun omzetten waren geweest, moest de
   Verdeelingscommissie zich aan schattingen wagen,
   waarbij werd afgegaan op het inzicht van de leden
   der Commissie in den handel van verderen visch-
   handelaar. Met als gevolg felle reacties van den
   handel en wanorde op de Vischmarkt. Niet uit het
   oog moet worden verloren, dat het de Gemeente en de
   Rijksoverheid erom te doen is om de visch op goede

[Handgeschreven marge-aantekening:]
Bovendien
Van gerookte aal
der categorieën I en II
1 toewijzing
ook voor garnalen
zou het
principe v.
gelijke verdeel.
kunnen worden
doorgevoerd. Dit document vormt de derde pagina van een ambtelijk voorstel over de herstructurering van de visdistributie tijdens de bezettingsjaren. De kern van het voorstel is de overstap van een distributiemodel gebaseerd op historische omzetcijfers ("het stelsel van de basisjaren") naar een systeem met vaste toewijzingen per categorie ondernemer.

De reden voor deze omslag is van praktische en bestuurlijke aard: veel visdetailhandelaren konden hun historische omzet niet via een deugdelijke boekhouding bewijzen. Dit leidde tot willekeurige schattingen door de Verdeelingscommissie, wat weer zorgde voor onrust ("wanorde") op de vismarkt. Door vaste eenheden (bijv. 40 pond voor straathandelaren, 80 pond voor winkels) te hanteren, hoopte men op een rechtvaardiger en transparanter systeem dat minder afhankelijk was van individuele schattingen. De handgeschreven kanttekening suggereert dit principe ook uit te breiden naar gerookte aal en garnalen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de voedselvoorziening in Nederland strikt gereguleerd door de overheid (het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening). Vis was een belangrijke bron van eiwitten, maar door de oorlogsomstandigheden (zoals het verbod op de visserij op zee door de Duitsers) was er grote schaarste. Dit document illustreert de bureaucratische inspanningen om deze schaarste te beheersen.

De term "bevroren" duidt op een tijdelijke stopzetting van wijzigingen in de lijsten van rechthebbenden. Het document laat ook zien dat lokale bestuurders (zoals de Wethouder voor de Levensmiddelen) een grote rol speelden in de uitvoering van de distributie, waarbij zij moesten balanceren tussen rijksrichtlijnen en de onrustige lokale handel. De spelling (bijv. "meening", "zeevisch") is conform de toen geldende spelling-Marchant.