Notulen/Verslag van een vergadering. 18 februari 1943. Marktwezen V e r t r o u w e l i j k . HB.
Vischmarkt -------
no. 20

N o t i t i e s van een vergadering met de Verdeelingscommissie op 18 Februari 1943 te 2.30 namiddags. Aanwezig: de Secretaris, de heer H.A. van Duinhoven, de leden Frommé, Gootjes, Lammers, J.Tuyp, F.Koning, Mooyer, Van Zanten, Böhne, Rienstra en Sliphorst. Van het Marktwezen zijn aanwezig: de Directeur, de heer C.F.Sixma, de Secretaris, de heer J.J.Sieburgh en de Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden, de heer F. van Meurs.

B e h a n d e l d e o n d e r w e r p e n :
De vischverdeeling bij den aanvang van het nieuwe seizoen, zeer speciaal de enkele en dubbele toewijzingen; het in ontvangst nemen van visch aan de Vischmarkt door iederen kleinhandelaar persoonlijk, wanneer deze aan de beurt is geweest; aanvulling van het Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941, in verband met betere contrôle op de winkels.

De Secretaris opent de vergadering en deelt mede, dat hij wegens ziekte van den Voorzitter diens functie voor deze vergadering zal waarnemen. Spreker stelt als eerste punt aan de orde: de vischregeling voor het komende seizoen, meer speciaal de verdeeling in dubbele en enkele toewijzingen; spreker memoreert de groote moeilijkheden, waarmede de verdeelingscommissie te kampen heeft gehad bij het samenstellen van de huidige verdeellijsten. De Nederlandsche Visscherij Centrale had opgedragen, dat verdeeld moest worden naar de omzetten in de basisjaren 1939 en 1940. Al spoedig bleek evenwel, dat het voor het meerendeel van de Amsterdamsche kleinhandelaren niet mogelijk was om de omzetten in deze basisjaren te bepalen, omdat vrijwel over geen enkel gegeven of cijfer over deze basisjaren kon worden beschikt. Ten slotte heeft dan ook de Verdeelingscommissie lijsten moeten samenstellen, waarop de kleinhandelaren naar grootte waren ingedeeld, zooals de leden der Commissie, naar hun beste weten in verband met hun inzicht in de zaken van de Amsterdamsche kleinhandelaren, konden vaststellen. Het spreekt vanzelf, dat door dit stelsel onbillijkheden in feite niet konden worden vermeden, als gevolg waarvan wekelijks moest worden vergaderd om verzoeken om verhooging van de toewijzingen in behandeling te nemen. Er zijn dan ook verschillende correcties aangebracht, doch het feit blijft bestaan, dat een groot aantal kleinhandelaren, die thans nog een enkele toewijzing ontvangen, zich er steeds op beroepen, dat zij niet minder visch hebben gekocht dan bepaalde handelaren, die thans een dubbele toewijzing ontvangen. Daarom wordt nu, vóór den aanvang van het nieuwe vischseizoen bekeken, of het gewenscht is, de verdeellijsten zoodanig op te stellen, dat de straathandelaren allen dezelfde toewijzing zullen ontvangen en de winkeliers en halhouders ook. Dit onderwerp wordt nu in discussie gebracht, * Administratieve uitdagingen: Het document illustreert de bureaucratische chaos tijdens de bezetting. De Nederlandsche Visscherij Centrale eiste toewijzingen op basis van cijfers uit 1939-1940, maar deze data bleken onvindbaar of incompleet.
* Willekeur en inschatting: Omdat harde cijfers ontbraken, moest de commissie toewijzingen doen "naar hun beste weten". Dit leidde onvermijdelijk tot scheve gezichten en protesten van handelaren die zich benadeeld voelden (enkele vs. dubbele toewijzing).
* Centralisatie en Controle: Er is een duidelijke verschuiving zichtbaar naar meer centrale controle (het 'Visscherijbesluit 1941') en een roep om uniformiteit (gelijke toewijzing voor alle straathandelaren) om de administratieve last van wekelijkse bezwaarschriften te verminderen.
* Taalgebruik: Typisch ambtelijk taalgebruik uit de vroege jaren '40 met de toenmalige spelling (visch, verdeelingscommissie, zooals). Dit document stamt uit februari 1943, een periode waarin de schaarste in bezet Nederland (tijdens de Tweede Wereldoorlog) nijpend werd. Vis was een cruciaal onderdeel van de voedselvoorziening, aangezien vlees steeds schaarser werd.

De verdeling van goederen gebeurde via een complex distributiesysteem onder toezicht van de Duitse bezetter en Nederlandse uitvoeringsorganen zoals de Nederlandsche Visscherij Centrale. In Amsterdam was de Vischmarkt het centrale distributiepunt. De spanning tussen straathandelaren (die vaak een kleinere, mobiele afzet hadden) en de gevestigde winkeliers/halhouders over de rechtvaardigheid van de quota is een direct gevolg van de rantsoenering. Het document toont de overgang van een vrije markt (gebaseerd op historische omzet) naar een strak gereguleerde plan-economie uit noodzaak.