Handgeschreven concept-rapport/brief. 20 september 1941. [Linksboven:]
Verdeeling van visch op den Gemeentelijken afslag

[Rechtsboven:]
| concept | [stempel: 3X] A'dam, 20/9 1941
W. P. M.

[Hoofdtekst:]
Hiermede heb ik de eer voor het volgende Uw aandacht te vragen.
Zooals U bekend is, wordt dezerzijds reeds gedurende vele maanden regelmatig overleg gepleegd met de directie van de Nederlandsche Visscherijcentrale om te komen tot een stelsel, waarbij de gemeente Amsterdam in voldoende mate van visch zou worden voorzien (waarbij dus de bedoeling voorzit om de aanvoer van visch naar Amsterdam in goede banen te leiden), terwijl anderzijds een oplossing moest worden gezocht voor het vraagstuk om de aangevoerde visch zoo goed mogelijk onder de kleinhandelaren te verdeelen, opdat hiermede zou worden bereikt, dat de visch ook werkelijk ten goede zou komen van de Amsterdamsche bevolking.
Omtrent het onderhavige onderwerp rapporteerde ik U o.a. met mijn brieven van 5 juli jl (no. 46 A/30/2 M; N: 636 L.M. 1941) en 22 juli jl. (no. 46 A/33/2 M; No. 697 L.M. 1941).
Reeds vroeger zijn door de V.C. pogingen aangewend om t.a.v. den aanvoer en verdeeling van Zoetwatervisch regelen op te stellen, doch deze pogingen zijn tot nu toe mislukt, omdat dat de V.C. de sancties miste om tegen overtreders van door haar uitgevaardigde maatregelen op te treden. Zooals ik U nl. in mijn brief van 2 Aug. jl. (no. 46 A/20/3 M; 733 L.M. 1941) berichtte, had de V.C. de verdeling van op de Vischmarkt (buitenterrein) aangevoerde aal in handen gelegd van een Commissie, bestaande uit handelaren van de Vischmarkt. Deze Commissie heeft echter, in overleg met de V.C., reeds na enkele dagen haar werkzaamheden beëindigd i.v.m. het feit, dat een groot gedeelte van den aanvoer van aal, buiten de markt om, door de vornissers [?] rechtstreeks aan den kleinhandel werd geleverd, waardoor een overzicht over den totalen aanvoer en in verband daarmee een basis voor verdeeling totaal ontbrak. Sedert eenige maanden wordt dan ook vrijwel geen aal of geschubde visch meer op den afslag aangevoerd terwijl de aanvoer op het buitenterrein eveneens gering is. * Taalgebruik: Het document is geschreven in de destijds gangbare ambtelijke spelling (bijv. "visch", "verdeeling", "zoo").
* Kernproblematiek: De tekst beschrijft de moeizame regulering van de vismarkt in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren. Er is een duidelijk conflict tussen de gewenste centrale distributie (via de Nederlandsche Visscherijcentrale) en de praktijk van de "vrije" handel.
* Handhaving: Een cruciaal punt in de tekst is het gebrek aan "sancties". De V.C. kon regels opstellen, maar had geen machtsmiddelen om vissers of handelaren te dwingen zich hieraan te houden.
* Zwarte Handel/Directe Levering: De officiële commissie die de aalverdeling moest regelen, hief zichzelf snel op omdat de meeste vis "buiten de markt om" (directe levering aan de kleinhandel) werd verkocht. Hierdoor verloor de overheid het zicht op de totale voedselvoorraad. Dit document stamt uit september 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode nam de schaarste aan voedsel toe en probeerde de bezetter, samen met Nederlandse overheidsorganen, de voedselvoorziening volledig te centraliseren en te rantsoeneren.

De Nederlandsche Visscherijcentrale (V.C.) was een van de crisis-organen die toezicht moest houden op de productie en distributie van vis. De tekst illustreert de ineffectiviteit van deze vroege distributiemaatregelen: door de directe verkoop van vissers aan winkeliers (vaak tegen hogere prijzen dan de vastgestelde maximumprijzen) bleven de officiële afslagen leeg. Dit rapport legt de administratieve frustratie bloot over het onvermogen om de voedselstroom naar de Amsterdamse burgerbevolking via de officiële weg veilig te stellen.