Concept communiqué / Ontwerp voor een officiële bekendmaking. [Handgeschreven rechtsboven:] Concept communiqué

Een nieuwe regeling betreffende den verkoop van visch.

Sinds eenigen tijd is het noodzakelijk gebleken voor den aanvoer en den verkoop van visch regelingen te treffen, die het mogelijk maken een strengere contrôle uit te oefenen op de prijzen en om te voorkomen, dat dit belangrijke volksvoedsel in den z.g. zwarten handel overgaat. Te dien einde zijn met de Nederlandsche Visscherij Centrale besprekingen gevoerd, die hebben geleid tot het vaststellen door deze instelling van een tweede uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941, houdende een regeling van de vischvoorziening van de gemeente Amsterdam. Hierdoor zal met ingang van 26 Mei a.s. de visch op een centrale plaats worden aangevoerd en wel op den Gemeentelijken Vischafslag aan de De Ruyterkade alhier. Dit betreft [handgeschreven tussenvoegsel:] Levensmiddelen [doorgehaald:] ~~zoetwatervisch, aal en paling,~~ waaronder begrepen [handgeschreven tussenvoegsel:] verse zee- visch, waarvoor maximumprijzen zijn vastgesteld. De Nederlandsche Visscherijcentrale zal de groothandelaren en rookerijen verplichten wekelijks een bepaalde hoeveelheid aan den afslag af te leveren.

Deze visch zal door een door de Centrale benoemde Commissie worden verdeeld onder de daarvoor in aanmerking komende kleinhandelaren. De visch moet daarna rechtstreeks van den vischafslag naar de verkoopplaats worden vervoerd. De aldus toegewezen visch mag uitsluitend worden verkocht op door den Burgemeester aan te wijzen plaatsen, benevens in vischwinkels en vischhallen, die alleen aan consumenten mogen verkoopen. Op deze verkoopplaatsen zal strenge contrôle worden uitgeoefend. [Doorgehaald:] ~~De verkoop door venters en op standplaatsen is met ingang van den genoemden datum verboden.~~

Als plaatsen (behalve winkels en hallen) waar visch mag worden verkocht, zijn door den Burgemeester aangewezen de volgende markten:
Albert Cuypstraat
Dapperstraat [handgeschreven toevoeging:] met uitzondering van Maandag
Lindengracht (van Dinsdag tot en met Zondag)
Noordermarkt (op Maandag)
Ten Katestraat
Nieuwmarkt
Mosplein
Jan Evertsenstraat
Stadionplein
Waterlooplein } markten uitsluitend toegankelijk voor Joden.
Gaaspstraat }
Joubertstraat }

De visch moet worden verkocht tegen ten hoogste de daarvoor vastgestelde maximumprijzen.

[Handgeschreven omcirkelde tekst onderaan:] (Volgende prijzen)

[Handgeschreven kantlijn links:] Laat 9 van het besluit overnemen.

[Handgeschreven tekst rechtsonder:]
met
† Het venten en het verkoop
van hiervoor (?) [onduidelijk]
op standplaatsen
z.g. (?) vast * Doel: Het document dient als aankondiging voor de centralisatie van de vismarkt in Amsterdam. Het hoofddoel is economische controle: het beheersen van prijzen en het uitbannen van de 'zwarte handel' tijdens de schaarste in de oorlogsjaren.
* Administratieve wijzigingen: De handgeschreven wijzigingen tonen een verschuiving in focus van zoetwatervis naar verse zeevis. Ook worden specifieke marktdagen voor de Dapperstraat gecorrigeerd.
* Segregatie: Het meest opvallende element is de expliciete uitsluiting op basis van afkomst. De markten op het Waterlooplein, in de Gaaspstraat en de Joubertstraat worden aangewezen als "uitsluitend toegankelijk voor Joden". Dit duidt op de actieve uitvoering van de segregatiepolitiek door de gemeente Amsterdam onder toezicht van de bezetter. * Bezettingstijd: Dit document stamt uit het voorjaar van 1941, een cruciale periode waarin de Duitse bezetter de greep op het dagelijks leven in Nederland verstevigde. Het "Visscherijbesluit 1941" was een instrument van de nieuwe economische orde.
* Anti-Joodse maatregelen: De vermelding van aparte markten voor Joden past in de reeks discriminerende maatregelen die volgden op de Februaristaking van 1941. De genoemde straten (Gaaspstraat, Joubertstraat) lagen in de Transvaalbuurt, die door de bezetter werd aangewezen als een van de 'Joodse wijken'.
* Distributie: De controle op de voedselvoorziening was essentieel voor de bezettingsmacht om onrust te voorkomen en grondstoffen naar Duitsland te kunnen dirigeren. De Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC) fungeerde hierbij als uitvoerend orgaan. Gemeente Amsterdam