Getypte brief (doorslag), pagina 4 van een rapport of correspondentie. 15 maart 1943. Bladzijde 4 van brief No.46A/88/1 M. d.d. 15 Maart 1943 aan
den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen.

damschen afslag, wordt verdeeld. Zij wezen er in de eerste plaats
op, dat het formeele argument der Nederlandsche Visscherijcentrale
(eigen toewijzing op primairen afslag) niet steekhoudend kon zijn,
omdat de Centrale dit standpunt voor den IJmuider afslag heeft
verlaten. Zij heeft daar verschillende Amsterdamsche kleinhande-
laren, die op IJmuiden rechtstreeks van den afslag kochten, uitge-
schakeld en slechts toewijzing verleend aan groothandelaren. Verder
wezen Lammers en Gootjes op de ernstige knoeierijen, die, volgens
hen, door visshhers en de zoogenaamde buitenventers te Volendam
werden gepleegd. Hiertegenover hebben wij aangevoerd, dat ook bij
verdeeling van de Volendammer aal te Amsterdam aan het knoeien van
visschers en buitenventers geen paal en perk zou worden gesteld.
Integendeel, te verwachten is, dat in dit geval alle Volendammers
hieraan zullen gaan medewerken. We hebben dan ook de door ons met
de Volendammers besproken maatregelen met Lammers c.s. besproken
en erop gewezen, dat, zoo goed als contrôle op de kleinhandelaren
van de Vischmarkt naar en op de verkoopplaatsen in de stad moge-
lijk is, zoo goed kan ook de contrôle van den afslag Volendam naar
de verkoopplaatsen alhier worden georganiseerd.

Wij zijn het echter met Lammers eens, dat de
Nederlandsche Visscherijcentrale zal moeten overgaan tot het nemen
van krasse contrôle-maatregelen op visschers en afslag te Volendam
en we hebben toegezegd dit onderwerp met de Nederlandsche Vissche-
rijcentrale ernstig te bespreken.

Op 11 Maart jl. hebben wij verschillende onderwerpen en
ook het hierboven behandelde, met den Directeur der Nederlandsche
Visscherijcentrale besproken, waaromtrent wij U het volgende kunnen
mededeelen.

Genoemde Directeur onderschreef de moeilijkheden, welke
gedurende het vorige aalseizoen met de Volendammers waren onder-
vonden, doch kon hierin geen aanleiding vinden om voor het nieuwe
seizoen van stelsel te veranderen, temeer niet, omdat hij van
meening was, dat ook dan niet is te verwachten, dat er meer aal
naar Amsterdam zou komen. Hij kon zich echter geheel vereenigen
met de door ons voorgestelde maatregelen, namelijk, dat de Volen-
dammers verplicht zouden worden om van de 4 achtereenvolgende toe-
wijzingen er 3 in verschen toestand op de Amsterdamsche verkoop-
plaatsen zouden moeten worden verkocht, terwijl hij eveneens kon
instemmen met een verscherping van de contrôle-maatregelen op den
aanvoer van Volendam op Amsterdam. Dienovereenkomstig zal hij de
noodige besluiten nemen.

Wat de contrôle op de visschers betreft, deelde de direc-
teur mede, dat deze zoo goed mogelijk zal worden georganiseerd,
doch dat hierbij groote moeilijkheden werden ondervonden door het
gebrek aan personeel, welke moeilijkheden in de komende maanden
stellig nog zouden toenemen.

Op grond van het bovenstaande stellen wij U voor goed te
keuren, dat de Volendammer-regeling, aangevuld met de door ons
voorgestelde maatregelen, ook voor het komende aalseizoen zal
gelden. Hierbij moet nog worden opgemerkt, dat de Volendammers,
evenals het vorige seizoen, gedurende deze regeling bereid zijn
om hun toewijzing zoetwatervisch van de verdeeling te Amsterdam te
laten vervallen. Zij zullen dan te Amsterdam slechts voor zeevisch
en garnalen in de verdeeling zijn opgenomen.

III. Visch(aal) van Durgerdam.

Voor wat deze aangelegenheid betreft mogen wij U kort- * Kernproblematiek: Er is sprake van grootschalige fraude en illegale handel ("knoeierijen") door vissers en venters uit Volendam. De overheid probeert grip te krijgen op de visdistributie in Amsterdam.
* Organisaties: De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) speelt een centrale rol. Dit was een tijdens de bezetting ingesteld orgaan dat de gehele vissector controleerde. Daarnaast worden inspecteurs of functionarissen "Lammers en Gootjes" genoemd.
* Logistiek: Er wordt een systeem voorgesteld waarbij Volendamse vissers verplicht worden een groot deel van hun vangst (3 van de 4 toewijzingen) in "verschen toestand" naar Amsterdamse verkooppunten te brengen.
* Socio-economische aspecten: Er wordt melding gemaakt van een "gebrek aan personeel" voor de controle, wat wijst op de arbeidsinzet tijdens de oorlog (mogelijk door de Arbeitseinsatz). Ook is er sprake van een compromis: Volendammers krijgen geen toewijzing voor zoetwatervis in Amsterdam als zij zelf hun vangst leveren, maar mogen wel meedoen in de distributie van zeevis en garnalen.
* Taalgebruik: Formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "visshhers" - een typefout in het origineel, "Visscherijcentrale", "zoo goed als"). Dit document stamt uit het voorjaar van 1943, een periode waarin de voedselvoorziening in bezet Nederland steeds problematischer werd. De Duitse bezetter had de distributie strak georganiseerd via een bonnensysteem en centrale organen zoals de Nederlandsche Visscherijcentrale.

Vis was een cruciale bron van eiwitten, maar de zwarte handel tierde welig omdat vissers op de zwarte markt veel hogere prijzen konden krijgen dan via de officiële, door de Duitsers gereguleerde afslagprijzen. De brief toont de voortdurende strijd van de Amsterdamse wethouder en controleurs om de aanvoer naar de stad veilig te stellen en de "knoeierijen" (zwarte handel) in plaatsen als Volendam en Durgerdam in te dammen. De schaarste aan personeel voor controle was een direct gevolg van de oorlogsomstandigheden. De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) speelt een centrale rol. Dit was een tijdens de bezetting ingesteld orgaan dat de gehele vissector controleerde. Daarnaast worden inspecteurs of functionarissen "Lammers en Gootjes" genoemd.