Archief 745
Inventaris 745-415
Pagina 22
Dossier 17
Jaar 1943
Stadsarchief

Archiefdocument

29 april 1943. Van: E. Krätz, Elckerlycstraat 16-II, Amsterdam-West. Aan: De Wel Edelgestrenge Heer Directeur van de Gemeentelijke Veilinggebouwen, Amsterdam. Dossier: 53

Origineel

29 april 1943. E. Krätz, Elckerlycstraat 16-II, Amsterdam-West. De Wel Edelgestrenge Heer Directeur van de Gemeentelijke Veilinggebouwen, Amsterdam. [Linksboven, stempel en tekst in inkt:]
No. 53/ig/, M. 1943 3/5
E. Krätz
Elckerlycstr. 16 II,
Amsterdam - W.

[Rechtsboven, in potlood:]
in dit bedrijfstel. [onduidelijk]
Amsterdam, 29-4-'43.

[Adres:]
Aan den Wel Ed Heer Directeur
Gemeentelijke Veilinggebouwen.

[Aanhef:]
Wel Ed. Heer,

[Inhoud:]
De tijdsomstandigheden nopen mij U met
dit schrijven lastig te vallen, waarin ik U tevens
een beleefd verzoek wil doen. Sinds kort vervaardigd
mijn patroon een bloemenbakje van gips. Het artikel
is vrij van distributie en mag dus nog gefabriceerd
en verkocht worden. Door verschillende verordeningen
is het mij onmogelijk den winkelier, die soms ver
buiten Amsterdam woont, te bereiken. Aangezien de
bloemenhandelaar juist om dit artikel zeer verlegen
is, zou ik U willen verzoeken of U mij een schriftelijke
vergunning zou kunnen geven, dat ik de bloemen-
veiling mag bezoeken om met deze menschen in contact
te kunnen komen. Ik beloof U plechtig, dat ik er
geen uitstalling van zal maken; ik verschijn geheel
onopvallend met een paar bakjes, de menschen bestellen
of nemen het adres op en alles gaat verder z’n ge-
wone gang. Inmiddels beleefd dankzeggend,
teeken ik Hoogachtend
E. Krätz

[Linkermarge, met vinkje in rood potlood:]
Mag h. iemand die bakjes
voor verkoop worden verkocht
(zie bijgaand monstertje) De brief is een direct gevolg van de economische beperkingen tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De afzender, E. Krätz, treedt op namens zijn werkgever ("patroon") die een nieuw product heeft ontwikkeld: gipsen bloemenbakjes.

De kern van het verzoek is de vraag om toegang tot de Gemeentelijke Veilinggebouwen. Krätz voert twee belangrijke argumenten aan:
1. Grondstoffen: Omdat gips "vrij van distributie" is (niet op de bon), is het een van de weinige producten die nog legaal geproduceerd en verhandeld mogen worden zonder complexe toewijzingen.
2. Mobiliteit: Door de oorlogssituatie ("tijdsomstandigheden" en "verordeningen") is het voor een handelsreiziger moeilijk om winkeliers buiten de stad te bezoeken. De veiling is de centrale plek waar alle winkeliers samenkomen, wat het de meest efficiënte plek maakt voor acquisitie.

De toon is uiterst nederig en behoedzaam. Krätz benadrukt dat hij geen officiële stand wil ("geen uitstalling") en "onopvallend" wil blijven, waarschijnlijk om de ordelijke gang van zaken op de veiling niet te verstoren en geen argwaan te wekken bij controlerende instanties. In 1943 was de Nederlandse economie bijna volledig ingesteld op de Duitse oorlogsbehoefte. Vrijwel alle metalen, houtsoorten en textiel waren gevorderd of streng gerantsoeneerd. Gips was op dat moment een surrogaat-materiaal dat nog wel beschikbaar was voor decoratieve of huishoudelijke artikelen.

De "Gemeentelijke Veilinggebouwen" aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam (de Centrale Markthallen) vormden het hart van de stedelijke distributie. Voor kleine producenten was toegang tot deze plekken essentieel om te overleven in een tijd waarin brandstofschaarste en reisverboden het normale handelsverkeer vrijwel onmogelijk maakten. De handgeschreven notitie in de kantlijn is waarschijnlijk een interne ambtelijke krabbel om te verifiëren of de handel in dit specifieke product ("monstertje") inderdaad toegestaan was onder de geldende bezettingswetgeving. E. Kr

Samenvatting

De brief is een direct gevolg van de economische beperkingen tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De afzender, E. Krätz, treedt op namens zijn werkgever ("patroon") die een nieuw product heeft ontwikkeld: gipsen bloemenbakjes.

De kern van het verzoek is de vraag om toegang tot de Gemeentelijke Veilinggebouwen. Krätz voert twee belangrijke argumenten aan:
1. Grondstoffen: Omdat gips "vrij van distributie" is (niet op de bon), is het een van de weinige producten die nog legaal geproduceerd en verhandeld mogen worden zonder complexe toewijzingen.
2. Mobiliteit: Door de oorlogssituatie ("tijdsomstandigheden" en "verordeningen") is het voor een handelsreiziger moeilijk om winkeliers buiten de stad te bezoeken. De veiling is de centrale plek waar alle winkeliers samenkomen, wat het de meest efficiënte plek maakt voor acquisitie.

De toon is uiterst nederig en behoedzaam. Krätz benadrukt dat hij geen officiële stand wil ("geen uitstalling") en "onopvallend" wil blijven, waarschijnlijk om de ordelijke gang van zaken op de veiling niet te verstoren en geen argwaan te wekken bij controlerende instanties.

Historische Context

In 1943 was de Nederlandse economie bijna volledig ingesteld op de Duitse oorlogsbehoefte. Vrijwel alle metalen, houtsoorten en textiel waren gevorderd of streng gerantsoeneerd. Gips was op dat moment een surrogaat-materiaal dat nog wel beschikbaar was voor decoratieve of huishoudelijke artikelen.

De "Gemeentelijke Veilinggebouwen" aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam (de Centrale Markthallen) vormden het hart van de stedelijke distributie. Voor kleine producenten was toegang tot deze plekken essentieel om te overleven in een tijd waarin brandstofschaarste en reisverboden het normale handelsverkeer vrijwel onmogelijk maakten. De handgeschreven notitie in de kantlijn is waarschijnlijk een interne ambtelijke krabbel om te verifiëren of de handel in dit specifieke product ("monstertje") inderdaad toegestaan was onder de geldende bezettingswetgeving.

Genoemde Personen 1

Locaties

Centrale Markt

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Klei A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit Huishoudelijk: Brandstof Kruidenier (Droog): Bloem Olie & Techniek: Lood Olie & Techniek: Olie Oorlogssurrogaten: Surrogaat Textiel & Kleding: Hoed Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Tuin & Plant: Bloemen Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Vlees

Thema's

Dwang/Vordering Jodenster/Maatregelen

Kooplieden in dit dossier 100

A. de Hooft Ontslagen.
A. Bijl f. 800.-
A. Bijl 800-
C. Cramer Aangesteld.
A.J.v.Craaikamp-Smit.
Tommy Lawton. " 20.--
J. Hawinkels " 44.25
Amsterdam. Ontslagen.
L. Blitz " 345.60
J. Triitman " 81.--
J. Triitman " 127.40
J. Triitman " 63.45
J. Triitman " 83.70
A. Geboorte " 80.--
G. Biersteker " 42.39
J. Hawinkels " 11.76
S. v.d. Sluis Ontslagen.
H. v.d. Sluis Ontslagen.
Mr. [S.] Meyer. Ontslagen.
D.C. ten Napel. Ontslagen.
Doppers [Doperwten] " 122.40
Gek. Bieten " 46.50
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 5