Amsterdam.
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
De archiefdata bevat geen specifieke gegevens over een marktkoopman met de naam 'Amsterdam'. De documenten vermelden diverse handelaren (zoals A. Overloop, Tj. Veen Sr., Jac. Zwaan, K. Zwaan Hzn, A. Vos-Smit, P. Vos, Veurman, boer Redeker) en een burger genaamd Gans, maar geen hoofdpersoon met deze naam. De handel richtte zich op vis (gerookte paling, vis-toewijzingen, snackbons) en fruit (pruimen, peren) op markten zoals de Amsterdamse vismarkt, Van Koetsveldplein en Zaanhof. Er zijn meldingen van overtredingen (prijsfraude, nepotisme, onrechtmatig vissen), arisering en ontslag in 1943-1944.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Ambtelijk verslag / handgeschreven rapportage.
Dit document is een rapportage van een incident op een Amsterdamse markt (vermoedelijk een vismarkt of snackmarkt gezien de term "pekhouder" en "snackbons"). **Kern van het incident:** De handelaar A. Overloop wordt ervan beschuldigd toewijzingen (snackbons) achter te houden. Terwijl hij beweerde slechts 36 eenheden te hebben, bleek hij er 40 verborgen te hebben in zijn stal. Een andere handelaar, Nijenhuis, klaagde hierover omdat Overloop weigerde de bons te verkopen, wat duidt op speculatie of het creëren van kunstmatige schaarste. **Handhaving:** De marktmeester heeft de hulp ingeroepen van een politieagent (Hendriks) om Overloop te dwingen de verkoop te starten. Als strafmaatregel adviseert de marktmeester om Overloop uit te sluiten van de toewijzing voor de eerstvolgende zaterdag.
Document
* **Inhoud:** Het document rapporteert een overtreding door een bewoner van de Piet Heinstraat 44 te Amsterdam (waarschijnlijk de heer Mossel). De overtreding betreft het vissen zonder toestemming op 15 oktober 1942. De rapporteur benadrukt dat de persoon "onverbeterlijk" is, wat duidt op herhaaldelijk ongewenst gedrag. * **Sanctie:** Een latere toevoeging (gedateerd 19-10-'42) adviseert: "m.i. [mijns inziens] v. verdeeling uitsluiten". Dit wijst op een zeer zware straf: het uitsluiten van de persoon van de voedseldistributie of distributiestamkaarten. * **Administratie:** De kanttekeningen rechtsboven tonen de bureaucratische verwerking; men vraagt zich af op basis van welke wetsartikelen de man vervolgd moet worden en vraagt om nadere gegevens.
Handgeschreven ambtelijk rapport / proces-verbaal.
Dit document is een intern strafrapport betreffende misstanden bij de voedseldistributie in Amsterdam tijdens de bezettingstijd. De opsteller (Dijksma) rapporteert aan zijn inspecteur over het gedrag van een ondergeschikte of distributiemedewerker genaamd Tj. Veen Sr. De beschuldigingen zijn specifiek: 1. **Nepotisme/Favoritisme:** Het weggeven van schaarse vis aan familieleden zonder autorisatie. 2. **Overtreding van distributieregels:** Het verkopen van vis "buiten de rij om". Dit suggereert dat de officiële wachtrij en het bonnensysteem werden omzeild, wat in die tijd als een ernstig vergrijp werd beschouwd (mogelijk gerelateerd aan de zwarte markt). De administratieve krabbels onderaan duiden op de opvolging: de betrokkene moest op 2 april 1943 worden opgeroepen door een zekere "de Haan" voor een verhoor of maatregel.
Handgeschreven ambtelijke notitie / memo.
Het document betreft een administratieve afhandeling van marktgeld (liggeld of precariobelasting voor handel op het water) voor een specifiek vaartuig, de lichter "Zembla", in de haven van Amsterdam. De correspondentie volgt een chronologisch verloop: 1. **1 februari 1943:** Dijkema stelt de Inspecteur op de hoogte dat er vooralsnog geen marktgeld betaald wordt voor de "Zembla". 2. **13 februari 1943:** Er vindt overleg plaats met de Inspecteur (rode aantekening). Er volgt een instructie om uit te zoeken of het bezoek eenmalig was. 3. **22 februari 1943:** Er wordt vastgesteld dat de "Zembla" inderdaad één keer aan de markt heeft gelegen. 4. **1 maart 1943:** Een laatste notitie (ondertekend met 'D') waarschuwt dat er mogelijk meer lichters zullen volgen, wat invloed kan hebben op de toekomstige belastingheffing.
Doorslag van een ambtelijke brief.
* **Inhoud:** De brief behandelt de overdracht van vis-toewijzingen (het recht om vis te kopen op de afslag) binnen een familie in Amsterdam. Na het overlijden van Jac. Zwaan wil zijn broer, K. Zwaan Hzn (Hendrikszoon), de visrechten van zijn broer overnemen om de zaak aan de Wagensarstraat 89 voort te zetten. * **Besluit:** De lokale directeur gaat akkoord met deze overheveling (of eventueel op naam van een andere broer, A. Zwaan Hzn), op voorwaarde dat zij een officiële vestigingsvergunning voor het specifieke pand kunnen tonen. Als gevolg hiervan wordt de eigen, eerdere toewijzing op naam van K. Zwaan ingetrokken, zodat de bedrijfscontinuïteit van de oude zaak van wijlen J. Zwaan (waarschijnlijk de vader) gewaarborgd blijft. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands met destijds gebruikelijke spelling ("visch", "den", "alhier"). Er zit een typfout in de eerste alinea ("of op op"). * **Personen:** * **K. Zwaan Hzn:** Aanvrager, woonachtig Sumatrastraat 244 huis, Amsterdam. * **Jac. Zwaan:** Overleden broer van K. Zwaan. * **A. Zwaan Hzn:** Broer van K. en Jac. Zwaan. * **J. Zwaan:** De overleden voorganger/eigenaar van de visvischhandel in de Wagensarstraat (vermoedelijk de vader, gezien de 'Hzn' achter de namen van de broers).
Brief (ambtelijke correspondentie)
* **Inhoud:** De directeur van de marktdienst rapporteert aan de wethouder over een overtreding door twee handelaren (A. Vos-Smit en haar zwager P. Vos). Zij hebben gerookte paling verkocht boven de wettelijk vastgestelde maximumprijs. De directeur heeft hen reeds voor 14 dagen geschorst, maar verzoekt de burgemeester nu om hen voor onbepaalde tijd de toegang tot de markten te ontzeggen. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar artikel 39 van het 'Reglement op de Markten'. * **Personen:** * **A. Vos-Smit:** wonende aan de Koogstraat 2, Amsterdam. * **P. Vos:** (geboren 3 juli 1914), wonende aan de Keizersdwarsstraat 14 II, Amsterdam. * **Administratieve kenmerken:** De brief bevat een typische ambtelijke structuur uit die tijd, inclusief het archiefkenmerk en de handgeschreven verzendnotitie.
Ambtelijke notitie / Rapportage betreffende een controle op visdistributie.
Het document betreft een verslag van een opsporingsambtenaar of controleur (mogelijk van de Crisis Controle Dienst of de lokale politie) die een partij vis heeft gecontroleerd. De handelaar, ene Veurman, leverde vis aan vaste klanten (Bakker en Kleijn) en een verplicht percentage aan de visafslag. De controleur twijfelt aan de rechtmatigheid van het lossen op de openbare weg in Amsterdam, maar heeft na ruggenspraak met zijn superieur de wagen en de lading vrijgegeven. Interessant is de latere toevoeging door een ambtenaar genaamd "de Haas". Hieruit blijkt dat de zaak is geëscaleerd of nader onderzocht. Er wordt geconcludeerd dat Veurman zich simpelweg aan zijn "toewijzing" (de distributieregels) moet houden. De tekst werpt een licht op de sociale spanningen van die tijd: Veurman stelt dat hij is aangegeven uit "nijd of afgunst".
Officieel getypt rapport (dienstverslag).
* **Kernboodschap:** De controleur rapporteert dat er op een zondag in augustus 1944 bijna 2.500 kilo pruimen is verkocht op het Van Koetsveldplein tegen de officieel vastgestelde prijs. * **Taal en Stijl:** Het rapport is opgesteld in de toen gangbare formele ambtelijke stijl (bijv. "Ondergeteekende", "den verkoop"). * **Typefouten:** De tekst bevat een opvallende typefout/correctie in de derde regel van de body: "vastgesteldenxpri" gevolgd door "prijs" op de volgende regel. De 'x' fungeerde hier waarschijnlijk als een primitieve methode om een foute aanslag te markeren of te neutraliseren.
Officieel rapport
Dit korte rapport is opgesteld door een controleur van de gemeentelijke dienst Marktwezen in Amsterdam. De kern van de rapportage is de verkoop van een aanzienlijke partij peren (2200 kg) aan de bewoners rond het Zaanhof in de Spaarndammerbuurt. Opvallende details zijn: * **Prijsbeheersing:** De controleur benadrukt dat de verkoop geschiedde tegen de "vastgestelde prijs". Dit wijst op de strikte overheidsregulering van voedselprijzen om woekerprijzen te voorkomen. * **Kwaliteitscontrole:** Er wordt expliciet melding gemaakt van 100 kg bedorven fruit dat vernietigd is, wat de nauwkeurigheid van de administratie onderstreept. * **Handgeschreven toevoegingen:** De aanwezigheid van een paraaf en de notitie "dossier controle" onderaan het document wijzen op een administratief proces waarbij het rapport is verwerkt in een groter archief.
Getypt proces-verbaal / officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.
Het document is een verslag van een onderzoek naar aanleiding van een klacht van een burger (Gans) over mogelijke onregelmatigheden bij de visverkoop tijdens de bezettingstijd. De kern van de zaak: 1. **De aanklacht:** Gans zag dat visboer Redeker vis achterhield en bij een melkboer bezorgde, terwijl de mensen in de rij te horen kregen dat de vis op was. Gans beklaagt zich vooral over de onwelwillendheid van de marktmeester om informatie te geven over 'Oome Jopie' (de bijnaam van de visboer). 2. **Het verweer:** Zowel de melkboer (Veldhuisen) als de visboer (Redeker) verklaren dat het gaat om een legale hoeveelheid van 2 kg schol (het toegestane quotum voor eigen gebruik). Dit was een "tegenprestatie" (ruilhandel) voor hulp die de melkboer had geboden aan de zieke dochter van de visboer. 3. **De controle:** Marktambtenaar Reijgward bevestigt dat hij de 2 kg heeft gecontroleerd bij het verlaten van de markt. De conclusie onderaan het document (handgeschreven) stelt dat de zaak op 1 mei 1944 als "afgedaan" kan worden beschouwd. Er is geen bewijs gevonden voor illegale handel buiten de toegestane rantsoenen om. ---
Koopliedenlijsten
Onbekend — standplaats Ontslagen
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE **[Pagina 8]** [Afbeelding: Kaart van Amsterdam in vogelvluchtperspectief met het jaartal 1544 rechtsonder in de afbeelding.] Kaart van Cornelis Anthoniszoon Foto-archief werk, aan de massalessen op Frankendael door de Centrale Vereeniging voor Schoolwerktuinen en Boomplantdagen, aan de aankoopen der Vereeniging tot behoud van Natuurmonumenten, aan de propaganda der V.V.V. „Am...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte aankondiging of strooibiljet. * **Taal:** Nederlands (verouderde spelling). * **Organisatie:** V.V.V. "Amsterdam" (Vereniging voor Vreemdelingenverkeer). * **Onderwerp:** Aankondiging van een reeks wandelgidsen door Amsterdam en omgeving. * **Locatie:** Rokin 5, Amsterdam. * **Datering:** Vermoedelijk vroege tot midden 20e eeuw (gezien de s...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbrief / Concept-memorandum op voorgedrukte briefkaart van de gemeente Amsterdam. * **Kenmerken:** Voorzien van stempel "BIJBLAD VAN", handgeschreven aantekeningen in inkt, potlood en rode stift. * **Datering:** Amsterdam, 8 april 1939. * **Archiefkenmerk:** M. No. 77/25/6 (stempel) en 77/25/7 (rode stift). * **Drukwerkkenmerk:** Alg. Zaken Model...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypt ambtelijk advies of verslag van een vergadering betreffende marktreglementering. * **Pagina:** 3 (gebaseerd op de paginanummering bovenaan). * **Locatie:** Amsterdam (afgeleid van straat- en marktnamen). * **Datering:** Vermoedelijk jaren '20 of begin jaren '30 van de 20e eeuw (gebaseerd op de spelling en de status van de genoemde markten). * *...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief bijblad / intern memorandum van de Gemeente Amsterdam (afdeling Algemene Zaken). * **Kenmerk:** M. No. 25/226/2. * **Data:** 15/12-’39 (doorgezonden) en 4-1-’40 (ondertekend). * **Locatie:** Amsterdam (Albert Cuypmarkt). * **Formuliernummer:** Alg. Zaken Model No. 14 (10.000-10-1937-1016).