A. de Jong
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
A. de Jong was marktkoopman actief op meerdere locaties in Amsterdam, waaronder Nieuwmarkt, Lindengracht, Waterlooplein, Joubertstraat, Mosplein en Westerstraat. In 1942 werd hij gestraft met ontneming van toegang tot de Centrale Markt voor vier maanden (ingangsdatum 6 februari 1942) wegens een incident. In 1943 vermeldt een document een verzoek van hem om op een distributielijst voor genotsmiddelen te komen. In 1944/1945 is hij genoteerd als paardeneigenaar bij een kortebaandraverij.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypte brief (doorslag/archiefkopie).
* **Taal en spelling:** De brief is opgesteld in zakelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (zoals "visch" en "jl." voor jongstleden). * **Toon:** De toon is uiterst formeel en kortaf. Er wordt geen reden gegeven voor de afwijzing, wat typerend is voor bureaucratische correspondentie uit die tijd. * **Functie:** Het document dient als bewijs van een afgehandeld verzoek binnen een administratief systeem. De handgeschreven notitie "Verzonden 1/12" bevestigt de verzending voor de eigen administratie.
Zakelijke correspondentie / Verzoek om getuigenverklaring.
* **Inhoud:** De firma Van Weeren & De Nagtegaal verzoekt de heer De Haer, werkzaam bij de Centrale Markthallen, om een getuigenverklaring in te vullen betreffende een aanrijding op 14 september 1942. Het ongeluk vond plaats nabij de Centrale Markt tussen een auto van hun verzekerde (A. de Jong) en een paard en wagen van de firma Heerding. * **Annotaties:** Er zijn belangrijke handgeschreven toevoegingen die het interne proces tonen. Een medewerker vraagt zich af of de "bedrijfsrecherche" hiervan weet. Uiteindelijk schrijft de heer De Haer zelf op 7 oktober 1942 dat hem "niets van bekend" is over het voorval, wat suggereert dat hij onterecht als getuige was opgegeven. * **Vormgeving:** Het document is een standaard kantoordocument uit die tijd, gebruikmakend van voorgedrukt briefpapier van voor de oorlog (gezien de datum 193... in de datumlijn en de formuliercode uit 1935). ---
Ambtsbericht / Rapport betreffende vordering van levensmiddelen.
Dit document beschrijft een incident waarbij een winkelier, A. de Jong, door een foutieve politieopdracht gedwongen werd voorraden te verkopen die eigenlijk gereserveerd waren voor de Duitse bezetter ("Duitsche weermacht") en andere instellingen. Om deze "fout" te herstellen, intervenieert de afdeling Economische Zaken van de politie, ondersteund door het Marktwezen. Er wordt direct beslag gelegd op nieuwe voorraden bij diverse takken van de firma Rooij (gevestigd aan de Centrale Markthallen, Pier E). Het gaat om aanzienlijke hoeveelheden komkommers, tomaten, sla, andijvie en spinazie. Opvallend is dat de handelaar Rooij aangeeft dat een deel van de groenten (sla en andijvie) eigenlijk bestemd was voor ziekenhuizen. Er wordt gezocht naar een procedurele oplossing via de marktveiling om de distributie officieel te regelen.
Getypte lijst van debiteurensaldi (openstaande posten).
Dit document is een financiële momentopname van de N.V. Nederlandsche Veiling uit Amsterdam. Het toont een lijst van 65 debiteuren (klanten die nog geld verschuldigd waren) op 30 september 1943. De bedragen variëren sterk: van zeer kleine bedragen (f. 0,05 voor Bleys) tot aanzienlijke sommen. De meeste posten lijken betrekking te hebben op individuele handelaren of kleine bedrijven. Het totaalbedrag aan openstaande vorderingen bedraagt f. 2136,62. Opvallend is dat de bedragen exact tot op de cent zijn berekend, wat duidt op een nauwkeurige boekhouding.
Personeelslijst (typewerk).
Dit document is een administratief overzicht van het personeel werkzaam bij de veiling in Amsterdam aan het einde van 1943. Enkele opvallende zaken: * **Demografie:** Het personeel varieert sterk in leeftijd, met geboortejaren tussen 1879 (K.J. Bauer) en 1924 (G.F.A. Baerts). * **Loonsverhoudingen:** De lonen (waarschijnlijk weeklonen) variëren van 19,50 gulden voor de jongste medewerker tot 56,00 gulden voor Jac. van Itterzon, wat wijst op een hiërarchie op basis van ervaring of functie. * **Personeelsmutaties:** Een opvallend groot aantal medewerkers (11 van de 34) is gemarkeerd als "Ontslagen". Slechts één persoon (W. Koster) is als "Aangesteld" gemarkeerd. De herhaalde vermelding van "Ontslagen" suggereert een significante inkrimping of zuivering van het personeelsbestand op die specifieke datum.
Document
* **Onderwerp:** De brief is een formeel verzoek van A. de Jong om op een distributielijst voor genotsmiddelen ("rook is of drinken en vullen") geplaatst te worden. De afzender verwijst naar eerdere correspondentie uit november 1942, waarin hem blijkbaar werd verteld dat hij het in april opnieuw moest proberen. * **Oorlog & Vervolging:** Jodenster/Maatregelen * **Personen:** A. de Jong, M. Ik * **Product/Handel:** Kruidenier (Droog): Meel, Olie & Techniek: Lood, Olie & Techniek: Olie, Vis & Zee: Aal, Vis & Zee: Vis * **Adressen:** Vijfhuizerweg 87 * **Dossier:** 46 * **Status:** Afgewezen Ik Ik Ik * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is enigszins onbeholpen ("wat rook is of drinken en vullen"), maar beleefd. * **Tijdsbeeld:** De datum 1943 plaatst dit document midden in de Tweede Wereldoorlog, een periode van schaarste en distributie van goederen.
Getypte namenlijst met handgeschreven aantekeningen en markeringen.
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, hoewel er handgeschreven toevoegingen zijn die deze volgorde onderbreken (zoals Gobets onderaan de eerste kolom). * **Numerieke codes:** De breuken aan de linkerzijde (zoals 7/13) verwijzen zeer waarschijnlijk naar transportnummers en volgnummers op die lijsten, of naar specifieke dossiers/kaarten in een cartotheek. * **Symboliek:** * De **'X'** achter de namen is een veelvoorkomende administratieve markering in oorlogsarchieven om aan te geven dat een persoon is "afgevoerd", overleden of dat de actie is voltooid. * De **omcirkelde 'L'** staat vaak voor "Lager" (kamp) of een specifieke barak-indicatie. * De **omcirkelde 'Z'** kan duiden op "Ziekenhuis" of "Ziek". * De handgeschreven notitie **'overl.'** (bij Matteman en Roodveldt) bevestigt dat deze personen tijdens het administratieve proces als overleden zijn geregistreerd. * **Handgeschreven correcties:** Er zijn correcties aangebracht in data en namen, wat duidt op een "levend" document dat herhaaldelijk werd bijgewerkt.
Registerpagina / Adreslijst.
* **Administratieve structuur:** Het gebruik van "serie" en "nr." wijst op een kaartsysteem of een geordend archief waarbij personen per categorie of geografisch gebied werden ingedeeld. * **Geografie:** Alle identificeerbare straten bevinden zich in Amsterdam (o.a. de Jodenbuurt en de Plantagebuurt). Typische voorbeelden zijn het Jonas Daniël Meijerplein, de Lepelstraat en de Joden Houttuinen. * **Onomastiek:** De familienamen zijn overwegend Joods-Nederlands van aard (bijv. Vischschraper, Goudsmit, Wurms, Hakker, Glasbeek, Groenteman). * **Handschrift:** Het betreft een vlot lopend, 20e-eeuws kantoorschrift (lopend schrift met krullen), geschreven met inkt/pen.
Pagina uit een administratief register of grootboek.
* **Geografische focus:** De adressen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in de voormalige Joodse buurt (Nieuwe Uilenburgerstraat, Nieuwe Prinsengracht, Nieuwe Achtergracht, Nieuwe Kerkstraat). * **Persoonsnamen:** De namen (zoals Jacobs, Buitenkant, Groenteman, de Levie, Walvis) zijn kenmerkend voor de Joods-Nederlandse gemeenschap in die periode. * **Notaties:** De Romeinse cijfers in de adreskolom (I, II, III, hs) duiden op de verdieping of 'huis' (begane grond). * **Structuur:** Het document lijkt een register te zijn waarbij individuen gekoppeld zijn aan specifieke administratieve codes ('S.' zou kunnen staan voor Sectie of Serie). De rechterpagina bevat waarschijnlijk kruisverwijzingen naar andere registers of dossiers.
Handgeschreven aantekeningen op gelinieerd papier (kladblad).
Dit document betreft een reeks werkaantekeningen van K. Huisman, die optrad als secretaris-penningmeester voor een comité dat een kortebaandraverij organiseerde in augustus 1945. De notities bevatten contactgegevens van een paardeneigenaar (A. de Jong) en een referentie naar Redeker aan de Amstel (mogelijk voor horeca of facilitaire ondersteuning). Bijzonder interessant is de vermelding van de **"Totalisator van de Canadiens & de N.B.S."**. Dit wijst erop dat de weddenschappen bij deze draverij werden beheerd of gesponsord door de Canadese bevrijdingsmacht en de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten. Verder worden logistieke behoeften genoteerd, zoals wagens voor transport, staketsels (hekwerken) voor de afzetting, het opstellen van zaken rond de manege en de bouw van een eretribune voor genodigden.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst (doorslag of kopie).
| A.de Jong | 5-7-98 | Teerketelsteeg 14 I | " | 28-1-42 |
Pagina uit een administratief register of grootboek.
| 4 | 51 | A. de Jong | Lange Houtstraat 51^II |
Overzichtslijst
| A.de Jong | - | 34.04 |
Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen).
| A.de Jong | 39.89 | P.v.Vliet | 3.97 |
Getypte financiële lijst met handgeschreven correcties en aantekeningen.
| A.de Jong | - 75 | Papafoin | - 1 87 |
Koopliedenlijsten
meerdere — standplaats bloemen Kruislaan bij de N
Onbekend
Relevante Archieffragmenten
C.de Jong.Jr.oud 37 jaar en wonende Admiraal de Ruyterweg 166 alhier,verzoekt om een erkenning als groothandelaar in groente en fruit.Hij verklaart van September 1919 in de betrokken groothandle werkzaam te zijn.Als personeel bij zijn vader, de grossier C.de Jong.Sr is hij in dienst geweest tot 1937. van 1937 tot Mei 1940 heeft hij voor eigen rekening zaken gedaan en daartoe pakhuis Hal 10 van de ...
# TRANSCRIPTIE **R A P P O R T** A.V. de Jong, oud 42 jaar en wonende Schimmelstraat 54 alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. De Jong verklaart in de zomermaanden van 1920 tot 1933 kleinhandel te hebben gedreven met fruit en overigens met visch. Hij is in het bezit van een ventvergunning onder serie 11 No 53, waarbij hij gerechtigd is te venten met visch. Ook...
# TRANSCRIPTIE No 77/40/M.1940 $\frac{24}{10}$ KAARTCONTROLE CENTRALE MARKT. \---------- No. kaart ....3284.... uitgegeven als ..Kooper............ Naam ..J. de Jong.................. geboren .8. October 1917.......... woonplaats .Merelstraat 1 I Amsterdam-Noord Reden van inhouding. (Korte omschryving).
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven bovenin]: Verzonden [onleesbaar, mogelijk 'rh'] [Rechtsboven]: HG. [Rechtsboven]: den Heer W. de Jong, Oostzanerdijk paal 40, Amsterdam-Noord. [Links]: 53/13/2 M. [Rechts]: 10 Februari 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 29 Januari jl. bericht ik U, dat aan Uw verzoek niet kan worden voldaan, aangezien voor- loopig geen expediteurskaarten worden afgegeven. ...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief op grijs-blauw doorslagpapier. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). * **Geadresseerde:** C. de Jong Sr., Adm. de Ruyterweg 58, Amsterdam-West. * **Datum:** 16 mei 1942. * **Referentienummers:** 66/13/1M. en vB/B. * **Kenmerken:** Bevat een blauwe handtekening/paraaf rechtsboven en ee...