Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen. 1 Maart 1943. Onbekende dienst (kenmerk vD/SV, dossier 55/3/1 M.). De Heer Directeur van de Nederlandsche Meelcentrale (afd. Suiker), t.a.v. de heer Van der Schouw. (Handgeschreven in rood/bruin bovenin: "Verzonden 1/3" en "Sieburgh")

vD/SV
den Heer Directeur van de Nederlandsche
Meelcentrale
(afd.Suiker)
Z.O. Binnensingel 66
's-G r a v e n h a g e (ZH)
55/3/1 M.
1 Maart 1943.

Ter attentie van den heer Van der Schouw.

Onder referte aan het onderhoud, dat de heeren Sieburgh en Van Duinhoven van mijn Dienst op 26 dezer met Uwen heer Van der Schouw mochten hebben, verzoek ik U hierbij beleefd te willen bevorderen, dat ten behoeve van de pachtster van Café, cantine en buffetten op de Centrale Markt te Amsterdam een toewijzing ijspoeder ter beschikking wordt gesteld. Ik moge hierbij het volgende mededeelen.

Op de Centrale Markt een afgesloten terrein, waar dagelijks (een twee duizend) handelaren die aldaar gedurende vele uren per dag hun zaken in groenten, fruit en aardappelen moeten doen, benevens een duizend man personeel van deze handelaren vertoeven, zijn ten behoeve van deze handelaren in bedrijf een café, cantine en eenige buffetten, alwaar in normale tijden koffie (in hoofdzaak) en verfrisschende dranken werden geschonken. De gebouwen, waarin het cafébedrijf wordt uitgeoefend zijn eigendom van de Gemeente en vertegenwoordiger een hooge waarde. Door het gemis van bovengenoemde dranken in deze tijden worden in de eerste plaats de marktbezoekers gedupeerd en bovendien de Gemeente Amsterdam, aangezien de pachtster in mceilijkheden dreigt te geraken. Wanneer gedurende zomermaanden ijspoeder beschikbaar zou kunnen worden gesteld, zou echter, doordat de handelaren dan ijs zou kunnen worden aangeboden, ten deze eenige verbetering te verwachten zijn.

--- * Taalgebruik: Het document is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gangbare spelling (bijv. "den Heer", "meedeelen"). Er staat een opvallende typefout in de tekst: "mceilijkheden" in plaats van "moeilijkheden".
* Kernboodschap: De afzender pleit voor een rantsoen-toewijzing van ijspoeder voor de exploitante van de horeca op de Amsterdamse Centrale Markt. De argumentatie is tweeledig: het welzijn van de ongeveer 3.000 aanwezigen op de markt die behoefte hebben aan verfrissing, en het economisch belang van de Gemeente Amsterdam (als pandeigenaar) om te voorkomen dat de pachtster failliet gaat door een gebrek aan verkoopbare producten.
* Schaarste: De brief illustreert de nijpende tekorten tijdens de bezettingsjaren. Producten als koffie en frisdrank waren in 1943 nauwelijks meer verkrijgbaar ("door het gemis van bovengenoemde dranken in deze tijden"), waardoor men zocht naar alternatieven zoals ijs (gemaakt van ijspoeder) om toch iets te kunnen aanbieden.

--- Dit document stamt uit het midden van de Tweede Wereldoorlog. De Nederlandsche Meelcentrale maakte deel uit van de distributieorganisatie die onder toezicht van de Duitse bezetter de voedselvoorziening reguleerde. Omdat ingrediënten voor ijs (zoals suiker en vetten) schaars waren, was voor de productie ervan een speciale vergunning of toewijzing nodig.

De Centrale Markt in Amsterdam (gelegen aan de Jan van Galenstraat) was het kloppende hart van de voedselgroothandel. Juist op deze plek, waar voedsel werd verhandeld maar zelf nauwelijks meer iets te drinken of te eten was voor de werkers, was de sociale druk groot om de kantines draaiende te houden. De brief toont aan hoe lokale overheden en instanties probeerden binnen het strakke distributiesysteem mazen te vinden om de economische en sociale orde te handhaven.