Dienstverslag / Rapportage van de Marktdienst. 20 november 1939 (met afhandeling tot 23 november 1939). № 27/130/1 M. 1939 22/11

Den Heer Inspecteur Marktwezen.

Zaterdag den 18en November was het mooi zacht herfstweer en hebben de navolgende plekhouders ondanks vele mondelinge waarschuwingen een zeil opgehangen, waardoor het uitzicht op de huizen werd belemmerd.

[Linkerkolom met rode aantekeningen]
1e waarsch. 27/130/2/1 plh. 157 Blitz; Nw. Achtergracht 20 h
tevens een kar achter zijn stal op treden
1e waarsch. " plh. 09 D. Polak; Afrikanerplein 37. treden
1e waarsch. " plh. 147 J. Gorter; Postjesweg 38 II
1e waarsch. " plh. 143 C. van Praag; Blasiusstraat 107 II
tevens een kar achter zijn stal op treden
1e waarsch. " plh. 137 S. Gragt-Glasbeek; Weesperstraat 21 III
1e waarsch. " plh. 07 M. Polak; Kinkerstraat 207 II
1e waarsch. " plh. 03 A. Wilders; 3e Weteringdwarsstr. 1 h
1e waarsch. " plh. 364 T. Graan; J. v. Lennepstraat 129 III

Bovenstaande handeling is een overtreding van Art. 26 v/h Regl. op de Markten en veroorzaakt klachten van de bewoners en winkeliers in de Ten Katestraat.

Amsterdam 20-11 '39
[Handtekening]

Waarschuwing s.v.p.
22-11-39
[Handtekening, mogelijk 'Delfos']

24/11/39 [Paraaf]

Accoord
23-11-39
[Paraaf] Dit document is een officiële rapportage van een marktopziener aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de rapportage betreft een overtreding van het Marktreglement (Artikel 26) op de Ten Katemarkt op zaterdag 18 november 1939.

De specifieke overtreding is het ophangen van zeilen bij marktkramen op een dag met "mooi zacht herfstweer". Volgens het reglement mochten zeilen vaak alleen bij slecht weer gebruikt worden, omdat ze het zicht op de achtergelegen vaste winkels en woningen belemmerden. Dit leidde tot klachten van de gevestigde middenstand ("winkeliers") in de straat.

In het document is te zien hoe de bureaucratische molen werkt:
1. Constatering: De ambtenaar noteert de namen, standplaatsnummers (plh.) en woonadressen van acht kooplieden.
2. Advies: Er wordt voorgesteld een officiële "1e waarschuwing" te geven (links in rood genoteerd).
3. Besluitvorming: De superieur tekent voor "Waarschuwing s.v.p." op 22 november, waarna op 23 november het definitieve "Accoord" volgt.

Opvallend is de gedetailleerde registratie, waarbij bij sommigen (Blitz en Van Praag) ook wordt vermeld dat zij een kar achter hun stal hadden staan "op treden" (waarschijnlijk op het trottoir of de opstap naar de huizen), wat de doorgang verder hinderde. Het document dateert van november 1939, de vroege maanden van de Tweede Wereldoorlog (waarin Nederland nog neutraal was). De Ten Katemarkt in Amsterdam-West was, en is nog steeds, een van de belangrijkste dagmarkten van de stad.

De namen op de lijst (zoals Blitz, Polak en Van Praag) weerspiegelen het grote aandeel van de Joodse bevolking in de Amsterdamse markthandel van die tijd. Hoewel de Duitse bezetting nog niet was begonnen, laten dergelijke documenten zien hoe strak de regulering van de openbare ruimte was georganiseerd. De spanning tussen de mobiele straathandel (marktkooplieden) en de vaste winkeliers over "zichtbaarheid" en "concurrentie" is een thema dat door de hele geschiedenis van de Amsterdamse markten loopt.

Dit soort archiefstukken is van grote waarde voor genealogisch onderzoek en voor de sociale geschiedenis van de Amsterdamse volksbuurten vlak voor de grote omwentelingen van de oorlogsjaren. A. Wilders C. van Praag D. Polak J. Gorter M. Polak Marktwezen (Inspecteur) S. Gragt T. Graan Marktwezen