Handgeschreven conceptbrief of interne ambtelijke nota.
Origineel
Handgeschreven conceptbrief of interne ambtelijke nota. 1 maart 1943 (genoemd als ingangsdatum van het verzoek). [Linksboven in de marge:]
onderwerpt:
ontheffing huur
pakhuis - kantoor.
Centrale Markt
[Midden boven:]
1 een Duitscher,
van voor den milit:
dienst opgeroepen.
[Rechtsboven:]
W. l. m 66/3/37
[Hoofdtekst:]
Hiermede heb ik de eer U te
berichten, dat de Treuhänder van de fa Meyer Mohr
& Co., die tot 31 December a.s. in huur heeft
pakhuis H. 19 tegen een huurprijs van f 1400.- per
jaar en kantoor H. 66 in de hal op de Centrale Markt
tegen een huurprijs van f 500.- per jaar, mij heeft
verzocht per 1 Maart 1943 van de huur van ge-
noemde objecten te worden ontheven. Op order van
de Wirtschaftsprüfstelle moet genoemde firma
namelijk gaan sluiten, ~~omdat is gebleken, dat de firma geen levensvatbaarheid meer heeft.~~
~~de Treuhänder, I. Ik heb de eer U beleefd te verzoeken~~
~~wel te willen bevorderen, dat dit besluit op den [..]~~
~~gronden van billijkheid, krachtens de bepalingen art. 10~~
~~van de verordening op de heffing van markt-standplaats-gelden.~~ Dit document is een kladversie van een ambtelijk schrijven betreffende de huurontbinding van bedrijfsruimten op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de bezettingstijd. De tekst laat zien hoe de Duitse bezettingsmacht direct ingreep in de economische structuur:
- Arisering en Liquidatie: De firma Meyer Mohr & Co staat onder toezicht van een Treuhänder (een door de bezetter aangestelde bewindvoerder). Dit duidt erop dat het oorspronkelijk een Joodse onderneming was die 'gearieerd' of geliquideerd werd.
- Gedwongen sluiting: De Wirtschaftsprüfstelle (de Duitse instantie die toezicht hield op de economie) heeft de sluiting bevolen. De doorgehaalde tekst geeft als reden een gebrek aan "levensvatbaarheid", een veelgebruikt voorwendsel om Joodse bedrijven te liquideren.
- Persoonlijke omstandigheden: De notitie bovenaan over een "Duitscher" die voor militaire dienst is opgeroepen, slaat vermoedelijk op de Treuhänder zelf, wat de noodzaak tot snelle afhandeling of sluiting van het dossier verklaart.
- Juridische grondslag: De schrijver probeert de financiële afwikkeling te baseren op "billijkheid" en verwijst naar Artikel 10 van de marktverordening om onder de lopende huurverplichtingen uit te komen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de Centrale Markt in Amsterdam een cruciaal maar streng gecontroleerd punt voor de voedselvoorziening. Vanaf 1941 werden Joodse handelaren stelselmatig geweerd en hun bedrijven onder beheer van Treuhänders geplaatst. Dit document vormt een tastbaar bewijs van de bureaucratische processen die gepaard gingen met de onteigening en uiteindelijke opheffing van dergelijke ondernemingen. De Fa. Meyer Mohr & Co was een bekende eierhandel die in die periode inderdaad te maken kreeg met deze bezettingsmaatregelen. I. Ik