Getypte ambtelijke brief (doorslag of kopie voor het archief). 24 maart 1943. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening of een aanverwante gemeentelijke dienst). [Handgeschreven: Verzonden 24/3] [Paraaf: Imp.]
[Rechtsboven kenmerk: VD/SV]

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.

76/5/1 M. 24 Maart 1943.

Vischregeling.

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 17 dezer om advies ontvangen stuk No. 221 L.M. 1943 heb ik de eer U te berichten, dat de overlast voor de winkeliers in de Jan Evertsenstraat door de vischregeling wordt veroorzaakt, doordat het publiek zich soms (speciaal bij regenachtig weer)onder de in deze straat boven de winkels bevindende luifel opstelt. Het trottoir ter plaatse is evenwel voldoende breed, dat kan worden voorgeschreven, dat de file zich langs den trottoirband opstelt, waardoor overlast voor de winkeliers geheel wordt vermeden.
Waar de Politie de regeling voor het opstellen van het publiek in een rij in handen heeft, geef ik U in overweging hieromtrent het oordeel van den Hoofdcommissaris van Politie in te winnen. Ten einde de overlast voor een bepaalden winkelier tot een minimum te beperken zal dezerzijds worden zorggedragen, dat de vischverkoop niet steeds voor hetzelfde perceel plaatsvindt. De kooplieden zullen daarom regelmatig (b.v. wekelijks) worden opgeschoven.

De Directeur, Dit document betreft een logistiek en openbaar-orde probleem in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vanwege de voedselschaarste en de rantsoenering (de "vischregeling") ontstonden er lange rijen (files) bij verkooppunten.

• Het probleem: Winkeliers in de Jan Evertsenstraat klaagden over overlast. Bij slecht weer schuilden de wachtende mensen onder de luifels van de winkels, waardoor de ingangen geblokkeerd raakten.
• De oplossing: De directeur stelt twee maatregelen voor. Ten eerste moet de politie de mensen dwingen om langs de stoeprand (trottoirband) te gaan staan in plaats van tegen de gevels aan. Ten tweede wordt er een rotatiesysteem voorgesteld: de standplaats van de visverkoper moet wekelijks opschuiven, zodat niet telkens dezelfde winkelier de overlast van de wachtende menigte ervaart.
• Taalgebruik: Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("heb ik de eer U te berichten", "geef ik U in overweging"). De spelling is de toen gebruikelijke vooroorlogse spelling (bijv. "visch", "den"). Het document dateert uit maart 1943, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland in volle gang was. Voedselvoorziening was een kritieke taak van het gemeentebestuur geworden. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" (destijds de pro-Duitse NSB-wethouder Jan Smit) was verantwoordelijk voor de distributie.

De Jan Evertsenstraat in Amsterdam-West was (en is) een drukke winkelstraat. Dat dergelijke detailkwesties over waar mensen in de rij moesten staan ambtelijk werden vastgelegd, getuigt van de strikte regulering van het dagelijks leven tijdens de oorlogsjaren. De schaarste was zo groot dat de overheid elk aspect van de verkoop en distributie tot in detail moest beheersen om onrust te voorkomen. De betrokkenheid van de "Hoofdcommissaris van Politie" onderstreept dat het handhaven van de orde in de rijen een prioriteit was voor het gezag.