Officieel proces-verbaal / Rapport van het Marktwezen. 21 november 1944. [Linksboven in handschrift:]
Vandaag
Dis.

[Bovenaan, gestempeld:]
№ 26/91/4 M.1944 21/4
[Rechtsboven:] 77.

Rapport

Ondergeteekenden J.H. de Gebber en C. Veerman, rapporteeren
u het navolgende:
Op Dinsdag 21 Nov. 1944 bevonden wij ons ter controle in de Laurier-
straat. Wij zagen aldaar, dat door een vrouw een standplaats
werd ingenomen, waarop zich een teil visch (schol) bevond.
Desgevraagd verklaarde zij ons het volgende:
Ik ben genaamd: - Johanna Hendrika Harreveld, huisvrouw
van J. Eksteen, geboren te A'dam den 1.9.1904 en wonende
Laurierstraat 169 II. Deze visch, circa 10 pond, heb ik hedenmorgen
buiten de Gem. vischafslag om, van een mij onbekend persoon
gekocht tegen den prijs van F. 12.- per kg. Het is mijn be-
doeling deze visch te verkoopen voor F. 7.50 per ½ kg.
Wij rapporteurs hebben deze visch aan het publiek verkocht
tegen den vastgestelden kleinhandelsprijs (schol III à F. 1.20 per kg)

[Kantlijn links:]
marktkoopvrouw
21-11-44
a.
Komt in de
administratie
dagmarkten niet
voor.
Geen marktkoopvrouw
Ag. 25/11. 44.

Gezien
23-11-44
de Heer

[Onderaan rechts:]
A'dam 21 Nov. 1944.
De ambtenaren voornoemd,
[Signatuur: J.H. de Gebber]
[Signatuur: Veerman]

[Onderaan links:]
Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen. * Aanleiding: De ambtenaren De Gebber en Veerman troffen tijdens een patrouille in de Laurierstraat (Amsterdam-Jordaan) een vrouw aan die zonder vergunning vis verkocht vanuit een teil.
* Overtreding: Johanna Hendrika Harreveld bekent dat zij de vis (ongeveer 5 kilo schol) buiten de officiële Gemeentelijke Visafslag om heeft gekocht. Dit was een economisch delict in oorlogstijd.
* Prijsopdrijving: De cijfers in het rapport zijn illustratief voor de zwarte handel tijdens de Hongerwinter. Mevrouw Harreveld kocht de vis in voor 12 gulden per kilo en wilde deze doorverkopen voor 15 gulden per kilo (7,50 per pond). De officiële, door de overheid vastgestelde prijs was echter slechts 1,20 gulden per kilo. Ze vroeg dus meer dan twaalf keer de legale prijs.
* Sanctie: De ambtenaren hebben de vis direct geconfisqueerd en ter plekke aan het publiek verkocht tegen de officiële maximumprijs. De marginale aantekeningen bevestigen dat zij niet geregistreerd stond als erkend marktkoopvrouw. Dit document stamt uit november 1944, het begin van de Hongerwinter in het bezette westen van Nederland. Door de spoorwegstaking en de Duitse blokkades was er een nijpend tekort aan voedsel en brandstof. De legale distributie was nagenoeg ingestort, waardoor de zwarte markt de enige manier werd om aan extra voedsel te komen, zij het tegen exorbitante prijzen. De autoriteiten (zowel de bezetter als het Nederlandse ambtenarenapparaat zoals het Marktwezen) probeerden prijsopdrijving en illegale handel streng te controleren om te voorkomen dat schaarse goederen onbetaalbaar werden voor de gewone burger. De Laurierstraat, gelegen in de Jordaan, was een typische plek waar dergelijke kleinschalige straathandel plaatsvond. J.H. de Gebber en C. Veerman (ambtenaren/rapporteurs) Johanna Hendrika Harreveld (betrokkene) J. Eksteen (echtgenoot).