Officieel rapport van werkzaamheden. 18 november 1944. R A P P O R T.

Op Zaterdag 18 November 1944 bevond ik ondergeteekende, C.G.de Vries, ambtenaar bij het Marktwezen, mij om ± 8 uu in opdracht van den heer Directeur van het Marktwezen op de Centrale Markt met assistentie van de controleurs van Burg, Dijkema, de Grebber en Veerman en onder uiteindelijk toezicht van den heer Van Duinhoven. Voor opdracht zie opdracht no. 1 d.d. 15 November 1944.

Schip Rijnsburg – schipper van Noordt – was reeds gelost.
Gecontroleerd werden de navolgende pakhuizen van z.g. buitengrossiers:
Pier A 12 huurder van Belle, Rijnsburg, alwaar werd aangetroffen een partij groente betrokken buiten de "Groco" om. Controleur Dijkema opgedragen om deze partij in beslag te nemen, herkomst na te gaan en de groente te doen transporteeren naar de Gemeente-grossier Jac. Broerse. Verder opdracht gegeven om van eigenaar de toegangskaart Centrale Markt in te houden. Zie rapport van controleur Dijkema.
Pier A 10 huurders de gebroeders Valk, Rijnsburg; aangetroffen een partij groente, betrokken buiten "Groco" om. Controleur van Burg belast met verder onderzoek en afhandeling als bij Belle.
Pier B 8 huurder Den Heyer, Rijnsburg, alwaar werden aangetroffen 1000 kg gewasschen peen, betrokken buiten "Groco" om. Inbeslagname en verdere afhandeling opgedragen aan controleur De Grebber; zie verder diens rapport.
Pier D 3 huurder Heemskerk, Rijnsburg. Geen groente of fruit aangetroffen.
Pier D loods 19 huurder C. de Mooy. Geen groente of fruit aangetroffen.
Pier B loods 12 huurder C.v.d. Mey, Huurder niet aanwezig. Door controleur Veerman reservesleutel laten halen op de sleutelkamer C.M. en pakhuis later doorzoeken. Zie verder rapport van Veerman.
Hal loods 14 huurder van Vliet. Aangetroffen 20 zakken + 1 kist knolselderie samen ± 500 kg. Inbeslagname en verdere afwikkeling opgedragen aan controleur Veerman. Zie verder diens rapport.
Hal loods 2 huurder v.d. Eikel. Huurder niet aangetroffen. Loods is afgesloten met hangslot. De ringen voor bevestiging van het hangslot zijn bevestigd aan de ijzeren deurposten. Deze bevestiging is kennelijk geschied door lasschen.

Behalve genoemde z.g. buitengrossiers werd nog gecontroleerd loods 15 pier D, huurder C.Bras, alwaar aanwezig 171 kisten uien, die daar volgens verklaring van Bras reeds ± 3 maanden lagen opgeslagen en niet mochten worden afgeleverd. Volgens de heer Frans Draaisma is verklaring van C.Bras als juist aan te nemen.

Aan het eerste gedeelte van opdracht nr. 1 innen bewijzen van schipper Mantel Roukema is, nadat de heer Van Duinhoven mij mededeelde, dat de heer Steenbeek hiermede reeds was belast, geen verdere uitvoering gegeven.
Schippers van Veen & Steenstra niet aangetroffen.

Amsterdam, 18 November 44

Den Heer Directeur
van het Marktwezen.

(C.G.de Vries). Dit document is een ambtelijk verslag van een grootschalige inspectie op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de actie is de controle op de naleving van de distributievoorschriften voor groenten. De term "buiten de Groco om" duidt op illegale handel of zwarte markt, waarbij producten buiten de officiële Groothandelscommissie voor Groenten en Fruit werden verhandeld.

Er worden meerdere overtredingen geconstateerd bij zogenaamde "buitengrossiers" (handelaren van buiten de stad, veelal uit de regio Rijnsburg). Inbeslagnames vinden plaats bij Van Belle, Gebr. Valk, Den Heyer (1000 kg peen) en Van Vliet (500 kg knolselderij). De geconfisqueerde goederen worden overgedragen aan een door de gemeente aangestelde grossier (Jac. Broerse), wat wijst op een poging van de autoriteiten om de voedselstroom te herkanaliseren naar officiële kanalen. Opvallend is ook de technische observatie van een vastgelast hangslot, wat wijst op een actieve poging om inspecties te bemoeilijken. Het rapport dateert van 18 november 1944, midden in de beruchte "Hongerwinter". In deze periode was de voedselvoorziening in de bezette steden van West-Nederland nagenoeg ingestort door het spoorwegstakings-embargo van de bezetter en de algemene schaarste.

Controleorganen zoals het Marktwezen en de Groco (Groot-handelscommissie voor Groenten en Fruit) hadden de taak om de schaarse middelen via het distributiestelsel te laten verlopen. Echter, door de enorme tekorten bloeide de zwarte markt. Dit rapport toont de repressieve kant van het voedselbeleid: ambtenaren die actief jagen op partijen die "buiten de bonnen" of buiten het officiële systeem worden binnengebracht. Voor de Amsterdamse bevolking was de zwarte handel vaak de enige manier om aan extra voedsel te komen, terwijl de overheid via deze razzia's probeerde de grip op de totale voorraad te behouden. De genoemde locaties (Pier A, B, D) verwijzen naar de steigers en loodsen van de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat.