Inspectierapport / Proces-verbaal van inbeslagname. 18 november 1944. Rapport.

Op Zaterdag 18 november 1944 bevond ik ondergetekende, P.G. de Vries, ambtenaar bij het marktwezen, mij om ± 9 uur na opdracht van den heer Directeur van het marktwezen op de Centrale markt met assistentie van de controleurs van Muy, Dijkema, Gutter & Veenman en onder uiteindelijk toezicht van den heer van Duinhoven. Voor opdracht zie opdracht no 1 dd 18/11 '44.

Sluis Rijnsburg – schipper van noord-west reeds gelost.

Gecontroleerd werden de navolgende pakhuizen van zg. buitengrossiers:

✓ Pier A 12 – huurder S. Belle, Rijnsburg, alwaar werd aangetroffen een partij groente betrokken buiten de ‘Giro’ om. Controleur Dijkema opgedragen om deze partij in beslag te nemen, herkomst na te gaan, ~~cijfer~~ en de groente te doen transporteeren naar de gemeente-grossier Jac. Brouwer. Zie rapport van controleur Dijkema.
(In de kantlijn omcirkeld:) Tevens opdracht gegeven om van eigenaren de toegangsbewijzen in te nemen.

Pier A 15 – huurders de gebroeders Valk, Rijnsburg; aangetroffen een partij groente, betrokken buiten ‘Giro’ om. Controleur van Muy belast met verder onderzoek en afhandeling als bij Belle (zie hiervoor). ~~en vervoerder~~

✓ Pier B 8 – huurder den Heyer, Rijnsburg, alwaar werden aangetroffen 1500 kg gesneden prei, betrokken buiten ‘Giro’ om. Inbeslagname en verdere afhandeling opgedragen aan controleur de Gutter; zie verder diens rapport.

✓ Pier D 3 – huurder Heemskerk, Rijnsburg. Geen groente of fruit aangetroffen. Het document is een officieel verslag van een razzia of grootschalige controle op de Centrale Markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De ambtenaren controleren op illegale handel: groenten die "buiten de Giro om" zijn binnengebracht. De 'Giro' was het centrale distributiesysteem voor levensmiddelen tijdens de bezetting.

Kernpunten:
* Betrokken personen: De inspectie wordt geleid door P.G. de Vries, ondersteund door vier controleurs (Van Muy, Dijkema, Gutter en Veenman) onder supervisie van Van Duinhoven.
* Verdachten: De gecontroleerde partijen zijn zogenaamde "buitengrossiers" uit Rijnsburg (een bekend tuinbouwcentrum). Namen als S. Belle, Gebr. Valk, Den Heyer en Heemskerk worden genoemd.
* Vergrijp: Het verhandelen van goederen buiten het officiële distributiekanaal. Dit werd in die tijd beschouwd als 'zwarte handel'.
* Maatregelen: Directe inbeslagname van goederen (zoals 1500 kg prei) en het intrekken van toegangsbewijzen tot de markt. De in beslag genomen goederen worden overgedragen aan een "gemeente-grossier", wat duidt op herdistributie via officiële kanalen. Dit rapport dateert uit de Hongerwinter (1944-1945). In deze periode was de voedselvoorziening in het westen van Nederland kritiek. De Duitse bezetter en de Nederlandse autoriteiten hanteerden strikte regels voor voedseldistributie via het bonnenstelsel en de 'Giro'.

Hoewel de controleurs formeel handelden tegen "zwarte handel", was de realiteit complex: veel van deze handel was noodzakelijk om de hongerende steden nog van enig voedsel te voorzien buiten de minieme officiële rantsoenen om. Ambtenaren van het Marktwezen stonden in deze periode onder grote druk om de illegale aanvoer te beteugelen, terwijl de schaarste leidde tot een bloeiende sluikhandel vanuit regio's als Rijnsburg naar de grote steden. De inbeslagname van 1500 kg prei was in die context een aanzienlijke vangst. Dijkema opgedragen (Controleur) P.G. de Vries S. Belle Marktwezen