Getypt proces-verbaal of inspectierapport met handgeschreven toevoegingen en handtekening.
Origineel
Getypt proces-verbaal of inspectierapport met handgeschreven toevoegingen en handtekening. 23 november 1944. [Getypte tekst met handgeschreven correcties]
Gecontroleerd: pakhuis D 3, huurder W. Heemskerk te Rijnsburg.
pakhuis D 19, huurder C. de Mooy, Rijnsburg.
pakhuis Hal 2, huurder W.v.d. Eikel.
Geen groenten en fruit aangetroffen.
pakhuis B 12, huurder C.v.d.Mey, ~~Rijnsburg~~ en F.Dam, Rynsburg
pakhuis Hal no.14, huurder J.van Vliet ,Rijnsburg.
Aangetroffen Van Vliet en zijn knecht J.van Delft.,geb.12-7-1901, wonende Koestr. 4, Rijnsburg.
In beslaggenomen: 20 zak en 1 kist knolselderij.
Van Vliet beweerde van de zaak niets af te weten; handel was van zijn knecht.
Amsterdam, 23 November 1944.
[Handtekening: J.H. Duin...]
[Handgeschreven tekst onderaan]
N.B. schip Voorne & Putten door
Prijsbeheersching aan de ketting
gelegd. Schipper van Noord ver-
klaarde in bijzijn van Directeur
en M. Koning, dat schip smokkel-
waar vervoerde. Hij had het schip
in huur van een zekeren Peuteboom
van f 600.- per week. Dit document is een verslag van een inspectie, waarschijnlijk uitgevoerd door de Centrale Controledienst (CCD) of een gelieerde opsporingsinstantie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De focus ligt op het controleren van pakhuizen in Rijnsburg, een belangrijk centrum voor de groentehandel.
Enkele opvallende punten uit de analyse:
* Ontkenning van verantwoordelijkheid: De pakhuis-huurder J. van Vliet probeert de schuld van de illegale voorraad knolselderij af te schuiven op zijn knecht, J. van Delft. Dit was een veelvoorkomende tactiek om zware straffen of boetes van de bezetter te ontlopen.
* Inbeslagname: Er is een aanzienlijke hoeveelheid knolselderij (20 zakken en een kist) in beslag genomen, wat wijst op handel buiten de officiële distributiekanalen om.
* Smokkel per schip: De handgeschreven nota onderaan meldt een significante gebeurtenis: het schip "Voorne & Putten" is door de Dienst van de Prijsbeheersching "aan de ketting gelegd" (in beslag genomen). De schipper heeft bekend dat hij smokkelwaar vervoerde.
* Woekerprijzen: De genoemde huurprijs van 600 gulden per week voor het schip was voor die tijd astronomisch hoog, wat de illegaliteit en de enorme winstmarges op de zwarte markt onderstreept. Het document dateert van 23 november 1944, midden in de Hongerwinter in het bezette westen van Nederland. Voedsel was extreem schaars en de officiële rantsoenen waren verre van voldoende om te overleven. Hierdoor bloeide de zwarte handel en smokkel (de "sluikhandel") op.
De autoriteiten (zowel de Duitse bezetter als de Nederlandse controle-instanties die onder hun toezicht stonden) voerden strikte controles uit op de distributie van schaarse goederen zoals groenten. Rijnsburg, als onderdeel van de Bollenstreek en nabij het tuinbouwgebied van de Westlandse veilingen, speelde een cruciale rol in de voedselvoorziening en was daarom een brandpunt voor dergelijke inspecties.
Het feit dat men spreekt over "Prijsbeheersching" duidt op de handhaving van de maximumprijzen die door de overheid waren vastgesteld om inflatie en woekerwinsten tegen te gaan, hoewel dit in 1944 in de praktijk vaak onmogelijk bleek.