Getypt inspectierapport met handgeschreven kanttekeningen. 18 november 1944. Samenvattend rapport. [Handgeschreven: m. Dir. / hedenf(?) / VD/SV.]

Op Zaterdag 18 November 1944 vanaf ± 8 uur heeft in op-dracht van den Directeur onder mijn leiding op de Centrale Markt een onderzoek plaatsgevonden naar de gedragingen van schipper Van Noort, die met den stoomboot "Voorne Putten" bloemen aanvoerde op de Centrale Markt. Het gerucht ging, dat met dit schip sedert weken 3 x per week zwarte handel (groenten) op de Centrale Markt uit Rijnsburg werd gebracht.

De klerk C.G. de Vries was met de controleurs Dijkema, De Grebber, Veerman en Van Burg met het onderzoek belast.

Aangezien de stoomboot des nachts op de Centrale Markt was gearriveerd was de lading bij onze aankomst reeds gelost en waarschijnlijk ondergebracht in de pakhuizen, welke zijn gehuurd door in Rijnsburg gevestigde grossiers.

Ik heb daarop schipper Van Noordt aangezegd, dat hij met zijn schip de Centrale Markt niet dan met toestemming van den Directeur Marktwezen mocht verlaten.

Hierop is een onderzoek in bovenbedoelde pakhuizen ingesteld. (Zie bijgaande rapporten). Het resultaat luidt:

Pakhuis A 12: huurder O.C. van Belle, ~~Rijnsburg~~ en C. Rustenburg, Rijnsburg
Aangetroffen: C. de Mooy, geboren 29 Maart 1920 wonende Rijnsburg toegangskaart C.M. personeel van Van Belle.
In beslag genomen: 53 zak peen
5 krat prei
10 " soepgroenten
54 " andijvie
Van Belle was niet aanwezig en wist volgens de Mooy ook niet van de zaak af.
Vraag: Hoe kan de Mooy in pakhuis Van Belle komen en aldaar zwarten handel doen?

[Rood kruis in de marge]
Pakhuis A 10: huurder Gebr. Valk, ~~Rijnsburg~~ en J. Smit, Rynsburg
Aangetroffen: Gerrit van Klaveren, geboren 16 October 1927
Joh. v.d. Spijk, geboren 1 October 1907
Adr. den Heyer, geboren 6 September 1928 allen wonende te Rijnsburg. Toegangskaarten Centrale Markt: Van Klaveren, personeel van grossier C. van Klaveren. J. v.d. Spijk, personeel van grossier K.v.d. Spijk, Adr. den Heyer, personeel van grossier A. den Heyer Sr.
Deze grossier zijn gevestigd op de Centrale Markt:
C. van Klaveren
K.v.d. Spijk
A. Den Heyer Sr
In beslag genomen van:
Van Klaveren 50 kisten andijvie
A. den Heyer Azn 76 kisten andijvie
44 " [idem]
32 " waspeen
16 " prei
J. v.d. Spijk 24 " waspeen
15 " andijvie
3 " radijs
10 " selderij
De huurders: Gebr. v.d. Valk waren niet aanwezig.
[Rood kruis] Vraag: Hoe konden bovenvermelde personen in pakhuis A 10 komen?

Pakhuis B 8: huurder A. den Heyer, Rijnsburg.
Aangetroffen E. v.d. Vijver, geboren 26 April 1919.
Toegangskaart Centrale Markt personeel verkooper A. den Heyer
In beslaggenomen: 50 zak waspeen.
Den Heyer was niet aanwezig en wist volgens v.d. Vijver niets van de zaak af.
[Rood kruis] Vraag: Hoe kwam v.d. Vijver in het pakhuis? * Tijdsgeest: Het rapport stamt uit november 1944, de periode van de Hongerwinter in het bezette West-Nederland. Voedselschaarste was extreem, waardoor de zwarte handel welig tierde.
* Handhavingsstructuur: Het document toont een zeer actieve controle op de Centrale Markt. De "Directeur Marktwezen" gaf expliciete opdrachten om smokkelwaar op te sporen. Het opsporen van groenten (andijvie, peen, prei) die buiten het officiële distributiesysteem om werden verhandeld, was een prioriteit.
* Modus Operandi: Men gebruikte legale transporten (bloemen per stoomboot) als dekmantel voor illegale goederen. De goederen werden 's nachts gelost en in gehuurde pakhuizen verborgen.
* Opvallende details:
* De verdachten waren vaak zeer jong (bijv. Gerrit van Klaveren, 17 jaar).
* De huurders van de pakhuizen claimden steevast onschuld ("wisten nergens van"), een typische verdedigingsstrategie waarbij het personeel de schuld kreeg of de aanwezigheid in het pand niet verklaard kon worden.
* De rode kruisen in de marge duiden op specifieke punten van aandacht of vervolgvragen voor de recherche. De Centrale Markt in Amsterdam (nu het Food Center Amsterdam) was tijdens de Tweede Wereldoorlog het hart van de voedselvoorziening voor de stad. De Duitsers hielden streng toezicht, maar ook de Nederlandse marktmeesters moesten toezien op de naleving van de distributieregels. Rijnsburg was (en is) een belangrijk tuinbouwcentrum. De verbinding via het water ("Voorne Putten") was essentieel omdat wegtransport door brandstoftekort en vorderingen bijna onmogelijk was geworden. Dit rapport illustreert de constante strijd tussen de noodzaak om voedsel naar de hongerende stad te krijgen en de strikte regelgeving die zwarte handel (vaak tegen woekerprijzen) probeerde te onderdrukken.