Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven correcties en een handgeschreven nader bericht. 3 juni 1944. Rapport. [stempel:] N° 37/68/1 [stempel:] M. 1944 5/6 Amsterdam, 3 Juni 1944.

    Heden 3 Juni 1944 om pl.m. 6 uur v.m. verscheen een 20-tal leden van den Landwacht onder aanvoering van den Commandant Kelderman, (gekleed [handgeschreven: Duitsche] ~~in groene Politieuniform~~, gezeten in een auto) aan de poort van de Centrale Markt.

    Zij begaven zich, na groeten van de portiers (Reinen en Fleijsman) op het terrein en gingen over tot contrôle van den aanvoer van groente en fruit, van de groenteschepen, een en ander aan de hand van de papieren.

    Hierbij is het niet tot inbeslagname van eenige belangrijke partij groente of fruit gekomen. De heer Kelderman verklaarde mij trouwens dat het optreden van den Landwacht meer een waarschuwende bedoeling had.

    Wél werden een 25-tal pakjes groente of fruit, vervoerd door schipper Boer en kennelijk bestemd voor particulieren, in beslag genomen.

    Ik ben met den heer Stijn, adjudant van den heer Kelderman, nog op het Verdeelkantoor (bij den heer de Geus) geweest, alwaar Stijn liet controleeren of een partij groente, bestemd voor de Fa. Nooy & Co aldaar was aangegeven. Dit bleek inderdaad het geval te zijn.

    Volgens latere mededeeling van den heer Stijn zijn de door de Landwacht in beslag genomen 25 pakjes groente in het Districtshuis IV in de Kempenaerstraat verkocht.

                                            De Bedrijfschef der Centrale Markt,
                                            [handtekening: H. Hemmes]

Aan den heer Directeur    [handgeschreven:] L De heer Kelderman heeft verder
van het Marktwezen.               desgevraagd verklaard, dat de
                                               Landwacht de bevoegdheid had
                                               in te grijpen, daar men vermoedde,
                                               dat zwarte handel werd gedreven. * Inhoudelijke kern: Het rapport documenteert een inval/controle door de Landwacht op de Amsterdamse Centrale Markt in de vroege ochtend. Hoewel er geen grote partijen in beslag worden genomen, worden 25 kleine pakketten van particulieren geconfisqueerd en elders verkocht.
* De Landwacht: De Landwacht was een paramilitair hulpkorps van de NSB, door de bezetter ingezet voor bewaking en controle. Hun optreden werd vaak als willekeurig en intimiderend ervaren.
* Correctie uniform: De handgeschreven correctie van "groene Politieuniform" naar "Duitsche" is opmerkelijk. Het suggereert dat commandant Kelderman zich in een Duits uniform hulde, wat zijn nauwe banden met de bezetter onderstreepte.
* Bureaucratie en collaboratie: De tekst toont de zakelijke, bijna gelaten wijze waarop de marktadministratie (onder leiding van H. Hemmes) rapporteerde over de acties van collaborateurs. De handgeschreven toevoeging onderaan dient als formele rechtvaardiging voor het optreden tegen de "zwarte handel". Dit document is geschreven op 3 juni 1944, slechts drie dagen voor D-Day. Nederland verkeerde in een staat van grote schaarste en de voedselvoorziening was strikt gereguleerd via distributiebonnen. De Centrale Markt was een strategisch punt; controle hierop was essentieel voor de bezetter om de "zwarte handel" (verkoop buiten het officiële bonnensysteem om) te onderdrukken.

De in beslag genomen pakketjes "bestemd voor particulieren" wijzen op de wijdverbreide praktijk waarbij stedelingen probeerden via directe contacten met schippers of boeren aan extra voedsel te komen. De verkoop van deze buit in het "Districtshuis IV" aan de Kempenaerstraat illustreert hoe geconfisqueerde goederen direct weer in het (gecontroleerde) circuit werden gebracht, vaak ten gunste van de eigen organisatie of sympathisanten. H. Hemmes Kelderman heeft (De heer) Kelderman verklaarde (De heer) Marktwezen NSB