Typoscript (officiële brief) met handgeschreven aantekening.
Origineel
Typoscript (officiële brief) met handgeschreven aantekening. 13 juli 1944. De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt Amsterdam). Feldgendarmerie (Duitse militaire politie), Zimmer 10, Museumplein 17, Amsterdam-Zuid. Handgeschreven (bovenaan):
Verzonden 13/7
Getypt:
37/73/2M. vB/SV.
1
XXXXX
Betrifft: 13. Juli 1944.
Wachleute auf
der Zentral- An der Feldgendarmerie
markt. Zimmer 10,
Museumplein 17,
Amsterdam-Zuid.
===============
In der Anlage übersende ich
Ihnen einen Bericht des Kontrolleurs
Reinen meines Dienstes.
Ich bitte Sie höflichst die
Sache untersuchen zu lassen, da durch
das Benehmen der in dem Bericht ge-
nannten Wachleute die Ordnung auf der
Zentralmarkt sehr gefährdet wird.
Ich sage Ihnen im Voraus
meinen Dank für Ihre Mitwirkung.
Der Direktor, In deze brief rapporteert de directeur van de Centrale Markt aan de Duitse *Feldgendarmerie* over wangedrag van bewakers ("Wachleute"). Er wordt verwezen naar een bijgevoegd rapport van een "Kontrolleur Reinen". De directeur verzoekt de bezettingsautoriteiten expliciet om een onderzoek in te stellen, omdat hij meent dat de openbare orde op het marktterrein in gevaar komt door het gedrag van deze bewakers.
Opvallend is het taalgebruik: de schrijver gebruikt "auf der Zentralmarkt", wat een letterlijke vertaling is van het Nederlandse "op de Centrale Markt". In correct Duits zou dit "auf dem Zentralmarkt" moeten zijn. Dit wijst erop dat de brief is opgesteld door een Nederlandstalige ambtenaar of functionaris die de Duitse autoriteiten in hun eigen taal aanspreekt. De Centrale Markt in Amsterdam (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) was tijdens de bezetting van vitaal belang voor de voedseldistributie. Vanwege de schaarste was er strikte controle nodig om diefstal en zwarte handel tegen te gaan. De bewaking bestond vaak uit een mengeling van Nederlands personeel en toezichthouders die onder Duits gezag stonden.
De Feldgendarmerie fungeerde als de militaire politie van de Duitse Wehrmacht. Zij hielden zich in bezet gebied niet alleen bezig met militair verkeer en discipline, maar ook met civiele zaken die de orde of de Duitse belangen konden schaden. Het hoofdkwartier van de Feldgendarmerie in Amsterdam bevond zich aan het Museumplein 17, een pand dat (net als vele andere rondom het plein) door de bezetter was gevorderd.
De datum, 13 juli 1944, valt in de laatste fase van de bezetting, enkele weken na de geallieerde landing in Normandië. De spanningen in de stad liepen in deze periode hoog op door toenemende voedseltekorten en de naderende frontlinie. Politie Wehrmacht