Getypt inspectierapport met handgeschreven kanttekeningen en ondertekening. No 37/139/M. 1339 3/7

Contrôles Centrale Markt.

Op 25 Mei 1939 tusschen 3 uur 15 en 4 uur de aan-
wezige vaartuigen in het Oostelijk en Westelijk Havencomplex opgenomen.
Bij vergelijking met bescheiden hoofdkantoor bleek het verschuldigde
kadegeld, voor den termijn waarbinnen de vaartuigen werden aangetroffen,
te zijn geheven.

26 Mei 1939 omstreeks 3 uur. Contrôle op leegstaande
pakhuizen (steekproef). Van den zolder tusschen pakhuizen H 10 en H 12
(laatstelijk in gebruik geweest bij den huurder van H 12 B.Moffie; op
dezen zolder bevindt zich nog een buiten bedrijf zijnde/rijpinrichting)
(handgeschreven in de marge: /bananen-)
bleek de deur tusschen dezen zolder en den zolder van H 12 ongesloten
te zijn terwijl de blijkbaar nog versche verzegeling was verbroken. Op
den zolder bevinden zich diverse emballage materialen (manden en kisten),
doch geen goederen. Het aanwezige personeel van Moffie kon geen in-
lichtingen verschaffen. (Bij nader onderzoek is gebleken, dat bij het
verzegelen van de deur, deze niet kon worden afgesloten als gevolg van
een defect aan het slot; het zegel zou per ongeluk door den knecht van
Moffie, bij het schoonmaken van het pakhuis zijn verbroken; inmiddels
is het slot gerepareerd terwijl de deur is afgesloten en opnieuw verzegeld)

1 Juni 1939. Contrôle tijdens markttijd; geen aan-
leiding tot bijzondere opmerkingen behoudens het volgende:
Door een kleinhandelaar (Feyen, kaart no.1842) werd
zooveel voer (gras en restanten groenten) voor zijn paard gestort, dat
vermoedelijk een groot deel bij zijn vertrek zou achterblijven. De man
aangezegd het overblijvende van de straat te ruimen en weer mee te nemen.
Contrôleur Helsloot opgedragen hierop toe te zien. Het verdient aanbeveling
- teneinde clandestiene storting van afvallen op het marktterrein te
voorkomen - de mogelijkheid te overwegen het gebruik van voeremmers of
voorbakken voor te schrijven.

Ter vergemakkelijking van de contrôle is het gewenscht,
dat op alle geregeld aan de markt verblijvende lichters duidelijk namen
of nummers worden geschilderd.

Op verschillende plaatsen van de markt staat ten
slotte oud fust opgestapeld, dat deels wel niet meer gebruikt zal worden.
Het is m.i. gewenscht de eigenaars te bewegen zich van het niet meer te
gebruiken fust te ontdoen en het overige in hun pakhuis te plaatsen. Voor
zoover ik kan nagaan hebben vele grossiers op de bovenverdiepingen nog
voldoende ruimte; zij laten het fust gemakshalve op straat staan.

23 Juni 1939. Contrôle Oostelijk havencomplex over-
schrijding grenzen standplaatsen grossiers. Voor zoover na te gaan betrof-
fen geconstateerde overschrijdingen het tijdelijk apart zetten voor of
door kleinhandelaren van door deze gekochte goederen. Contrôle gestaakt
wegens komst van leden der Commissie voor Toegepast Natuurwetenschappe-
lijk Onderzoek (i.v.m. Surinaamsch fruit).

(Handgeschreven ondertekening:)
Amsterdam 8 Juli 39
[Handtekening/Paraaf]

--- Dit document is een ambtelijk verslag dat inzicht geeft in de dagelijkse gang van zaken en de handhaving op de Centrale Markt in Amsterdam vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende punten uit de analyse:

• Handhaving en Orde: De rapportage dekt uiteenlopende zaken: van financiële controle (kadegeld voor schepen) tot fysieke veiligheid (verzegeling van pakhuizen) en hygiëne (paardenvoer op de straat).
• Logistiek en Ruimtegebruik: Er wordt geklaagd over grossiers die hun lege emballage (fust) op straat laten staan in plaats van in hun pakhuizen, wat duidt op een constante strijd om de openbare ruimte op het marktterrein.
• Identificatie: Er is een duidelijke behoefte aan betere registratie, getuige de aanbeveling om namen of nummers op lichters (vrachtschepen) te schilderen om de controle te vergemakkelijken.
• Specifieke handel: De vermelding van een bananenrijpinrichting en het bezoek van een wetenschappelijke commissie voor "Surinaamsch fruit" onderstreept de rol van de markt als importknooppunt voor koloniale waren.
• Bedrijvigheid: Namen zoals B. Moffie en kleinhandelaar Feyen geven het verslag een concreet, historisch karakter.

--- De Centrale Markt in Amsterdam (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) was in 1939 het kloppende hart van de voedseldistributie in de stad. Het complex was modern voor zijn tijd en beschikte over eigen insteekhavens (het Oostelijk en Westelijk Havencomplex) voor de aanvoer per schip.

De periode mei-juni 1939 was een tijd van spanning in Europa, maar op de markt ging het dagelijks werk door met een sterke focus op efficiëntie en regelgeving. De bemoeienis van de Commissie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (de voorloper van TNO) met Surinaams fruit duidt op pogingen om de kwaliteit en houdbaarheid van importproducten uit de toenmalige koloniën te verbeteren via wetenschappelijke weg. De in het verslag genoemde "lichters" waren ongemotoriseerde vrachtschepen die essentieel waren voor het transport van goederen van de grote zeeschepen in de hoofdhaven naar de markthallen.