Getypt manuscript/artikel. De moeilykheden van den Vischhandel
door
Dr.A.van der Laan
(Directeur van het Marktwezen te Amsterdam).

De Vischhandel maakt moeilyke tyden mee; om allerlei redenen. Niet in het minst in Amsterdam is voortdurend de vraag aan de orde "hoe is de vischvoorziening te verbeteren". Velen zeggen: "Amsterdam krygt niet meer de visch, die het noodig heeft." Van Reederszyde hoort men: "Er is voldoende visch". Hoe zit dat toch ?

Om dit - schynbare - verschil van meening te begrypen, dient men zich goed te realiseeren, dat er groote veranderingen hebben plaats gegrepen in de visschery, in den vischhandel en in het visch-gebruik. Ymuiden was vele jaren lang de groote leverancier van Amsterdam; de groote steden en het buitenland waren de bélangrykste afnemers. Amsterdam had bovendien nog de beschikking over de groote hoeveelheden heerlyke Zuiderzeevisch: bot, aal, garnalen en-niet te vergeten - de Zuiderzeeharing in haar verschillende vormen (bakbokking, gerookte bokking en panharing).

De zoo zeer begeerde vischsoorten van de Zuiderzee zyn grootendeels verdwenen, evenals die andere soort goedkoope volksvisch, de geep, die zich aan onze kusten niet meer laat zien. In de Noordzeevisschery zyn belangryke wyzigingen opgetreden: de Noordzee levert, als gevolg van de overbevissching, niet meer de soorten en kwaliteiten van vroeger. Met name worden de mooie bakvisch, schol en schar, in de hoeveelheden, die Amsterdam noodig heeft, niet meer aangevoerd. De Ymuider vloot is belangryk ingekrompen; voor zoover de schepen loonend kunnen varen gaan ze er op uit en vangen de visch, die de Noordzee thans nog oplevert: dat zyn, behalve de fynere vischsoorten, als tong en tarbot, voornamelyk groote hoeveelheden kabeljauw, koolvisch en zelfs meer dan vroeger haring en makreel. Van deze soorten is er als regel voldoende, soms zelfs overvloedig veel.

Dit zyn de voornaamste veranderingen, die in de productie-mogelykheden van zeevisch zyn opgetreden; doch ook de consumptie is belangryk gewyzigd. Het zyn namelyk niet alleen meer de groote steden [tekst breekt hier af] * Kernproblematiek: Het document beschrijft de spanning tussen de vraag naar vis in Amsterdam en het veranderende aanbod. Er is een discrepantie tussen de perceptie van de consument (tekort) en die van de reders (voldoende aanbod).
* Oorzaken van verandering:
1. Verdwijnen Zuiderzeevis: De afsluiting van de Zuiderzee (1932) heeft geleid tot het verdwijnen van traditionele soorten zoals bot, aal en Zuiderzeeharing, die essentieel waren voor de Amsterdamse markt.
2. Overbevissing Noordzee: De auteur stelt vast dat overbevissing de populaties van populaire soorten zoals schol, schar en bakvis heeft gedecimeerd.
3. Vlootkrimp: De vissersvloot uit IJmuiden is ingekrompen.
4. Verschuiving in vangst: De vangst bestaat nu minder uit de 'begeerde' platvis en meer uit kabeljauw, koolvis, haring en makreel.
* Schrijfstijl: Administratief-zakelijk en analyserend. Het document is bedoeld om beleidsmatige of publieke opheldering te verschaffen over de marktcondities. Dit document is historisch interessant omdat het een direct verslag geeft van de economische en ecologische gevolgen van de Afsluitdijk en de industriële visserij op de voedselvoorziening van een grote stad als Amsterdam. Dr. A. van der Laan was als directeur van het Marktwezen verantwoordelijk voor de distributie en marktgang van goederen in de hoofdstad. Zijn observaties over "volksvisch" (zoals de geep) en de verschuiving naar minder populaire soorten weerspiegelen een vroege bewustwording van de grenzen aan natuurlijke hulpbronnen. De spelling met "ch" (visch) en "y" (moeilyk) is kenmerkend voor het Nederlands van vóór de spellinghervorming van Marchant (1934) en de definitieve wijziging in 1947, wat de datering in de jaren '30 bevestigt. Marktwezen