P. Kars

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

In deze korte zakelijke brief wordt de formele procedure beschreven voor het afsluiten van een huurcontract op de Centrale Markt in Amsterdam. De Directeur van de markt (of de betreffende dienst) stuurt een contract in tweevoud ("in duplo") naar de Wethouder voor de Levensmiddelen. Het contract staat op naam van een zekere **P. Kars** uit Amsterdam en betreft de huur van **pakhuisafdeling no. C 9**. De directeur verzoekt de wethouder om ervoor te zorgen dat de Burgemeester het contract ondertekent. Zodra het getekende document terug is, zal de administratie van de directeur zorg dragen voor de verdere registratie. De toon is uiterst hoffelijk en formeel ("heb ik de eer", "Ik moge U beleefd verzoeken"), wat kenmerkend is voor ambtelijke correspondentie uit die tijd.

Document

* **Doel van het document:** Het officieel aanbieden van een huurcontract ter ondertekening aan het college van Burgemeester en Wethouders. * **Inhoud:** Het betreft de huur van een specifieke pakhuisruimte (sectie C 9) op het terrein van de Centrale Markt door een particulier/ondernemer genaamd P. Kars. * **Stijl:** Het document is opgesteld in de toen gangbare, uiterst beleefde ambtelijke stijl ("heb ik de eer U", "Ik moge U beleefd verzoeken"). De spelling is conform de toenmalige norm (bijv. "pakhuisafdeeling", "onderteekening", "my"). * **Administratief proces:** De brief illustreert de hiërarchische weg: de directeur van de markt bereidt het contract voor, de wethouder legt het ter tekening voor aan de burgemeester, waarna het teruggaat naar de dienst voor de definitieve registratie.

Zakelijke brief (geleidebrief bij huurcontract)

Deze brief dient als formele overdracht van een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte (sectie C 9) op de Centrale Markt in Amsterdam. De toon is zakelijk en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. De brief benadrukt specifiek twee belangrijke bepalingen: 1. **Onderhoudsplicht:** De huurder is verantwoordelijk voor kleine herstellingen (rolluiken, ruiten, sloten), gebaseerd op het toenmalige Burgerlijk Wetboek (art. 1619). 2. **Reclamebeperking:** Er mag geen uiting van reclame of bebording worden aangebracht zonder expliciete schriftelijke toestemming van de directeur. Dit duidt op een streng beheer van het visuele aanzien van het marktcomplex.

Formele brief / begeleidend schrijven bij een huurcontract.

* **Doel van de brief:** De brief dient als officieel geleideformulier voor een geregistreerd huurcontract voor pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. Daarnaast fungeert het als een formele herinnering aan specifieke huurdersverplichtingen. * **Onderhoudsplicht:** De directeur wijst de huurders op Artikel 1619 van het toenmalige Burgerlijk Wetboek, waarin is vastgelegd dat kleine herstellingen (zoals ruiten en sloten) voor rekening van de huurder komen. * **Reclamebeleid:** Er wordt strikt verwezen naar Artikel 8 van het contract: het is verboden om zonder schriftelijke toestemming reclameborden of aankondigingen te plaatsen. Dit duidt op een streng gereguleerd esthetisch of zakelijk beleid op het marktterrein. * **Administratieve stijl:** De taal is uiterst formeel en zakelijk ("heb ik de eer U... te doen toekomen", "vóóraf met mij te verstaan"). De brief is geadresseerd aan drie verschillende partijen tegelijk, wat suggereert dat dit een standaardbericht was voor nieuwe of vernieuwde contracten in die periode.

Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).

* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---

Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Officieel rapport (politie/marktwezen).

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in een ambtelijke stijl die typisch is voor de vroege 20e eeuw (bijv. "regeister", "beslag genomen", "alhier"). Opvallend is de inconsequentie in de datering: onderaan staat 1940 getypt, terwijl de tekst overal over januari 1941 spreekt. Dit is onmiskenbaar een vergissing van de typist aan het begin van het nieuwe jaar. * **Feiten:** Een 22-jarige overkruier (iemand die goederen vervoert met een handkar), Gijsbert Lammert Been, heeft drie handkarren gestolen op de Centrale Markt in Amsterdam. Hij heeft deze verkocht aan een karrenverhuurder op het Waterlooplein. * **Motief:** De verdachte voert "armoede" aan als reden. Hij zou een groot deel van de opbrengst verloren zijn en de rest hebben uitgegeven aan voedsel. * **Gevolgen:** Been is herkend via zijn toegangskaart. De handgeschreven kantlijnnotities suggereren een administratieve straf van "14 dagen uitsluit" (ontzegging van de toegang tot de markt), wat waarschijnlijk losstond van de strafrechtelijke vervolging door de politie.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekening.

De brief betreft een officiële klacht over de onrechtvaardige verdeling van groenten op de veiling van Loosduinen. Twee grossiers van de Centrale Markt, Smeerdijk en Kars, beklagen zich bij hun directeur over de willekeur van de veilingdirecteur, de heer Nederpelt. Kernpunten uit de analyse: * **Het puntensysteem:** De verdeling van schaarse goederen gebeurde op basis van toegewezen punten. Er wordt gesteld dat de veilingdirecteur de officiële puntenlijst negeert. * **Concrete bewijslast:** Er wordt een specifiek voorbeeld gegeven uit de week van 8-13 juni 1942. Hieruit blijkt dat grossier Biesheuvel met hetzelfde aantal punten (4) bijna het dubbele aan handelswaarde toegewezen kreeg in vergelijking met Smeerdijk. * **Sancties:** De brief noemt een zekere 'Zw. de Graaf' die door de "Prijsbeheersching" is uitgesloten van handel, wat duidt op de strenge controle op prijsvorming en zwarte handel tijdens de bezettingsjaren. * **Toon:** De schrijver van de brief (de Directeur) blijft neutraal ("welker juistheid ik niet beoordeelen kan") maar ziet de ernst van de klacht in en verzoekt om een onderzoek door de centrale instantie in Den Haag.

Handgeschreven administratieve notitie / memo.

* **Inhoud:** Het document betreft een klacht of vaststelling over de distributie van goederen op de groenteveiling van Loosduinen. De kern van de notitie is dat de grossiers Kars en Smeerdijk aanzienlijk minder "punten" (toewijzingen of quota) krijgen dan waar zij recht op zouden hebben. * **Economische impact:** De schrijver merkt op dat dit tekort leidt tot "schade v. A'dam" (schade voor Amsterdam). Dit suggereert dat deze grossiers cruciale leveranciers zijn voor de Amsterdamse markt en dat een tekort in de toewijzing in Loosduinen direct de voedselvoorziening of de handelspositie van de hoofdstad schaadt. * **Cijfers:** Onderaan staan specifieke hoeveelheden of bedragen genoteerd voor de periode van 8 tot 13 juni. De getallen (1167,79; 1976,76; 3625,20) kunnen verwijzen naar kilogrammen, guldens of een andere maateenheid die de omzet of het tekort kwantificeert. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk cursief handschrift, typisch voor administratieve correspondentie uit de vroege tot midden 20e eeuw.

Handgeschreven briefkaart of memonota.

* **Inhoud:** De nota betreft een geschil over de toewijzing van een portie (waarschijnlijk vis) aan een zekere P. Krees. De afzender stelt dat Krees sinds 29 juli is uitgesloten van de "verdeling". * **Kernpunt:** De auteur benadrukt een strikte regel: men moet fysiek aanwezig zijn ("tegenwoordig") om een aandeel te ontvangen. Het zou "niet billijk" (onrechtvaardig) zijn om Krees achteraf alsnog het betwiste ("gewraakte") deel toe te wijzen. * **Paleografie:** Het handschrift is een vlot, enigszins slordig zakelijk schrift uit de mid-20e eeuw. Opvallend is het gebruik van de titel "Mr." (Meester in de rechten) voor de Boer, wat duidt op een officiële of juridische bemoeienis met de zaak.

Getypte debiteurenlijst (boekhoudkundig document).

* **Inhoud:** Het document is een overzicht van openstaande posten van klanten (debiteuren) die gebruik maakten van de koelfaciliteiten van de veiling in Amsterdam. * **Boekhoudkundige details:** De afkorting "cr." staat voor credit. Dit betekent dat deze drie partijen (Binnengasthuis, B.C. v. Es en Heemskerk) een klein bedrag tegoed hadden in plaats van een schuld. Deze bedragen zijn in rood omcirkeld om ze te onderscheiden van de debetstanden. * **Opvallende debiteuren:** * **Centrale Voedselv. (Voedselvoorziening):** Met 791,48 gulden veruit de grootste post, wat wijst op de centrale rol van de overheid in de voedseldistributie tijdens de oorlog. * **Lufthansa Lazaret:** Een verwijzing naar een Duits militair hospitaal, wat de aanwezigheid van de bezettingsmacht in de Amsterdamse infrastructuur illustreert. * **C. de Jong Sr.:** Een aanzienlijke private debiteur (145,01 gulden).

Getypte brief/doorslag met handgeschreven kanttekeningen.

Het document is een officiële mededeling van een directeur (waarschijnlijk van een havenbedrijf of pakhuiscomplex) aan verschillende huurders. De kern van de brief is dat "Pier C" is gevorderd door de Duitse Weermacht. Als gevolg hiervan krijgen de genoemde huurders toestemming om hun pakhuisruimte (aangeduid met sectienummers zoals E 17, B 7, etc.) onder te verhuren aan specifieke grossiers. Opvallend is dat de administratieve afhandeling van de vergoedingen bij de huurders zelf wordt neergelegd ("De verrekening... dient door U te geschieden"). De bedragen variëren tussen de 800 en 1100 gulden per jaar. Er zijn handgeschreven correcties en parafen zichtbaar, wat duidt op een werkdocument dat daadwerkelijk in de administratieve stroom is gebruikt.

Document

Het document is opgebouwd uit zes kolommen: * **Kolom 1:** Bevat persoonsnamen, waarschijnlijk de cliënten of debiteuren. * **Kolom 2:** Bevat een volg- of dossiernummer, gevolgd door een vinkje. * **Kolom 3:** Toont bedragen in guldens (aangeduid met de 'f' van florijn), vaak met decimalen. De herhalingstekens („) verwijzen naar de 'f'. * **Kolom 4:** Bevat namen van tegenpartijen, instanties of bedrijven (bijv. "Dr. Suane", "N.V. Veere’s Fruithandel"). * **Kolom 5:** Bevat een alfanumerieke code (een letter gevolgd door een getal), wat mogelijk verwijst naar een kadasternummer, verzekeringspolis of grootboekpagina. * **Kolom 6:** Bevat grotere, afgeronde bedragen in guldens.

Koelhuis Debiteuren Saldi-staat (lijst van openstaande vorderingen).

Het document is een administratieve momentopname van de financiële vorderingen van het koelhuis van de Amsterdamse veiling. De lijst bevat zowel private handelaren (zoals v. Blijderveen, Hoogsteger) als publieke en bezettende instanties. Opvallend is dat de **Gemeente Amsterdam** met een bedrag van fl 6.822,60 veruit de grootste debiteur is, wat wijst op de centrale rol van de gemeente in de voedseldistributie tijdens de oorlog. Een andere significante post is de **Wehrmacht** voor een bedrag van fl 500,00. Dit bevestigt dat de Duitse bezettingsmacht direct gebruikmaakte van de faciliteiten en diensten van de Nederlandse veilingen voor hun eigen logistiek en voedselvoorziening. De bedragen variëren sterk: van enkele centen (P. Kooy, fl 0,32) tot aanzienlijke bedragen voor die tijd. De nauwkeurigheid van de boekhouding, zelfs in de chaotische laatste oorlogsmaanden, is kenmerkend voor de Nederlandse administratieve traditie.

# TRANSCRIPTIE den heer P.Vos, Keizersdwarsstr.14 II A l h i e r (C)

# TRANSCRIPTIE 5-11-41 Kapitein Groothuist Pol. Maandag 3 Nov 41 maakt omgeving Linnaeusstraat de Hartog Domselaerstraat zich bezwaard met huister- koopheden, die op haar naam Engel voerden. Engel is jood. Volgens Hartog moest naam Engel van de kar af. Volgens ~~vraag pol.~~ Warenwet moet naam op de kar staan. Is deze verkoop gecamoufle- rt. door een jood? Wat is standpunt dep. daarte...

# TRANSCRIPTIE VP/HG. *extra* 25/119/2 M. 18 Augustus 1939. den Heer J.v.d.Kar, Lange Houtstraat 36 III, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 Juli jl. ver- leen ik U hi...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] 53 [Kader linksboven:] BIJBLAD VAN: M. No. 85/59/1 1939 DOORGEZONDEN: n/p [Hoofdtekst links:] G. van Oosten pl 15 ten Katestraat kan contant eigen materiaal koopen; en huurt dan karrenloods. Is niet tevreden over materiaal van Piesaar. is kar v. Vos (zegt Piesaar) kar v. Oosten is door Piesaar gemaakt, geheel op aan- wijzingen van v. Oosten. knecht v. v. Oosten en ...

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa