Amsterdam)

Brief (handgeschreven)

De brief is een dringend en persoonlijk verzoek van een marktkoopman uit Den Haag aan de autoriteiten van de Amsterdamse markt. De kern van de brief is de onmacht van de schrijver om zijn standplaats in te nemen vanwege ziekte ("koorts"). De schrijver beschrijft hoe hij de zaterdag ervoor nog ziek op de markt in Leiden heeft gestaan in de hoop dat hij op zondag zou herstellen, wat niet is gebeurd. De situatie is logistiek gecompliceerd omdat de handelswaar (sigaren en lampen) al naar Amsterdam is verzonden. Om economische schade te voorkomen en zijn klanten te bedienen, vraagt de afzender toestemming om een collega-koopman genaamd Schmid als vervanger op zijn plaats te laten staan. De uitspraak "mijn boel moet blyve draaie" illustreert de precaire financiële positie van kleine zelfstandigen in die tijd; een gemiste marktdag betekende direct inkomstenverlies. Het taalgebruik is formeel in de aanhef en afsluiting, maar de tekst zelf bevat spreektalige elementen en spellingen die typerend zijn voor die periode en de sociale klasse van de schrijver (zoals "opknappe", "Sigare", "klante" en "bizonder").

Administratieve notitie / ambtelijk advies.

* **Kernboodschap:** De schrijver adviseert de Inspecteur van het Marktwezen om een verzoek van S. Rini goed te keuren. Dit advies is gebaseerd op de persoonlijke omstandigheden van de verzoeker. * **Voorwaarde:** Er wordt een strikte voorwaarde verbonden aan de goedkeuring: iedere keer dat de verzoeker "van dezen weg blijft" (wat in de context van het marktwezen waarschijnlijk betekent: afwezig is van zijn standplaats of afwijkt van de toegewezen route), moet dit direct gemeld worden aan de dienstdoende ambtenaar ter plaatse. * **Paleografische kenmerken:** Het document is geschreven in een vlot, zakelijk cursief handschrift uit de vroege 20e eeuw. Opvallend is het gebruik van de archaïsche naamvals-n in "den verzoeker" en "dezen weg", wat destijds gebruikelijk was in formele correspondentie.

Handgeschreven concept-brief of intern memorandum.

Dit document is een ambtelijk concept (herkenbaar aan de kop "Concept" en de vele doorhalingen) betreffende een zakelijke overeenkomst voor tijdelijke opslag. **Kernpunten:** 1. **De Aanvrager:** De heer J.J. Korff treedt op als 'sequester'. Dit is een door de rechtbank aangestelde bewaarder van goederen waarover een juridisch geschil bestaat. 2. **De Locatie:** De "C.M." verwijst naar de **Centrale Markthallen** in Amsterdam (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat). Het feit dat er leegstaande kantoren en ruimtes van de "aardappelhandel" worden genoemd, bevestigt deze locatie. 3. **De Transactie:** Er wordt voorgesteld om maximaal 12 kantoren te verhuren voor ƒ 15,- per kantoor per maand. Dit wordt als een goed bod beschouwd omdat de ruimtes enkel als passieve opslag dienen en niet als actieve werkplek. 4. **Logistiek:** De goederen bestaan uit textiel (manufacturen) en bedden die momenteel nog in een verzegeld pand liggen, wachtend op een gerechtelijke uitspraak of schikking.

Ambtelijk verslag / handgeschreven rapportage.

Dit document is een rapportage van een incident op een Amsterdamse markt (vermoedelijk een vismarkt of snackmarkt gezien de term "pekhouder" en "snackbons"). **Kern van het incident:** De handelaar A. Overloop wordt ervan beschuldigd toewijzingen (snackbons) achter te houden. Terwijl hij beweerde slechts 36 eenheden te hebben, bleek hij er 40 verborgen te hebben in zijn stal. Een andere handelaar, Nijenhuis, klaagde hierover omdat Overloop weigerde de bons te verkopen, wat duidt op speculatie of het creëren van kunstmatige schaarste. **Handhaving:** De marktmeester heeft de hulp ingeroepen van een politieagent (Hendriks) om Overloop te dwingen de verkoop te starten. Als strafmaatregel adviseert de marktmeester om Overloop uit te sluiten van de toewijzing voor de eerstvolgende zaterdag.

Document

* **Inhoud:** Het document rapporteert een overtreding door een bewoner van de Piet Heinstraat 44 te Amsterdam (waarschijnlijk de heer Mossel). De overtreding betreft het vissen zonder toestemming op 15 oktober 1942. De rapporteur benadrukt dat de persoon "onverbeterlijk" is, wat duidt op herhaaldelijk ongewenst gedrag. * **Sanctie:** Een latere toevoeging (gedateerd 19-10-'42) adviseert: "m.i. [mijns inziens] v. verdeeling uitsluiten". Dit wijst op een zeer zware straf: het uitsluiten van de persoon van de voedseldistributie of distributiestamkaarten. * **Administratie:** De kanttekeningen rechtsboven tonen de bureaucratische verwerking; men vraagt zich af op basis van welke wetsartikelen de man vervolgd moet worden en vraagt om nadere gegevens.

Handgeschreven ambtelijk rapport / proces-verbaal.

Dit document is een intern strafrapport betreffende misstanden bij de voedseldistributie in Amsterdam tijdens de bezettingstijd. De opsteller (Dijksma) rapporteert aan zijn inspecteur over het gedrag van een ondergeschikte of distributiemedewerker genaamd Tj. Veen Sr. De beschuldigingen zijn specifiek: 1. **Nepotisme/Favoritisme:** Het weggeven van schaarse vis aan familieleden zonder autorisatie. 2. **Overtreding van distributieregels:** Het verkopen van vis "buiten de rij om". Dit suggereert dat de officiële wachtrij en het bonnensysteem werden omzeild, wat in die tijd als een ernstig vergrijp werd beschouwd (mogelijk gerelateerd aan de zwarte markt). De administratieve krabbels onderaan duiden op de opvolging: de betrokkene moest op 2 april 1943 worden opgeroepen door een zekere "de Haan" voor een verhoor of maatregel.

Handgeschreven ambtelijke notitie / memo.

Het document betreft een administratieve afhandeling van marktgeld (liggeld of precariobelasting voor handel op het water) voor een specifiek vaartuig, de lichter "Zembla", in de haven van Amsterdam. De correspondentie volgt een chronologisch verloop: 1. **1 februari 1943:** Dijkema stelt de Inspecteur op de hoogte dat er vooralsnog geen marktgeld betaald wordt voor de "Zembla". 2. **13 februari 1943:** Er vindt overleg plaats met de Inspecteur (rode aantekening). Er volgt een instructie om uit te zoeken of het bezoek eenmalig was. 3. **22 februari 1943:** Er wordt vastgesteld dat de "Zembla" inderdaad één keer aan de markt heeft gelegen. 4. **1 maart 1943:** Een laatste notitie (ondertekend met 'D') waarschuwt dat er mogelijk meer lichters zullen volgen, wat invloed kan hebben op de toekomstige belastingheffing.

Ambtelijke notitie / Rapportage betreffende een controle op visdistributie.

Het document betreft een verslag van een opsporingsambtenaar of controleur (mogelijk van de Crisis Controle Dienst of de lokale politie) die een partij vis heeft gecontroleerd. De handelaar, ene Veurman, leverde vis aan vaste klanten (Bakker en Kleijn) en een verplicht percentage aan de visafslag. De controleur twijfelt aan de rechtmatigheid van het lossen op de openbare weg in Amsterdam, maar heeft na ruggenspraak met zijn superieur de wagen en de lading vrijgegeven. Interessant is de latere toevoeging door een ambtenaar genaamd "de Haas". Hieruit blijkt dat de zaak is geëscaleerd of nader onderzocht. Er wordt geconcludeerd dat Veurman zich simpelweg aan zijn "toewijzing" (de distributieregels) moet houden. De tekst werpt een licht op de sociale spanningen van die tijd: Veurman stelt dat hij is aangegeven uit "nijd of afgunst".

Officieel getypt rapport (dienstverslag).

* **Kernboodschap:** De controleur rapporteert dat er op een zondag in augustus 1944 bijna 2.500 kilo pruimen is verkocht op het Van Koetsveldplein tegen de officieel vastgestelde prijs. * **Taal en Stijl:** Het rapport is opgesteld in de toen gangbare formele ambtelijke stijl (bijv. "Ondergeteekende", "den verkoop"). * **Typefouten:** De tekst bevat een opvallende typefout/correctie in de derde regel van de body: "vastgesteldenxpri" gevolgd door "prijs" op de volgende regel. De 'x' fungeerde hier waarschijnlijk als een primitieve methode om een foute aanslag te markeren of te neutraliseren.

Officieel rapport

Dit korte rapport is opgesteld door een controleur van de gemeentelijke dienst Marktwezen in Amsterdam. De kern van de rapportage is de verkoop van een aanzienlijke partij peren (2200 kg) aan de bewoners rond het Zaanhof in de Spaarndammerbuurt. Opvallende details zijn: * **Prijsbeheersing:** De controleur benadrukt dat de verkoop geschiedde tegen de "vastgestelde prijs". Dit wijst op de strikte overheidsregulering van voedselprijzen om woekerprijzen te voorkomen. * **Kwaliteitscontrole:** Er wordt expliciet melding gemaakt van 100 kg bedorven fruit dat vernietigd is, wat de nauwkeurigheid van de administratie onderstreept. * **Handgeschreven toevoegingen:** De aanwezigheid van een paraaf en de notitie "dossier controle" onderaan het document wijzen op een administratief proces waarbij het rapport is verwerkt in een groter archief.

Getypt proces-verbaal / officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.

Het document is een verslag van een onderzoek naar aanleiding van een klacht van een burger (Gans) over mogelijke onregelmatigheden bij de visverkoop tijdens de bezettingstijd. De kern van de zaak: 1. **De aanklacht:** Gans zag dat visboer Redeker vis achterhield en bij een melkboer bezorgde, terwijl de mensen in de rij te horen kregen dat de vis op was. Gans beklaagt zich vooral over de onwelwillendheid van de marktmeester om informatie te geven over 'Oome Jopie' (de bijnaam van de visboer). 2. **Het verweer:** Zowel de melkboer (Veldhuisen) als de visboer (Redeker) verklaren dat het gaat om een legale hoeveelheid van 2 kg schol (het toegestane quotum voor eigen gebruik). Dit was een "tegenprestatie" (ruilhandel) voor hulp die de melkboer had geboden aan de zieke dochter van de visboer. 3. **De controle:** Marktambtenaar Reijgward bevestigt dat hij de 2 kg heeft gecontroleerd bij het verlaten van de markt. De conclusie onderaan het document (handgeschreven) stelt dat de zaak op 1 mei 1944 als "afgedaan" kan worden beschouwd. Er is geen bewijs gevonden voor illegale handel buiten de toegestane rantsoenen om. ---

# TRANSCRIPTIE [Rechtsonder:] Stadsdrukkerij Amsterdam

# TRANSCRIPTIE [Rechtsonder:] Stadsdrukkerij Amsterdam

# TRANSCRIPTIE Inspecteur marktwezen Amsterdam. [onderstreept]

**[Stempel:]** MARKTWEZEN * AMSTERDAM * (met het wapen van Amsterdam)

# TRANSCRIPTIE * [Handgeschreven tekst:] Mr. Duinhoven * [Gedrukte tekst op stempel:] AMSTERDAM