H. Holsbergen

Document

* **Taal en Spelling:** Het document is geschreven in de destijds gangbare ambtelijke spelling (bijv. "merkteekens", "bylagen", "my", "verwyderen"). Opvallend is het gebruik van de "y" in plaats van de "ij". * **Inhoud:** De politie reageert op een klacht van een winkeliersvereniging uit Amsterdam-Zuid (gevestigd in de Van Woustraat). De winkeliers klagen over straatverkopers die hun kramen te dicht op de hoeken plaatsen, wat voor overlast zorgt. * **Besluitvorming:** De politiecommissaris acht de klachten "overdreven", maar belooft niettemin strenger toezicht. Een specifiek verzoek om vaste merktekens (belijning of aanduidingen op straat) voor de standplaatsen wordt afgewezen. De redenen hiervoor zijn administratief (te veel wijzigingen/mutaties), verkeerstechnisch (verwarring met stoptekens) en esthetisch (uniformiteit van het straatbeeld). * **Vorm:** Het betreft een doorslag of afschrift ("AFSCHRIFT"), wat blijkt uit de vermelding rechtsboven en de getypte handtekening voorafgegaan door "w.g." (welgetekend). In de eerste en derde alinea zijn typefouten verbeterd door middel van overtyping of doorhalingen. ---

Ambtsbrief van de politie

Dit document is een officiële kennisgeving van de Amsterdamse politie aan de burgemeester betreffende de inbeslagname van een ventvergunning. **Kernpunten:** 1. **Aanleiding:** Op 6 augustus 1940 werd E. Braasem gecontroleerd in de Vrolikstraat (Amsterdam-Oost). 2. **Overtreding:** De ventvergunning (voor aardappelen, groenten en fruit in het Centrum) bleek incompleet; bladzijden 19 tot en met 22 ontbraken. 3. **Verweer:** De betrokkene claimde dat hij de bladzijden simpelweg had verloren. 4. **Gevolg:** De vergunning is fysiek ingenomen en wordt bij deze brief aan de burgemeester (de vergunningverlenende instantie) overgedragen voor verdere afhandeling. Opmerkelijk is de typefout in de tekst ("zounhij" in plaats van "zou hij"), wat vaker voorkwam bij handgetypte rapporten uit die tijd.

Afschrift van een concept-besluit van Burgemeester en Wethouders en een bijbehorende brief van het Hoofdbureau van Politie.

* **Inhoud:** Het document beschrijft de sanctie tegen Elie Braasem, een straatverkoper (venter). Hij werd op 6 augustus 1940 betrapt terwijl hij verkocht met een verloopte vergunning. Om dit te verhullen had hij pagina's uit zijn ventboekje gescheurd waar normaal gesproken het actuele zegel geplakt zou moeten worden. Als straf mag hij tot januari 1941 geen nieuwe vergunning aanvragen. De politie bevestigt dat zij hem extra in de gaten zullen houden. * **Terminologie:** Het gebruik van termen als "ventboekje", "ventzegel" en "UEdelAchtbare" is kenmerkend voor de ambtelijke taal van die tijd. De spelling is deels verouderd (bijv. "blykt", "verwyderd", "schryven"). * **Administratieve proces:** Het document toont de samenwerking tussen verschillende gemeentelijke diensten: de politieke leiding (B&W), de uitvoerende macht (Politie) en de specifieke toezichthouder (Marktwezen). ---

Ambtelijke correspondentie (brief).

* **Inhoud:** Het document is een maandelijkse rapportage van de Amsterdamse politie aan de Directie van het Marktwezen. Er wordt melding gemaakt van het aantal opgemaakte processen-verbaal (34 stuks) wegens overtreding van de Ventverordening in de voorgaande maand (juni 1941). * **Functionaris:** De brief is ondertekend door H. Holsbergen. Hij was de Commissaris van Politie belast met de administratie, handelend in naam van de Hoofdcommissaris. * **Terminologie:** De frase "Hierbij heb ik de eer U te berichten" is kenmerkend voor de formele, hiërarchische ambtelijke stijl van de vroege 20e eeuw. * **Administratieve sporen:** De verschillende stempels en handgeschreven nummers tonen aan hoe dergelijke rapportages door verschillende administratieve lagen binnen de politie en het stadhuis gingen. De handgeschreven aantekening "Gezien 8-8-'41" wijst op de ontvangstbevestiging of controle door de ontvangende partij (het Marktwezen).

Dienstbrief van de Amsterdamse politie.

* **Inhoud:** De politie stuurt een verzoekschrift ("adres") door naar de afdeling Marktwezen. Dit verzoekschrift is oorspronkelijk ingediend bij of doorgegeven door de Duitse bezettingsautoriteiten (de Beauftragte van Seyss-Inquart). * **Betrokkene:** L. Reens, een marktkoopman woonachtig in de Dapperstraat 42-I. De Dapperstraat bevond zich in een buurt met veel Joodse inwoners. * **Functionaris:** De brief is ondertekend door Hendrik Holsbergen (1888-1959), die als commissaris van politie belast was met de administratie. Hij bleef tijdens de bezetting in functie. * **Bureaucratische weg:** De brief illustreert de nauwe verwevenheid tussen het Nederlandse overheidsapparaat en de Duitse bezettingsmacht. De "Polizeioffizier" van de Beauftragte fungeert hier als schakel.

Ambtsbrief / Politierapport.

* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving van de Amsterdamse politie aan de directeur van het Marktwezen. Er wordt gerapporteerd dat er in de maand juni 1942 in totaal 25 processen-verbaal zijn opgemaakt voor overtredingen met betrekking tot het 'venten' (straatverkoop). * **Ondertekening:** Het document is ondertekend door H. Holsbergen, een Commissaris van Politie, die optrad namens de Hoofdcommissaris (in die tijd de pro-Duitse Sybren Tulp). * **Annotaties:** De rode handgeschreven tekst "Gezien 27-7-42 de Haan" duidt op de ontvangst en kennisneming door een functionaris (mogelijk de directeur of een hoofdambtenaar) bij de dienst Marktwezen, enkele dagen na verzending.

Document

In deze correspondentie rapporteert de Amsterdamse Staatsrecherche een overtreding van de lokale marktverordening aan de Dienst van het Marktwezen. Tijdens inspecties bij dierenasiels hebben legitieme handelaren geklaagd over de illegale verkoop van honden op de dagmarkt aan het Amstelveld. De brief verwijst specifiek naar Artikel 8 van een verordening uit 1937. De politie waarschuwt voor "ongewenschte toestanden" (zoals diefstal, illegale handel of gebrek aan hygiëne) als er niet strenger wordt gehandhaafd. De Commissaris verzoekt de Directeur van het Marktwezen om zijn personeel (marktmeesters) te instrueren de regels strikt na te leven. Handgeschreven notities in de kantlijn duiden erop dat de zaak kort daarna (5 juni 1944) door een ambtenaar is opgepakt en gerapporteerd.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven paraaf/naam bovenaan: *Uvranden ?*] VD/HG. den heer waarnemend Directeur van den Gemeentelijken Dienst voor Sociale Zaken, Levendaal 1, <u>L E I D E N</u> . 464/59/2 M. 7 December 1940. <u>W.P.Holswilder.</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 November jl. No.4/20 Sch./R bericht ik U, dat W.P.Holswilder aan de Vischmarkt De Ruyterkade, alhier, staat ingeschrev...

# TRANSCRIPTIE *Extra* VD/HG. den heer waarnemend Directeur van den Gemeentelijken Dienst voor Sociale Zaken, Levendaal 1, L E I D E N . 46A/59/2 M. 7 December 1940. W.P.Holswilder. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 November jl. No.4/20 Sch./R bericht ik U, dat W.P.Holswilder aan de Vischmarkt De Ruyterkade, alhier, staat ingeschreven als visc...

# TRANSCRIPTIE vP/HG. *Extra* [handgeschreven] 1/16/4 M. 7 April 1939. den Heer P. Leeuwenburgh, Hoeve: "'t Land in Zicht", <u>N u m a n s d o r p</u> . Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 dezer be- richt ik U, dat de vroegere directeur van het Marktwezen is: de heer C.H. Claassen, Boulevard 18, Velp(Gelderland). De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Kader linksboven] B I J B L A D V A N : M. No. 46A / 59 / I / 1940 DOORGEZONDEN: 20/11 - ‘40. [Handgeschreven instructie bovenaan] Aan Hr. Stam zenden voor nadere inlichtingen [Stempel] 26 NOV. 1940 [Hoofdtekst] W.P. Holswilder, staat alhier als Visch- handelaar ingeschreven. - Ik heb heden morgen Schipper Koster uit Wieringen gesproken; hij vertelde dat Holswilder wekelijks 20...

# TRANSCRIPTIE VP/HG. Verzonden 7/4 1/16/4 M. 7 April 1939. den Heer P. Leeuwenburgh, Hoeve:"'t Land in Zicht", N u m a n s d o r p . Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 dezer be- richt ik U, dat de vroegere directeur van het Marktwezen is:...