I. Uit

Handgeschreven brief.

* **Doel van de brief:** De afzender, Hartog Vos, verzoekt om een persoonlijk onderhoud met de directeur van het Marktwezen om een "zeer belangrijke kwestie" te bespreken. De aard van de kwestie wordt niet gespecificeerd, maar heeft waarschijnlijk betrekking op marktvergunningen of handelsactiviteiten. * **Toon en taalgebruik:** De brief is geschreven in een uiterst formele en eerbiedige stijl, passend bij de officiële etiquette van de jaren 30. Het gebruik van "Ondergeteekende" en de afsluiting "verblijf hij Uw dienaar" (gebruik van de derde persoon) was in die tijd gebruikelijk voor correspondentie met hooggeplaatste ambtenaren. * **Administratieve sporen:** De aantekeningen in de bovenmarge en de toevoeging "nu Insp." (mogelijk "nu Inspecteur" of een verwijzing naar een inspectie-afdeling) wijzen op de ambtelijke verwerking van het verzoek binnen de gemeentelijke organisatie.

Getypte brief (doorslag op dun papier/carbonkopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele, zeer korte afwijzing van een verzoek dat door de heer Rooselaar op 9 oktober 1940 was ingediend. De aard van het verzoek wordt niet expliciet genoemd, wat gebruikelijk is bij interne doorslagen waar de context elders in het dossier bekend wordt verondersteld. * **Stijl en Toon:** De toon is ambtelijk, kortaf en resoluut. Het woord "niet" is onderstreept om de afwijzing te benadrukken. * **Administratieve codes:** De code 'VP/HG' duidt waarschijnlijk op de initialen van de behandelend ambtenaar en de typist(e). De aanduiding 'Wijk 17' verwijst naar de administratieve indeling van Amsterdam in die periode. * **Toestand:** Het document vertoont de typische kenmerken van een doorslag uit een archief; de inkt is wat vaag en het papier lijkt dun.

Doorslag van een officiële brief (typefout-correcties en papierstructuur duiden op een kopie voor het archief).

In deze brief reageert de directeur van de marktdienst op een verzoek van de heer A. Velleman om tijdelijk zijn standplaats op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord) niet te hoeven bezetten. De toestemming wordt verleend voor een periode van twee weken. Opvallend is de administratieve strengheid: hoewel Velleman niet op de markt aanwezig hoeft te zijn, blijft hij verplicht het marktgeld wekelijks te betalen aan de dienstdoende ambtenaar. Dit document illustreert de doorgaande bureaucratische processen in Amsterdam tijdens de eerste maanden van de Duitse bezetting.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

In deze brief reageert de directeur van de marktdienst op een verzoek van marktkoopman N. Piller. Piller krijgt formeel uitstel van zijn 'bezettingsplicht' tot 1 maart 1941 voor zijn standplaatsen op het Waterlooplein en de Albert Cuypstraat. In de marktverordening was het doorgaans verplicht om een toegewezen plek ook daadwerkelijk te bezetten om het recht op die plek te behouden. De directeur stelt echter als strikte voorwaarde dat het marktgeld wekelijks doorbetaald moet worden, ook tijdens zijn afwezigheid. De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch.

Handgeschreven zakelijke brief.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van de heer M.W. Vischjager om zijn standplaats op de markt in de Gaaspstraat te reserveren. Hij kan daar momenteel niet werken vanwege ziekte. * **Stijl:** Het taalgebruik is uiterst beleefd en conform de toenmalige zakelijke conventies ("Weledel. Heer", "verzoek ik U beleefd", "met de meeste Hoogachting"). * **Administratieve sporen:** De aantekeningen bovenin wijzen op een ambtelijke afhandeling. De naam "Th. v. Valkenburg" verwijst mogelijk naar een ambtenaar of adviseur die betrokken was bij de besluitvorming over marktvergunningen. De breuk $4/8$ duidt waarschijnlijk op de datum van ontvangst of verwerking (4 augustus).

Medische verklaring (Bescheinigung) op briefpapier van het ziekenhuis.

Dit document is een officiële medische verklaring, opgesteld in het Duits. Hoewel het briefpapier Nederlandstalig is, is de tekst van de verklaring in het Duits geschreven omdat deze bedoeld was voor de Duitse bezetter (waarschijnlijk de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung*). De verklaring stelt dat Juda Kroonenburg sinds 4 september 1942 in het ziekenhuis ligt vanwege een "Narbenhernia" (littekenbreuk). Dergelijke verklaringen werden in 1942 vaak gebruikt in een poging om een 'Sperre' (vrijstelling van deportatie) te verkrijgen of te verlengen. Het verblijf in het ziekenhuis gold als een legitieme reden voor uitstel van transport naar kamp Westerbork. De ondertekenaar, Dr. Louis Schaap, was de waarnemend directeur van het NIZ. Hij speelde een tragische maar cruciale rol in het proberen te beschermen van patiënten tegen deportatie door hen zo lang mogelijk 'medisch ongeschikt' te verklaren.

Medische verklaring (attest).

Het document is een medische verklaring waarin een arts verklaart dat zijn patiënte lijdt aan "hooge bloeddruk" (hypertensie). In de context van juli 1942 werden dergelijke attesten vaak gebruikt om te proberen uitstel van deportatie of vrijstelling van zware arbeid te verkrijgen op medische gronden. De spelling "Centhuurstraat" is een foutieve schrijfwijze van de Ceintuurstraat in Amsterdam. De paarse stempel "GEZIEN DE INSPECTEUR" wijst op een formele controle-instantie, waarschijnlijk de medische afdeling van de Joodse Raad, die verklaringen van Joodse artsen moest valideren voordat deze door de Duitse autoriteiten in overweging werden genomen. De aantekening "fl 37 kaartje" in de marge zou kunnen duiden op administratieve kosten of een verwijzing naar een dossierkaart.

Medische verklaring / doktersattest.

Het document is een officiële medische verklaring van een Amsterdamse huisarts. De tekst is kort en zakelijk: de patiënt, Ephraim Wynberg, woonachtig aan de Kinkerstraat 204-hoog, kan zijn woning niet verlaten omdat hij wegens een keelabces (een pijnlijke ontsteking achter de amandelen) bedlegerig is. De paarse stempels ("M. 1942" en het nummer bovenin) duiden op een administratieve verwerking door een externe instantie. Gezien de datum en de namen van de betrokkenen, wijst dit op de administratie van de Joodse Raad of een afdeling die belast was met de *Arbeitseinsatz* (tewerkstelling). Medische verklaringen werden in deze periode vaak gebruikt om uitstel van deportatie of oproepen voor werkkampen aan te vragen op medische gronden.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan] Otto 23/5 PM [Turflijst] <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> | | | [Midden] Averwijzing 150...

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan, in grafietpotlood:] nijnhuis [Turflijst, in grafietpotlood:] <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> I [Midden, schuin omhoog in grafietpotlood:] doss controle delta [met onderstreping] [Onderaan, in grafietpotlood:] opl A [of een driehoekig symbool]

¹) Buiten de bedrijven zonder grond.