J. Nelen

Officiële waarschuwing/betalingsherinnering.

Dit document is een formele, zakelijke waarschuwing gericht aan de heer J. Nelen betreffende de betaling van "kramengeld". Kramengeld is de belasting of vergoeding die marktkooplieden betaalden voor het recht om een kraam te mogen bezetten op een openbare markt. De brief is zeer kort en zakelijk van opzet, wat gebruikelijk was voor dergelijke administratieve notificaties. De handgeschreven aantekening "Verzonden 11/10-'39" bevestigt dat de brief op de dag van datering is uitgegaan. Er wordt een harde deadline gesteld op vrijdag 13 oktober (a.s. oftewel aanstaande). De vermelding "Wijk 2" duidt op de administratieve indeling van Amsterdam in die periode.

Getypte brief met handgeschreven aantekeningen.

* **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "bylage", "uiterlyk", "mynen", "zyn"). * **Inhoud:** Het betreft een dwingende aanmaning tot betaling van achterstallig standplaatsgeld. De toon is zakelijk en dreigend: indien de schuld niet binnen twee dagen is voldaan, volgt intrekking van de exploitatievergunning. * **Partijen:** De heer Nelen fungeert hier waarschijnlijk als een tussenpersoon of exploitant die kramen verhuurt aan derden ("Uw huurders"). De gemeente Amsterdam treedt op als de handhavende autoriteit. * **Locatie:** Het genoemde kantoor aan de Jan van Galenstraat 14 was de locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam, die in 1934 werden geopend.

Getypte brief (officiële correspondentie).

De brief betreft een formele sommatie tot betaling van achterstallig standplaatsgeld en kramengeld. De toon is zakelijk en dwingend. De ontvanger, de heer J. Nelen, krijgt een deadline van slechts twee dagen (tot donderdag 16 februari) om zijn schuld te vereffenen. Het document onthult dat de heer Nelen waarschijnlijk een kraamverhuurder was; hij bezat vergunningen om kramen te plaatsen die hij vervolgens weer verhuurde aan derden ("Uw huurders"). De sanctie op het niet betalen is zwaar: het intrekken van de vergunning door Burgemeester en Wethouders, wat zou betekenen dat zijn kramen niet langer op de Amsterdamse markten toegelaten worden en zijn huurders elders hun heil moeten zoeken. De spelling is kenmerkend voor de periode vóór de spellinghervorming van 1947, met vormen als "bylage", "uiterlyk", "mynen" en "zyn".

Zakelijke correspondentie / Aanmaning.

Dit document is een officiële aanmaning betreffende een achterstand in de betaling van "standplaatsgeld". De heer J. Nelen wordt gesommeerd om zijn schuld uiterlijk 16 februari 1939 te voldoen bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14. De toon van de brief is formeel en dwingend. Er wordt gedreigd met het intrekken van de marktvergunning door Burgemeester en Wethouders. Een interessant detail is de vermelding dat de heer Nelen blijkbaar kramen verhuurt aan derden ("Uw huurders"). De gevolgen van niet-betaling zouden dus niet alleen Nelen treffen, maar ook zijn zakelijke relaties. De handgeschreven aantekeningen linksboven lijken te verwijzen naar een betaling of kwitantie (kwit. 4932) van 7,50 gulden voor de maand januari, wat suggereert dat de administratie de zaak nadien heeft verwerkt.

Document

Dit document vormt een tijdsbeeld van Nederland tijdens de eerste fase van de Duitse bezetting (mei 1940 - mei 1945). Hoewel het dagelijks leven op het eerste gezicht door lijkt te gaan — met concerten van Eduard van Beinum en advertenties voor bontmantels — zijn de sporen van de nieuwe realiteit duidelijk zichtbaar. 1. **Continuïteit en Normalisatie:** De uitgebreide concertagenda en de bioscoopberichten (o.a. Cineac, Alhambra) suggereren een poging tot het handhaven van normaliteit. Het Concertgebouworkest onder leiding van Van Beinum voert Mozart uit voor een volle zaal. 2. **Economie en Distributie:** De "Regeling van het vervoer" en de marktinformatie (boter, kaas, eieren) wijzen op de beginnende schaarste en de noodzaak tot centrale regulering door de overheid onder toezicht van de bezetter. De vermelding van "Clearingkoersen" (zoals de koers van de Reichsmark op 75,47) is kenmerkend voor de economische gelijkschakeling. 3. **Diplomatie:** Het overlijdensbericht van Mr. Jan Dirk van Ketwich Verschuur is opmerkelijk. Hij was een diplomaat ("gezant van H.M. de Koningin"). Het feit dat de koningin nog met titel wordt genoemd, is interessant gezien haar recente vlucht naar Londen. ---

Typschrift (mogelijk een doorslag) van een officiële aanmaning/lijst met openstaande posten.

Dit document is een administratieve lijst van marktkooplieden die op 13 juli 1940 marktgeld verschuldigd waren. De bedragen variëren van 0,39 tot 13,44 gulden. * **Annotaties:** De groene handgeschreven opmerkingen ('bet' voor betaald, 'niet' voor niet betaald) laten zien dat dit document actief werd gebruikt voor de boekhouding en opvolging. * **Adressen:** De adressen zijn typisch Amsterdams. Opvallend zijn de adressen in de Jodenbreestraat (St. Antoniesbreestr.) en Joden Houttuinen, wat erop wijst dat een deel van de genoemde personen uit de Joodse buurt afkomstig was. * **Ondertekening:** De handtekening is van M. Müller. In 1940 werd Max Müller, een NSB-lid, aangesteld als directeur van de Amsterdamse Marktdienst.

Administratieve lijst met bijbehorende standaardbrief (concept of doorslag).

* **Inhoud:** Het document betreft een vordering van marktgeld. De lijst bovenaan identificeert zes marktkooplieden, hun adressen en het openstaande bedrag voor het plaatsen van kramen op 13 juli 1940. De tekst eronder is de standaardformulering van de aanmaning die naar deze personen is verstuurd. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven notitie "Verzonden 20/7" duidt op de datum van uitgaande correspondentie. De handtekeningen rechtsboven zijn waarschijnlijk van de behandelend ambtenaren of controleurs. * **Topografie:** De genoemde adressen bevinden zich verspreid over Amsterdam, waaronder de Madurastraat (Indische Buurt), de Sint Antoniesbreestraat en Joden Houttuinen (toenmalige Joodse buurt), en de 1e Van der Helststraat (Pijp/Albert Cuypmarkt).

Doorslag van een ambtelijke kennisgeving/aanmaning met een lijst van debiteuren.

* **Inhoud:** Het document is een verzamellijst van marktkooplieden die nog een bedrag verschuldigd zijn voor het plaatsen van kramen op 13 juli 1940. De tekst onderaan is een standaardbrief die waarschijnlijk naar elk van de genoemden individueel is verstuurd, waarbij het openstaande bedrag op de lege plek werd ingevuld. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke ambtelijke spelling met de 'y' in plaats van 'ij' (bijv. *My*, *myn*, *zyt*, *mogelyk*). * **Administratieve context:** De nummers aan de linkerzijde (bijv. 85/41/1) wijzen op een systematische dossiervorming of referentienummers voor de boekhouding. De handgeschreven notitie "Extra" suggereert dat deze posten buiten de reguliere inning vielen of een specifieke status hadden. * **Opmerkelijke details:** De spelling "Madurastrat" bevat een typefout (ontbrekende 'a'). Het bedrag voor M. v. Beetz is opvallend laag (39 cent), wat de nauwkeurigheid van de gemeentelijke administratie in die tijd onderstreept.

Officiële verklaring/dienstmededeling van de Dienst Marktwezen Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document is een officiële toestemming van de directeur van het Marktwezen aan een groep personen om buiten de reguliere markttijden (voor 9:00 uur en na 17:00 uur) de zogenaamde "Joodsche hulpmarkten" te betreden. Dit was specifiek bedoeld voor logistieke werkzaamheden: het opbouwen en afbreken van marktkramen. * **Locaties:** De genoemde markten (Waterlooplein, Gaaspstraat en Joubertstraat) bevinden zich in de Amsterdamse Jodenbuurt en de Transvaalbuurt, wijken waar ten tijde van de bezetting veel Joodse Amsterdammers woonden. * **Belang van de ontvangers:** De lijst onderaan bevat namen en adressen van waarschijnlijk marktmeesters, opzetters of transporteurs. De handgeschreven nota bevestigt dat de verklaring daadwerkelijk is uitgereikt aan G.D. de Vre Jr.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

* **Inhoud:** De lijst bevat zes namen gekoppeld aan specifieke adressen. * **Notatie:** Bij de laatste twee adressen worden Romeinse cijfers (I en II) gebruikt om de verdieping aan te duiden, wat een gangbare Nederlandse praktijk is voor bovenwoningen. Bij het laatste adres staat een kleine 'z' of '2' boven de 1, wat waarschijnlijk '1-zwart' (benedenwoning) of een sub-nummering aanduidt. * **Handschrift:** Het handschrift is verzorgd en wijst op een 20e-eeuwse datering (vermoedelijk midden 20e eeuw).

Doorslag van een ambtelijke brief/betalingsherinnering.

* **Inhoud:** Het document is een officiële aanmaning voor openstaande marktgeld-schulden. De geadresseerde, de heer Roelofs, heeft op 3 juli 1943 verzuimd te betalen voor het plaatsen van kramen. * **Toon:** De toon is dwingend en bureaucratisch. Er wordt een harde deadline gesteld ("binnen vier dagen") met de expliciete dreiging dat de marktvergunning zal worden ingetrokken bij niet-betaling. * **Administratieve vorm:** Het betreft een standaardbrief (invulformulier) waarbij het specifieke bedrag in de lopende tekst is opengelaten (na "f."), maar onderaan in een verzendlijst ("Gezonden aan:") is gespecificeerd voor meerdere personen tegelijk. Dit suggereert dat dit een doorslag is van een reeks gelijke brieven die die dag zijn verzonden. * **Bedragen:** De bedragen variëren van f. 0,61 tot f. 9,75. Hoewel dit naar huidige maatstaven kleine bedragen lijken, waren dit in 1943 substantiële dag- of weekgelden voor kleine handelaren.

Administratieve lijst, waarschijnlijk een register van marktkraamhouders of vergunninghouders.

* **Structuur:** Het document is ingedeeld in drie hoofdkolommen: 'Letter' (waarschijnlijk een codering voor het type vergunning of de sector), 'Naam' en 'Adres'. * **Status van vermeldingen:** De blauwe horizontale lijnen geven aan dat veel personen of bedrijven van de lijst zijn afgevoerd. De rode vinkjes en letters (zoals de 'V') suggereren een controleproces, waarbij 'V' mogelijk staat voor 'Vergunning' of 'Voldaan'. * **Specifieke observatie:** Bij de naam J. Haas (gekoppeld aan code U X) is een expliciete waarschuwing geplaatst. Ondanks zijn vermelding op de lijst, wordt benadrukt dat hij geen toestemming heeft voor de Nieuwmarkt. * **Handschrift:** Het betreft een zakelijk, leesbaar 20e-eeuws cursief handschrift, typerend voor gemeentelijke of politionele administratie.

# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk

# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h

# TRANSCRIPTIE Den Heer P. Hoekhouder v. Marktwezen. Jan v. Galenstraat 14.

Nelen Sint Anthoniesbreestraat 60 " C F. van der Berg Monikkenstraat 19 " C A. Adriaanse Rechtboomsloot 77 " C H. Roelof Lastageweg 5 " C [Stempel rechtsboven:] Der Beauftragt[e] für die Stadt Amst[erdam] Eingegangen: 21 NOV. 1942 [Handgeschreven: Wi] [Handgeschreven aantekening onderaan in Duits:] Herrn v d Z zur Rücksprache. [Aantekening met pijl:] besprek. voor 30/12-42 om 11 uur 8/21/6

**COPIE** [Rechts daarvan in kader] **Aanvang ziekte : 9 Juli 1941** **Naam en voorletters:** J.H. Nieuwenhuijs **Functie en No.:** contrôleur [Rechts:] No. 90 **Adres:** Trompenburgstraat 65 hs