H. Ender

Handgeschreven verzoekschrift / administratieve correspondentie.

* **Inhoud:** De afzender, M. Winnik, stuurt een marktvergunning terug naar de betreffende instantie (waarschijnlijk de Dienst van het Marktwezen). Het doel is om een wijziging door te voeren in de registratie van de assistent ("hulp") op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. * **Personen:** * **M. Winnik:** De vergunninghouder en afzender. * **D. Thonhauser:** De huidige/vorige geregistreerde hulp. * **H. Ender:** De nieuwe hulp, woonachtig aan de Coppelstockstraat 55, twee hoog in Amsterdam. * **Administratieve sporen:** Het document is voorzien van een dossiernummer en een jaarstempel ("M. 1939", waarbij de 'M' waarschijnlijk staat voor Marktwezen). Er is een aantekening van ontvangst of verwerking op 16 september, twee dagen na dagtekening.

Document

Dit document betreft een intern advies binnen het Amsterdamse marktwezen. Marktkoopman H. Winnik (standplaats 114 op de markt aan het Mosplein) heeft verzocht zijn assistent L. Tonhauser te vervangen door de op dat moment 43-jarige H. Enders. De adviseur (waarschijnlijk een marktmeester of opzichter) adviseert positief over de vervanging, maar uit zijn zorgen over het gedrag van Winnik. Er wordt expliciet verwezen naar een regelovertreding: assistenten ("bijstand") mochten destijds vaak alleen helpen bij logistieke taken zoals uitpakken, maar niet zelfstandig verkopen. Omdat Winnik de laatste tijd te laat verschijnt, neemt de assistent de verkoop over. De adviseur meldt dat hij reeds een waarschuwing heeft uitgedeeld en de assistent als sanctie een 'dagplaats' (een extra marktvergoeding voor die dag) heeft laten betalen. Hij verzoekt de inspecteur om Winnik bij de officiële goedkeuring nogmaals streng op de regels te wijzen.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

De brief is een officiële beschikking naar aanleiding van twee verzoeken van de heer H. Winnik, een markthandelaar met een standplaats op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord). 1. **Eerste verzoek (14 september):** Winnik vraagt om zijn huidige assistent (D. Thonhauser) te laten vervangen door H. Ender. De directeur stemt hiermee in. Ender mag Winnik bijstaan en op zaterdagen de goederen alvast uitstallen zodat Winnik iets later kan arriveren. Er wordt echter expliciet onderstreept dat het om *bijstaan* gaat en niet om volledige *vervanging*. 2. **Tweede verzoek (9 oktober):** Winnik vraagt of Ender ook zelfstandig mag verkopen tijdens zijn afwezigheid. Dit verzoek wordt resoluut afgewezen. De marktpravallende regels vereisten dat de vergunninghouder persoonlijk bij de verkoop aanwezig was.

Document

* **Administratieve kenmerken**: Het grote paarse stempel links ("No. 85/9/1 M. 1943") wijst op een formele registratie bij binnenkomst bij de Dienst van het Marktwezen. Het getal '577' linksboven is vermoedelijk een later toegevoegd archiefnummer. * **Geografie**: De term "Alhier (West)" geeft aan dat zowel de afzender als de ontvanger zich in Amsterdam bevonden (de Jan van Galenstraat en de Coppelstockstraat liggen beide in Amsterdam-West). Opvallend is echter dat de kaart is afgestempeld in Rijswijk (Z.H.), wat suggereert dat de kaart daar op de post is gedaan tijdens een reis of verblijf buiten de eigen stad. * **Postzegel**: De gebruikte postzegel van 5 cent met de vliegende duif was de standaardfrankering voor briefkaarten tijdens de bezettingsjaren.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Kernboodschap:** De schrijver, H. Ender, verzoekt om toestemming voor het gebruik van eigen materiaal (een "karstal met bergruimte") op zijn/haar marktstandplaatsen. * **Locaties:** Het betreft twee bekende Amsterdamse markten: de Dapperstraat (vaste standplaats) en de Nieuwmarkt (losse standplaats). * **Stijl:** De brief is geschreven in een formele, beleefde toon die kenmerkend is voor correspondentie met de overheid in die tijd ("verzoek ik U beleefd", "geëerd antwoord", "teek ik" – een afkorting voor 'teeken ik'). * **Administratieve sporen:** De aantekening "advies" en de datum "22/2 43" wijzen erop dat dit document deel uitmaakte van een ambtelijk proces, waarbij het verzoek mogelijk pas een jaar later definitief werd afgehandeld of gearchiveerd.

Handgeschreven ambtelijk bericht/notitie met diverse administratieve aantekeningen.

Het document is een intern administratief stuk van de Amsterdamse Dienst der Markten uit de periode van de Duitse bezetting. Het betreft een verzoek van marktkoopman H. Ender (standplaats 105 op de Nieuwmarkt) om toestemming voor het gebruik van een eigen handkar. De motivatie is tweeledig: de reguliere verhuurders hebben geen passend materiaal meer, en de specifieke verhuurder v. Rooijen heeft een verbod gekregen om nog langer materiaal te verhuren aan "Christenmarkt kooplieden". De diverse ambtelijke aantekeningen (data, parafen en de instructie 'oproepen') tonen de procesgang. De term "m.i. acc. vergun" onderaan duidt erop dat de rapporteur adviseert de vergunning voor het eigen materiaal te verlenen, wat op 3 maart 1943 door een hogere ambtenaar (vermoedelijk P.J. de Kanter) is geparafeerd.

Officiële correspondentie/brief (waarschijnlijk een doorslag of kantoorversie).

* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging aan de heer Ender dat hij toestemming heeft om zijn eigen materiaal te gebruiken. Dit is een reactie op een verzoek dat hij bijna een maand eerder (15 februari) had ingediend. * **Stijl:** De toon is zakelijk, hoffelijk en beknopt, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. * **Annotaties:** De handgeschreven tekst "Verzonden 11/3" is een administratieve aantekening die bevestigt dat de brief op de dag van datering daadwerkelijk is uitgegaan. "Insp" zou kunnen verwijzen naar een inspectie-afdeling. De code "85/9/2" is vermoedelijk een archief- of dossierkenmerk.

Getypte brief (doorslag of afschrift).

Het document is een korte, formele kennisgeving aan een burger in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is de toestemming van een directeur aan de heer Ender om "eigen materiaal" te mogen gebruiken. De brief is sober van opzet, wat gebruikelijk was voor officiële correspondentie in die tijd. De vermelding van "wijk 26" duidt op de administratieve indeling van de stad Amsterdam. De handgeschreven nummers en afkortingen ("85/10", "exha") zijn archivistische kenmerken, waarbij "exha" waarschijnlijk een afkorting is voor *exhibitum* (ontvangen stuk).

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Ewald Bakker & B vorn Baden linke (than-) ^ v. Wenant

# TRANSCRIPTIE tuinder (48 jr) H. Preventur(?) e. b. d. Hout Sluiters bij Lijndijk 181 - H'lmeer wordt opgenomen plaats op C. M. Gasthuis mits voorzien v. goedgek. afschrift no 8. C. bericht v/h B. v. C.

# TRANSCRIPTIE [Linkerkolom] Haverkamp Indiye [of: Andrye] Heer Haafner [Midden] G. Karcher van Tuyll [Rechterkolom] veel te kort voor zyn fruyt prent.

Eendrachtstr. 9 hs V 4.5.13 J 010723 J.Elsas Blasiusstr.122 IIIV 1.7.23 J 190822 S.v.Emrik Zwanenb.wal 34 hs V 19.8.22 J 010321 H.v.Engel Pythagorasstr.49 hsV 1.3.21 J 120123 S. Erwteman Duivelandstr.27 hs 12.1.23 J 67724 SW S.Frankenhuis Maritzstr.19 III V 9.12.00 * = geb.datum