S. Stodel

Ambtsbericht/Rapportage betreffende marktovertredingen.

* **Inhoud:** Dit document is een proces-verbaal of formele melding van een overtreding van de markttijden. Acht kooplieden worden gerapporteerd omdat zij op vrijdag 29 november 1940 na het sluitingsuur van 17:00 uur (5 uur n.m.) nog niet klaar waren met het inpakken van hun kramen op de markt van het Waterlooplein. * **Administratieve verwerking:** De nummers in de linkermarge (in rood en blauw) en de verticale aantekening "Waarschuwingen" duiden op de administratieve afhandeling. Er wordt onderscheid gemaakt tussen kooplieden die een eerste waarschuwing krijgen en degenen met een strafblad. * **Recidive:** Bijzondere aandacht gaat uit naar de koopman Witzenhuizen Brilleman. De inspecteur heeft genoteerd dat hij reeds eerder is gestraft op de markt op het Mosveld (Amsterdam-Noord) met een voorwaardelijke en een daadwerkelijke schorsing. Dit wijst op een streng toezicht en een gedeelde administratie tussen verschillende Amsterdamse markten. * **Handschrift en annotaties:** Het document bevat verschillende lagen van handschrift, wat gebruikelijk is voor een werkdocument dat door meerdere bureaucratische schijven is gegaan.

Getypte namenlijst (mogelijk een doorslag).

* **Inhoud:** Het document bevat 84 namen van personen, telkens vergezeld van hun geboortedatum. De data zijn genoteerd in dag-maand-jaar formaat, waarbij het jaar is afgekort met een apostrof (bijv. '98 voor 1898). * **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar niet strikt binnen de letters (bijv. 'Aardewerk' komt voor 'Aldewereld', maar 'Appelboom' volgt daarna). Dit duidt op een administratieve lijst die mogelijk handmatig of per sectie is samengesteld. * **Bijzonderheden:** Aan het einde van de tweede kolom staan bij enkele namen kleine 'v'-tekens (Vischjager v, Vischschoonmaker v). Dit kunnen administratieve vinkjes zijn of een aanduiding voor een specifieke status (zoals 'vertrokken' of 'vrijgesteld').

Rapport (ambtelijk verslag).

* **Inhoud:** Het rapport betreft de Joodse koopman S. Stodel, woonachtig aan de Rapenburgerstraat 79. Zijn toegang tot de Centrale Markt (C.M.) is ontzegd omdat hij op een lijst van Joodse kooplieden staat wiens ventvergunning is ingetrokken. De controleur constateert dat Stodel echter een gevestigde leverancier is aan diverse Amsterdamse winkels en een banketbakkerij, en al sinds 1935 een officiële erkenning heeft. * **Besluitvorming:** Ondanks de feitelijke vaststelling dat Stodel optreedt als leverancier/grossier aan winkels, wordt zijn verzoek om teruggave van de toegangskaart resoluut afgewezen. De rode aantekening stelt dat hij als "hand-venter" wordt beschouwd en dat venten voor Joden verboden is. De ambtelijke molen werkt traag: de beslissing valt op 20 maart, maar wordt pas op 15 april aan Stodel meegedeeld. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de afstandelijke, zakelijke taal die typerend is voor de bureaucratie tijdens de bezetting, waarbij discriminerende maatregelen ("lijst van joodsche kooplieden") als een administratief gegeven worden behandeld.

Handgeschreven ambtelijke notitie / memo.

Het document is een korte memo betreffende de persoon **S. Stodel**. De kern van de notitie is een verzoek om Stodel vrij te stellen van "uitzending naar Drente". In de context van maart 1942 verwijst dit vrijwel zeker naar de oproepen voor Joodse werkkampen in Noord-Nederland. De argumentatie voor deze vrijstelling is economisch van aard: Stodel is werkzaam als **commissionnair in fruit**. Hij vervult een schakelfunctie in de voedselvoorziening door in te kopen op de **Centrale Markt (C.M.)** en te leveren aan diverse winkeliers in Amsterdam (genoemd worden Maack, Van den Berg, Van Mourik en een banketbakker Stodel). Naast de vrijstelling van uitzending wordt specifiek verzocht om (behoud van) **toegang tot de Centrale Markt**, wat destijds voor Joodse handelaren steeds verder werd beperkt door anti-Joodse maatregelen. De rode aantekening onderaan laat zien dat het verzoek is doorgeleid naar de **Afdeling Handel** voor nader onderzoek op 4 maart 1942.

Handgeschreven verklaring op briefpapier met stempel.

De kern van het document is een zakelijke verklaring waarin J. Blokker, filiaalhouder van de firma E. Noack, bevestigt dat de heer S. Stodel al jarenlang de inkoper is voor het fruit dat nodig is voor zijn onderneming. De tekst is formeel en diende waarschijnlijk als bewijs van vakbekwaamheid of handelsrelatie. Onderaan het document zijn later (of door een andere persoon) notities toegevoegd die lijken te gaan over andere zakelijke contacten of voorraden in Amsterdam: 1. **Fijn op de Leidschestraat:** Dit verwijst waarschijnlijk naar de bekende Amsterdamse banketbakkerij "Fijn". 2. **Blok op de Amstelveenscheweg:** Een fruitzaak die blijkbaar nog een voorraad van ongeveer 17 kisten appels in een koelhuis had liggen.

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en tekens.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, maar verdeeld over twee kolommen die parallel lopen. * **Codering:** De prefixen zoals 'E2/' en breukgetallen (bijv. 26/129) verwijzen naar administratieve dossiers of kaartnummers in een kaartsysteem. * **Symboliek:** * De **'x'** achter de data lijkt een standaard afvinkteken voor aanwezigheid of verwerking. * Het **omcirkelde kruis** (bijv. bij L. v.d. Berg) duidt vaak op een mutatie: afvoer, overlijden of transport. * De toevoeging **'(m) L'** (bijv. Aardewerk en Querido) duidt waarschijnlijk op een specifieke status of bestemming (mogelijk 'L' voor Lager/Kamp). * **Handgeschreven notities:** De aantekening "Ingel. 28/2-42" bij E. Rootveldt suggereert een specifieke gebeurtenis op die datum (bijv. 'ingeleverd' of 'ingelicht'). De naam "Zomper" bij H. Swart is een persoonsnaam of verwijzing die later is toegevoegd.

Register/administratieboek met lijsten van personen, adressen en inleveringsdata.

* **Administratieve systematiek:** De lijst is georganiseerd op serie- en volgnummer. De namen zijn bijna uitsluitend van Joodse Amsterdammers, gezien de familienamen en de locaties in de Joodse buurt en Amsterdam-Oost. * **Betekenis 'Inlevering':** De kolom 'd.d. Inlevering' duidt op de datum waarop goederen zijn afgegeven. De termen "Lompen" en "Leder" bij sommige regels wijzen op de specifieke aard van de ingeleverde goederen (bijv. textiel- of metaalinzameling). * **Interventies:** Aantekeningen zoals "d. Sicherheits pol. ing." (door Sicherheitspolizei ingenomen) en "in hechtenis" tonen aan dat het proces van onteigening hand in hand ging met arrestaties en politieoptreden. * **Geografie:** De adressen beslaan bekende straten uit de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Nieuwe Kerkstraat, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Retiefstraat).

Registerpagina / Handgeschreven lijst.

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, mogelijk een bevolkingsregister, een ledenlijst van een vereniging of een distributielijst. De "S." kolom geeft waarschijnlijk een wijk- of categorienummer aan (25 t/m 28, en daarna "EZ", wat zou kunnen staan voor "Extra Zorg" of een specifieke zone). * **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in Amsterdam-Oost, met name in de Oosterparkbuurt (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Swammerdamstraat) en de Transvaalbuurt (Krugerstraat, Tugelaweg, Dan Theronstraat). Ook de Joodse buurt rond de Rapenburgerstraat en Jodenbreestraat is vertegenwoordigd. * **Terminologie:** * **hs:** huis (begane grond). * **I, II, III:** de verdieping. * **Nw:** Nieuwe. * **str:** straat. * **Naamkunde:** Veel namen op de lijst zijn typisch Joods-Amsterdams (Swaab, Dotsch, Stodel, Vischjager, Wijnschenk, Goudsmit).

Getypte administratieve lijst met uitgebreide handgeschreven annotaties in blauwe inkt.

* **Structuur:** Een getypte lijst die later is bijgewerkt. De kolommen tonen de sociaal-economische status van de personen: velen zijn "lompenkoopman" of "venter", beroepen die kenmerkend waren voor de armere Joodse bevolking in de Amsterdamse Jodenbuurt. * **Annotaties:** De handgeschreven blauwe inkt bevat cruciale informatie over de geldigheid van ventvergunningen. De letter 'E' verwijst waarschijnlijk naar een registratienummer of lokatie (zoals Waterlooplein of Nieuwmarkt). De letter 'G' gevolgd door een datum geeft aan wanneer een vergunning geldig was of is afgegeven. * **Taalgebruik:** De voetnoot gebruikt de term "de Jood", wat wijst op een document dat is opgesteld door of voor de Duitse bezettingsautoriteiten (mogelijk de *Zentralstelle* of de Joodse Raad onder dwang), waarbij een strikt onderscheid werd gemaakt op basis van etniciteit. * **Opvallende details:** * De aantekening "overl. Dec. 1942" bij A. Samson. * Veel "G"-data liggen in januari en september 1942, de periode waarin de Jodenvervolging in Amsterdam door deportaties intensiveerde. * De adressen (Uilenburgerstraat, Rapenburgerstraat, Joden Houttuinen) vormen het hart van de historische Joodse wijk.

Registerpagina / Handgeschreven lijst.

* **Afkortingen:** "a.gr. funt" staat waarschijnlijk voor "als gezin fundeerd" (ondersteund door een fonds of sociale instelling). De letter "D" in de laatste kolom staat in administraties uit deze periode vaak voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", hoewel in Amsterdamse bevolkingsregisters uit die tijd ook "D" voor "Dienstbode" of een andere specifieke status werd gebruikt. Gezien de context van de namen is een oorlogsgerelateerde annotatie (overlijden) zeer aannemelijk. * **Geografie:** De lijst bevat veel adressen in de Amsterdamse Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Nieuwe Kerkstraat) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Dan. Theronstraat, Maritzstraat), wat wijst op een document dat betrekking heeft op de Joodse bevolking van Amsterdam. * **Structuur:** De letters in de vierde kolom (Z, O, C, W, N) duiden vermoedelijk op de gezinssituatie (bijv. Zelfstandig, Ongehuwd, etc.).

½ C | 20-1-09 | Lange Houtstr. 24 A II - | x M.W. 9/11 42 [p. post] | | 25 | 56 Stodel S. | ½ Z | 30-9-84 | Rapenburgerstr. 79 I - - | x J.R. | [Linksonder handgeschreven:] *Gmt*

| Achternaam | Voornaam | Geb. datum | Geboorteplaats | Nationaliteit | Adres | | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | | Segal | Abraham | 2.2.20 | Amsterdam | Nederlander | G. v. Slinckstr. 243 Ⅲ | | Slagter | Emanuel | 3.4.10 | // | // | Mauritsstr. 25 Ⅱ | | Slagter | Salomon | 11.9.14 | // | // | 3^e Oosterparkstr. 83 hs | | Slag | Levie | 7.10.04 | // | // | Retiefstr. 67 Ⅱ | | Sher | Rap...

- 3 -

| Lepelstr.70 II | 14.2.23 | | J 041223 | Ph.Slier | Vrolikstr.128 III | 4.12.23 | | J 061022 | S.E.v.d.Sluis | Z.Amstellaan 90 II | 6.10.22 | | J 230620 | W.Sluyter | Miquelstr.36 II | 23.6.20 | * = geb.datum

| Naam. | | Bedrag in 1939. | | Bedrag in 1940. | | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | | Sliphorst. | B. | f 828,43. | f | 307,09. | | Smid. | J. | f 74,48. | f | -.- | | Smolders. | | f 315,06. | f | 64,16. | | Snoek. | Jan. | f 425,72. | f | 204,79. | | Snoek. | L. | f 341,27. | f | 62,78. | | Snoek. | S. | f 1,30. | f | -.- | | Spaargaren. | | f -,90. | f | -.- | | Staats. | 7,30. | f 7,30. | f...