A. Hollander

Formulier "Kennisgeving opzegging vaste plaats" (No. 686).

Dit document is een officieel administratief formulier van de gemeente Amsterdam (Dienst Marktwezen) waarmee een marktkoopman of -vrouw afstand doet van een vaste standplaats. In dit specifieke geval betreft het standplaats nummer 16 op de Dappermarkt. Het formulier bevat zowel gedrukte tekst als handgeschreven aanvullingen en administratieve stempels. Opvallend is dat het jaartal op de datumlijn is voorgedrukt als "193...", passend bij de aanmaakdatum van het formulier (1937), en door de schrijver is aangepast naar "1941". De paarse stempel "M. 1941 5/2" en de tekst in het kader rechtsonder bevestigen de administratieve verwerking van de opzegging in de tweede week van februari 1941.

Handgeschreven brief met ambtelijke stempels.

In deze brief verzoekt de heer A. Hollander om zijn marktplaats op de Gaaspstraat in Amsterdam te mogen behouden, ondanks het feit dat hij de volgende dag (28 juli 1942) moet vertrekken naar een "Rijkswerkkamp". Hij geeft aan dat hij bereid is het wekelijkse stageld te blijven betalen. Daarnaast vraagt hij om vrijstelling van de plicht om daadwerkelijk uit te pakken (de marktplaats te bezetten met goederen). Hij voert hiervoor twee schrijnende redenen aan: 1. **Gebrek aan goederen:** Sinds 28 mei is zijn zaak "in liquidatie", wat betekent dat hij geen nieuwe voorraad meer mag of kan inkopen. 2. **Persoonlijke omstandigheden:** Zijn vrouw lijdt aan "overspanning", ongetwijfeld veroorzaakt door de dreigende deportatie en de beperkende maatregelen. De brief is een formeel, beleefd schrijven ("WelEdel: Heer", "Hoogachtend"), wat het contrast met de brute realiteit van die tijd extra scherp maakt.

Archiefkaart/notitie, vermoedelijk van de marktdienst of politie (Afdeling Algemene Zaken).

Het document legt de bureaucratische procedure vast rondom de intrekking van een marktvergunning van een Joodse koopman genaamd A. Hollander. 1. **De Inspecteur (28 juli):** Merkt op dat Hollander "in liquidatie" is. Dit verwijst naar de verplichte opheffing van Joodse bedrijven onder de nazi-bezetting. Hij adviseert de "vaste plaats" (marktplaats) op de Grasmarkt in te trekken. 2. **De Beslissing (29 juli):** Een tweede ambtenaar bevestigt dat Hollander in een "werkkamp" is opgenomen. In juli 1942 begon de grootschalige deportatie van Joden vanuit Nederland naar kampen in het oosten (zoals Auschwitz), vaak onder het voorwendsel van "tewerkstelling". Op basis hiervan wordt de marktplaats definitief ingetrokken. 3. **De Administratie (31 juli):** In rood potlood wordt aangetekend dat deze actie administratief is verwerkt.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

Handgeschreven ambtelijke lijst/register.

Het document is een kille, bureaucratische weergave van de economische beroving van de Joodse bevolking in Amsterdam. De afkorting "S.Z." staat hoogstwaarschijnlijk voor de afdeling **Sociale Zaken** van de gemeente Amsterdam, die nauw betrokken was bij de registratie van Joodse burgers en hun bezittingen. De lijst toont aan dat marktkooplieden hun "marktplaatsen" (vaak inclusief de fysieke stal, planken en voorraad zoals vis, textiel of koek) moesten opgeven of dat deze door de politie werden genoteerd wanneer de kooplieden niet meer op de markt verschenen. De data (juli tot oktober 1942) vallen precies samen met de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork en verder. Veel van de genoemde personen op deze lijst zijn kort na de vermelde data gedeporteerd en vermoord.

Document

* **Identificatie:** De notitie betreft Aron Hollander, een Joodse man geboren op 18 juli 1890. Zijn adres, Sint Antoniesbreestraat 25-II in Amsterdam, bevindt zich in het hart van de toenmalige Jodenbuurt. * **Beroep en nering:** Hollander wordt omschreven als "markt koopman". Onder punt 2 wordt gespecificeerd dat hij handelde in "lampen, kragen e.d." (en dergelijke). Hij dreef zijn handel blijkbaar zowel vanuit huis als op de markt binnen de gemeente. * **Liquidatie:** De vermelding onder punt 3 ("3-8-'42 wegens liquidatie") verwijst naar de gedwongen opheffing van Joodse bedrijven door de Duitse bezetter. Dit gebeurde vaak via instanties zoals de *Omnia-Treuhandgesellschaft*. * **Administratieve discrepantie:** Hoewel punt 4 vermeldt "geboorteplaats onbekend", blijkt uit historische bronnen dat hij in Amsterdam was geboren. Dit duidt op een mogelijk onvolledige informatiepositie van de ambtenaar op dat moment. * **Kenmerken:** De codes linksboven en de handtekening rechtsonder (mogelijk van een politiebeambte of inspecteur van de gemeente) duiden op een proces van actieve monitoring van Joodse burgers en hun bezittingen.

Handgeschreven ambtelijke notitie / antwoordbrief.

Dit document is een ambtelijke reactie op een informatieverzoek van de *Treuhandgesellschaft Omnia* betreffende de Joodse marktkoopman A. Hollander. De brief bevestigt dat Hollander op de markt aan de Gaaspstraat werkte, waar hij handelde in textielwaren zoals "lappen en kragen". Het document legt de exacte datum vast waarop Hollander gedwongen was te stoppen met zijn werkzaamheden: **3 augustus 1942**. De reden die wordt opgegeven is "liquidatie", wat in deze context wijst op de gedwongen opheffing van Joodse zaken. Zijn adres, Sint Anthoniesbreestraat 25, lag midden in de Amsterdamse Jodenbuurt. De notitie is typerend voor de bureaucratische precisie waarmee de bezetter en meewerkende instanties de uitsluiting van Joden uit het economische leven registreerden.

Doorslag van een officiële brief/ambtelijke correspondentie.

Dit document is een ambtelijk antwoord op een informatieverzoek van de **Omnia Treuhandgesellschaft**. Het betreft een verificatie van de bedrijfsgegevens van **Abraham Hollander** (geboren 18 april 1890). De brief bevestigt dat Hollander een staanplaats had op de markt in de Gaaspstraat (Amsterdam-Oost/Rivierenbuurt), waar hij textielwaren verkocht. De cruciale passage is de laatste zin: *"Sinds 3 Augustus 1942 heeft hij wegens liquidatie geen plaats meer ingenomen."* Deze datum en de term "liquidatie" duiden op het gedwongen beëindigen van zijn nering als gevolg van de anti-Joodse maatregelen van de bezetter. De brief is administratief van aard, maar vormt een schakel in het proces van de onteigening van Joods bezit. De handgeschreven notitie "Verzonden 26/5" bevestigt dat de informatie direct is doorgegeven aan de instantie die belast was met het beheer of de verkoop van geconfisqueerde Joodse goederen.

Administratieve notitiekaart/indexkaart (handgeschreven).

* **Persoon:** Het document betreft Jacob van Emrik, geboren op 16 juni 1873. * **Adres:** Hij woonde op de Zwanenburgwal 94-hoog (III) in Amsterdam, in het hart van de toenmalige Joodse buurt. * **Inhoud:** De kaart inventariseert bezittingen ("huishoudelijke artikelen, voornamelijk ijzerwerk"). De afkorting "v.n." staat zeer waarschijnlijk voor "voornamelijk". * **Status:** Op 3 november 1941 wordt vermeld dat de persoon of de goederen zijn "afgevoerd", waarbij de reden officieel als onbekend wordt genoteerd. * **Administratie:** De term "Radenbriefje" verwijst naar correspondentie van of naar de Joodse Raad voor Amsterdam. De naam "A. Hollander" kan duiden op een relatie met een ander dossier of een persoon die bij de afhandeling betrokken was. De naam "Smit" rechtsonder is waarschijnlijk de naam van de ambtenaar of medewerker die de mutatie heeft verwerkt.

Getypte lijst van marktkooplieden/vergunninghouders.

* **Administratieve context:** Dit is een lijst van "losse plaatsen" op de Albert Cuypmarkt. In tegenstelling tot vaste standwerkers waren "losse plaatshouders" kooplieden die per dag een plek toegewezen kregen. * **Historische periode:** De namen op de lijst (zoals Agsteribbe, Baumstein, Cohen, Halberstadt, Jacobs, Jas) zijn overduidelijk van Joodse Amsterdammers. De rode onderstrepingen en de 'X'-tekens duiden op een administratieve selectie door de bezetter of de gelijkgeschakelde Amsterdamse marktpolitie. * **Handgeschreven wijzigingen:** * Bij **I. de Hond** is het woord "fruit" toegevoegd. * Bij **D. Jas** is het adres doorgehaald en vervangen door "Ruyschstr. 76 I". * **Opvallend:** Het artikel "distributiemappen" bij **J. Koekoek** bevestigt de datering in oorlogstijd, aangezien distributiestamkaarten en mappen pas toen noodzakelijk werden.

Getypte lijst met namen, adressen, geboortedata en handelsartikelen.

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden ("standhouders") die werkzaam waren op de Dapperstraat-markt in Amsterdam. De term "Losse plaatsen" duidt erop dat het hier gaat om kooplieden zonder vaste jaarplaats, of die op tijdelijke basis een plek kregen toegewezen. De lijst bevat gedetailleerde sociaaleconomische informatie: 1. **Demografie:** De kooplieden zijn geboren tussen 1877 en 1923. 2. **Geografie:** De woonadressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt (Weesperstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Reitzstraat, Tilanusstraat). 3. **Handelswaar:** De artikelen variëren van etenswaren (kaas, consumptie-ijs, koek) tot textiel (kousen, manufacturen) en luxe goederen (bijouteriën, grammofoons). 4. **Mutaties:** De rode doorhalingen wijzen op een administratieve sanering. Namen die zijn doorgehaald, mochten hun beroep waarschijnlijk niet langer uitoefenen of waren niet langer aanwezig.

# DOCUMENT INFO * **Referentienummer:** Nº 27/28/M. 1940 1/5 * **Datum:** 31 juli 1940 * **Afzender:** A.B. Hollander, Daniel Stalpertstraat 103 III, Amsterdam-Zuid. * **Geadresseerde:** Wel Edelgeboren Heer (vermoedelijk een ambtenaar of marktmeester). * **Onderwerp:** Verzoek om teruggave van een ingehouden Marktkaart. * **Taal:** Nederlands. * **Vorm:** Handgeschreven brief op ge...

# TRANSCRIPTIE [In de linkerbovenhoek:] No.37/117/1 M.1940 AFSCHRIFT. ============================= No.694 L.M.1940. . Amsterdam, 22 Juli 1940. Edelachtbare. Ondergeteekende M. Kamper Tzn van beroep groothandelaaar in aardappelen te Amsterdam, doet met verschuldigden eerbied, bij dezen een ernstig beroep op U als Burgemeester dezer stad.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: HG. Extra. 2 ex. M. de Boer.] 25/203/2 M. 31 October 1939. den Heer G.van Gelder, Roerstraat 117 hs, Amsterdam-Zuid. Wijk 22B. Mij is gerapporteerd, dat U zich op 21 October jl. op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat heeft laten assisteeren, terwijl U daarvoor dezerzijds geen toestemming is verleend. Onder verwijzing naar mijn brief d.d. 7 October jl.(No.25/...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getuigschrift (aanbevelingsbrief) * **Plaats van opstelling:** Amsterdam * **Datum:** 20 november 1940 * **Schrijver:** Ph. W. Knipscheer * **Betreft:** J. Blokker (werknemer) * **Sector:** Detailhandel (aardappelen, groenten en fruit)

A 2 – 3 A C B 3 – 4 B A C 4 – 5 C B A 5 – 6 A C B A is portier. B is terreincontrôleur. C is halcontrôleur. (wg) H.Steenbeek Amsterdam, 7 Januari 1943. Voor eensluidend afschrift: de Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden,