J. de Kan

Zakelijke brief op voorbedrukt briefpapier.

* **Aanleiding:** De heer Knoop kan vanwege gezondheidsklachten (doktersadvies) voor het komende jaar (1940) geen verbintenis aangaan voor een vaste marktplaats. Hij moet rust houden en kan niet aan de vroege markttijden voldoen. * **Verzoek:** Hij vraagt of hij de markt op andere tijden mag bezoeken om contact te houden met collega's, met de intentie in het voorjaar mogelijk weer een vaste plek in te nemen. * **Reactie:** Uit de ambtelijke kanttekening blijkt dat de regels strikt werden gehandhaafd. Zonder vaste standplaats vervalt het toegangsrecht. Er wordt slechts een minimale uitzondering gemaakt voor incidentele bezoeken na voorafgaande aanvraag. * **Fysieke staat:** Het document toont de dynamiek van een klein bedrijf in die tijd; adressen zijn doorgestreept en overstempeld, wat duidt op hergebruik van briefpapier na een verhuizing (van Nassaukade naar Da Costastraat en later Admiraal de Ruijterweg).

Document

Het document is een rapportage over een verzoek van een marktkoopman genaamd P. Ensel (vermoedelijk werkzaam op plaats 2/3). Ensel zocht een assistent om hem of zijn vrouw te ondersteunen bij hun werkzaamheden op de markt. De kern van het probleem is dat de beoogde assistent, H. van Berk, een "steuntrekker" is (iemand die een werkloosheidsuitkering ontvangt). Van Berk durft de officiële verbintenis niet aan uit angst zijn uitkering te verliezen, zelfs niet als de hulp onbetaald ("gratis") zou zijn. Omdat er geen officiële assistent kan worden geregistreerd, concludeert de ambtenaar dat de zaak niet afgehandeld ("afgedaan") kan worden. Dit wijst op de strikte reglementering van marktpersoneel in die tijd.

Handgeschreven brief (administratief verzoek).

* **Kernboodschap:** De afzender verzoekt om uitstel voor het ophalen van zijn 'voorkeurskaart' voor de markt. Een voorkeurskaart was essentieel voor marktkooplieden om een vaste standplaats te kunnen bemachtigen of behouden. * **Probleemstelling:** De heer Wijngaard kan de kaart nog niet ophalen omdat hij nog geen belastingnummer heeft. Dit nummer is een vereiste om op de markt te mogen verkopen. * **Oorzaak:** De afzender is de afgelopen twee jaar in militaire dienst geweest (mobilisatie en de strijd in mei 1940). Hierdoor had hij over het jaar 1939 geen inkomen uit werk en kon hij geen belastingaangifte doen, wat de afgifte van een belastingnummer heeft vertraagd. * **Toon:** De brief is uiterst formeel en hoffelijk van toon, wat gebruikelijk was in de correspondentie met overheidsinstanties in die tijd (gebruik van "Weled. Heer", "beleefd verzoek", "Uw dw. dn." oftewel 'uw dienstwaardige dienaar').

Administratieve kaart (mogelijk van de Gemeentelijke Arbeidsbeurs of een militieregister).

Dit document betreft de administratieve afhandeling van een oproep voor een persoon genaamd J. Roostelaar. De kaart verwijst naar "Artikel 11 b/c", wat waarschijnlijk refereert aan de Dienstplichtwet of een arbeidsverordening uit de mobilisatieperiode van 1939. De betrokkene wordt op 10 juli 1940 (vlak na de Nederlandse capitulatie) opgeroepen, maar er wordt een bezwaar ingediend. De reden voor vrijstelling is van medische en sociale aard: de man is ernstig ziek en behoeft constante zorg ("mag niet alleen gelaten worden"). Het advies is om de oproep in te trekken omdat hij geen "plaats op de markt" (mogelijk een specifieke arbeidsplaats of standplaats) kan vervullen. Dit advies wordt geaccordeerd door de directeur.

Getypte brief / ambtelijke correspondentie (doorslag of kopie).

Deze brief is een aanbeveling ten behoeve van een weduwe, Mevrouw Lamberts. Uit de tekst blijkt dat zij na het overlijden van haar echtgenoot in juli 1939 de zorg heeft voor twee jonge kinderen. Om te voorkomen dat zij afhankelijk wordt van de overheidssteun (sociale bijstand), streeft zij ernaar om de grossierderij (groothandel) van haar man voort te zetten. Ze beschikt over een bescheiden startkapitaal van ongeveer 750 gulden. De schrijver verzoekt de directeur van de Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale om haar de benodigde "erkenning" (vergunning of officiële status als handelaar) te verlenen, zodat zij zelfstandig in haar levensonderhoud kan voorzien.

Medisch attest / Doktersverklaring.

* **Inhoud:** Het document is een korte medische verklaring ten behoeve van een patiënt genaamd "De heer Kok". De arts verklaart dat de patiënt vanwege ziekte fysiek niet in staat is om zijn volledige werkzaamheden op de markt uit te voeren. Hij wordt beperkt geacht tot maximaal één marktdag per week. * **Vorm:** Het is geschreven op een officieel briefje van de praktijk van Dr. Teeuwsen. De afkortingen in de linkermarge verwijzen naar de verschillende Amsterdamse ziekenfondsen waarmee de arts een contract had (bijv. A.Z.A. voor Algemeen Ziekenfonds Amsterdam). * **Handschrift:** Het handschrift is een typisch artsenhandschrift uit de eerste helft/midden van de 20e eeuw, redelijk leesbaar, uitgevoerd in potlood of vulpen. De aanhef "L.S." staat voor *Lectori Salutem* ("Groet aan de lezer"), een destijds gebruikelijke formele opening.

Administratief bijblad/memo betreffende een vergunningsaanvraag.

Het document is een officieel administratief "Bijblad" dat gebruikt werd voor interne correspondentie en besluitvorming. De kern van het document is een positief advies over een verzoek van ene J. Staphart. * **De Kan** (waarschijnlijk de beslissingsbevoegde ambtenaar of wethouder) stelt op 21 mei 1941 vast dat er geen bezwaar is tegen het inwilligen van het verzoek, verwijzend naar een eerder rapport van de chef marktopzichter. * De aard van het verzoek wordt onderaan gespecificeerd: het betreft een **marktvergunning** voor het plaatsen van "eigen materiaal" (waarschijnlijk een eigen kraam of specifieke uitstalling). * Verschillende parafen en data (12 mei tot 27 mei 1941) tonen de voortgang van het dossier door de ambtelijke molen. De afkorting "Acc." staat waarschijnlijk voor "Accoord". ---

Getypte notulen of verslag van een commissievergadering (waarschijnlijk een gemeentelijke commissie voor markt- en straatwezen).

Het document betreft een beraadslaging over de toekenning van een ventvergunning (straatvergunning voor verkoop) aan de heer M. d'Ancona. **Kernpunten:** * **Historiek aanvrager:** D'Ancona was vanaf 1914 venter, maar stapte over naar de diamantsector. Na de economische neergang (vanaf 1930) ontving hij een uitkering van de diamantbewerkersbond (A.N.D.B.). Door een ongeval in 1931 stopte hij noodgedwongen met venten. * **Het geschil:** Er bestond een strikte regel dat men alleen als professioneel venter werd erkend als men dit beroep uitoefende rond september 1933. Omdat d'Ancona toen werkloos/ziek was, werd hij op een wachtlijst geplaatst in plaats van een directe vergunning te krijgen. * **Motivatie aanvraag:** De daling van zijn vakbondsuitkering en de zorg voor zijn gezin (vrouw en 3 kinderen) dwingen hem terug te keren naar het venten. * **Besluitvorming:** De Voorzitter en de heer Neeter pleiten voor een welwillende uitzondering op de regels, gezien de omstandigheden (ziekte/ongeval). De heer Presser houdt vast aan de letter van de wet en wijst de aanvraag af omdat d'Ancona al acht jaar niet meer gevent heeft.

Getypte brief (doorslag of kopie voor archief).

* **Kernboodschap:** De brief is een formele afwijzing van een aanvraag voor een toewijzing (distributie of vergunning tot aankoop) van aal (paling). * **Besluitvorming:** Het besluit is genomen op basis van een onderzoek door een specifieke commissie die is ingesteld door de "Visscherijcentrale". Er wordt geen specifieke reden voor de afwijzing genoemd, wat duidt op een strikte, bureaucratische afhandeling. * **Administratieve details:** De brief vermeldt een wijknummer (Wijk 16), wat typerend was voor de administratieve indeling van Amsterdam in die periode. De handgeschreven aantekening "Verzonden 30/5" is een archiefaantekening om de feitelijke verzending te bevestigen.

Notulen/verslag van een vergadering (pagina 3).

* **Organisatie:** De tekst beschrijft de oprichting van een logistiek knooppunt (vervoerscentrale) op de Centrale Markt (waarschijnlijk die van Amsterdam). Er wordt een sub-agentschap van de **A.B.D.** (mogelijk de Algemeene Bedrijfsgroep Detailhandel) opgericht om de regie te voeren. * **Technische transitie:** Er is sprake van de "ombouw" van 54 auto's door de **firma Sieberg**. Dit wijst op de noodzaak om voertuigen aan te passen aan de brandstofschaarste, waarschijnlijk door de installatie van houtgasgeneratoren. * **Financiering:** Er is een knelpunt bij de financiering van deze ombouw. Er wordt gesproken over borgstelling door het Rijk en de Gemeente, en overleg met de **Nederlandschen Middenstandsbank**. * **Bestuur:** Er wordt een werkcommissie gevormd met afgevaardigden van het Marktwezen, de Rijksverkeersinspectie, de Burgemeester en het **Rijksbureau V.V.O.** (Voedselvoorziening in Oorlogstijd).

Getypt verslag van een vergadering (pagina 4).

Het document betreft de logistieke organisatie van de voedselvoorziening en het transport rondom de Centrale Markt (waarschijnlijk die van Amsterdam). Centraal staat de oprichting van een sub-agentschap van de A.B.D. (Algemeene Brandstoffen Dienst). Deze dienst was tijdens de Tweede Wereldoorlog verantwoordelijk voor de distributie van schaarse brandstoffen zoals benzine. Er wordt een werkcommissie gevormd om de transportbehoeften en klachten van de Centrale Markt wekelijks te monitoren. In deze commissie zijn diverse toezichthoudende en uitvoerende instanties vertegenwoordigd, waaronder de Rijksverkeersinspectie en een afgevaardigde van de burgemeester. De heer Sixma wordt belast met overleg met de banksector en de tuinders, wat wijst op een brede economische coördinatie. De handgeschreven correcties in de tekst (zoals de toevoeging van "Staat" aan het begin van een zin en de correctie van "Dit is de" naar "De") duiden op een conceptverslag dat voor definitieve verwerking is nagelezen.

Getypt verslag van een vergadering of rapportage (pagina 6).

* **Spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de oudere spelling (bijv. "moeillijkheden" met dubbele 'l', "verdeeling", "visscherij"). * **Kernproblematiek:** De tekst beschrijft frictie tussen de centrale landelijke organisatie (Nederlandsche Visscherijcentrale) en de lokale Amsterdamse markt. Kleinhandelaren proberen de reguliere distributiekanalen te omzeilen door direct bij de primaire afslag in te kopen of door zowel als grossier (groothandelaar) als kleinhandelaar op te treden. * **Regulering:** Er is sprake van een strikt toewijzingssysteem (quota) voor levende aal, waarbij een "maximum-toewijzing" van 3 eenheden (3 x 40 pond) de norm moet zijn om oneerlijke concurrentie te voorkomen. * **Personen:** Genoemde sleutelfiguren zijn Van Meurs, Sixma en Haasnoot. Haasnoot fungeert hier als vertegenwoordiger van de Centrale.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).

# TRANSCRIPTIE Den Heer Directeur v/h Marktwezen. Jan van Galenstraat. AMSTERDAM W. ===========

# TRANSCRIPTIE B. J. Kuyper, pl. Ten Katestraat