L. Bakker

Handgeschreven administratieve lijst (Controlelijst).

* **Administratieve structuur:** Het document is een strak opgezette tabel die dient om de status van straathandelaren in kaart te brengen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen handelaren die nooit een vergunning hebben gehad en handelaren die deze hebben ingeleverd. * **Handelswaar:** De lijst toont een focus op primaire levensbehoeften: aardappelen, groenten, fruit, eieren, koffie, thee en brandstof (petroleum). * **Demografie:** Er is een grote variatie in ervaring, van relatieve nieuwkomers (2 jaar) tot zeer ervaren krachten zoals H. Rosse, die al 55 jaar in het vak zit. * **Opvallend:** Het hoge aantal personen dat hun vergunning heeft "ingeleverd" (ingel.) suggereert een gedwongen stopzetting van de handel of een verandering in de regelgeving.

Administratief register of kasboek van marktkooplieden/vergunninghouders.

* **Structuur:** Het document is opgezet als een kwantitatief overzicht. Elke rij vertegenwoordigt een handelaar, en de kolommen rechts dienen om de handelstypes te turven. * **Inhoud:** De lijst toont een grote diversiteit aan kleinschalige handel rond de eeuwwisseling, met een sterke nadruk op tweedehands kleding ("2' hands kleeding"), wat met 24 vermeldingen de grootste categorie is. * **Sociaal-economisch:** De overvloed aan Joodse achternamen (zoals Polak, Waterman, Cohen, Casseres, Montezinos) suggereert dat dit register betrekking heeft op een Joodse buurt of markt, zeer waarschijnlijk de Amsterdamse Jodenbuurt (bijv. Waterlooplein of Uilenburg). * **Tijdsspanne:** Hoewel de data ver uit elkaar liggen, lijken de inschrijvingen in een vergelijkbaar handschrift te zijn gedaan, wat kan duiden op een overschrijving uit eerdere registers voor administratieve doeleinden of een langdurig lopend dossier per standplaats.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

In deze brief wijst een niet nader genoemde directeur (waarschijnlijk van de Amsterdamse marktmeester of een gerelateerde gemeentelijke afdeling) een verzoek af van mevrouw Bakker-Kleerekooper. Hoewel de aard van haar oorspronkelijke verzoek van 30 oktober 1941 niet expliciet wordt vermeld, kan uit het antwoord worden afgeleid dat zij waarschijnlijk heeft gevraagd om een vaste marktplaats of toestemming om haar handel voort te zetten. De afwijzing is formeel en kort. Als alternatief wordt haar de mogelijkheid geboden om op zaterdagen een "losse plaats" te bemachtigen op een van de "joodsche hulpmarkten", mits er plek beschikbaar is. Dit duidt op de precaire en onzekere positie waarin zij als Joodse ondernemer werd geplaatst: geen recht op een vaste plek, maar afhankelijk van dagelijkse beschikbaarheid op gesegregeerde locaties.

Doorslag van een officiële brief / ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** De brief is een afwijzing van een verzoek dat door mevrouw Bakker-Kleerekooper op 30 oktober 1941 was ingediend. Hoewel de aard van het oorspronkelijke verzoek niet expliciet wordt genoemd, suggereert het antwoord dat zij waarschijnlijk heeft gevraagd om een vaste marktplaats of een specifieke ontheffing. * **Administratieve context:** De vermelding "Wijk 10" verwijst naar de administratieve indeling van Amsterdam. De handgeschreven notitie "verzonden 15/11" duidt op de verwerkingstijd tussen het opstellen en het daadwerkelijk versturen van de correspondentie. * **Toon:** De brief is gesteld in een zakelijke, ambtelijke toon die typerend is voor de bureaucratie tijdens de bezettingsjaren, waarbij strikt wordt vastgehouden aan de geldende verordeningen zonder ruimte voor persoonlijke toelichting. * **Terminologie:** Het gebruik van de term "joodsche hulpmarkten" is een cruciaal historisch markeringspunt. Het duidt op de gedwongen segregatie van de handel in Amsterdam.

Administratief kasboek/grootboekblad (mogelijk een salarislijst of gratificatielijst).

Het document is een administratief overzicht, waarschijnlijk bedoeld voor het berekenen van bonussen, eindejaarsuitkeringen of een specifiek toeslagpercentage over het jaar 1941. 1. **Berekeningswijze:** Bij de eerste groep namen staat een basisbedrag vermeld met een percentage (veelal 50%, soms 45% of 40%). Dit resulteert in een uitgekeerd bedrag in de rechterkolom. Bij de tweede groep (vanaf Van Meukelen) ontbreekt de berekening, maar is enkel het eindbedrag genoteerd. 2. **Correcties:** Er zijn diverse omcirkelingen (bijvoorbeeld bij Hoofdambtenaar, Kerkhoff en Stronk) die duiden op controle of afwijkingen. De vinkjes suggereren dat de bedragen zijn gecontroleerd of uitbetaald. 3. **Functies:** Bovenaan de lijst staan de 'Directeur' en 'Secretaris' gemarkeerd met een 'X', wat kan betekenen dat zij buiten deze specifieke regeling vallen of dat hun bedragen elders zijn verwerkt.

Handgeschreven verzoekschrift / brief.

* **Inhoud:** De heer L. Bakker herinnert de geadresseerde (waarschijnlijk een gemeentelijke instantie belast met marktwezen) aan een eerder schrijven. Hij verzoekt om een staanplaats op de markt in de Beethovenstraat te Amsterdam. Hij voert aan dat hij over de juiste papieren ("erkenning") beschikt voor de verkoop van aardappelen, groenten en fruit. * **Handschrift:** Het handschrift van de afzender is een verzorgd, traditioneel cursief. De ambtelijke notitie onderaan is sneller en minder formeel geschreven. * **Besluitvorming:** De ambtelijke notitie onderaan werpt een negatief licht op het verzoek. Er staat "opgeroepen: heeft laatste 6 maanden geen handel gehad". De conclusie "m.i. [mijns inziens] opbergen" duidt erop dat het verzoek terzijde is gelegd omdat de aanvrager niet actief was in de handel. * **Topografie:** De afzender woont in de Elandsstraat (Jordaan, Amsterdam Centrum) en ambieert een plek in de Beethovenstraat (Amsterdam Zuid).

Briefkaart (Nederland).

* **Administratieve verwerking:** De kaart is gemarkeerd met een groot paars "Spoed"-stempel, wat wijst op een dringende ambtelijke afhandeling binnen de gemeente Amsterdam. De aantekening "L. Bakkering om advies" duidt op een interne doorgeleiding naar een specifieke ambtenaar of adviseur. * **Tijdsbeeld:** Het document dateert uit november 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. De zakelijke toon en de strakke administratieve stempels zijn kenmerkend voor de bureaucratie tijdens de bezettingsjaren. * **Locatie:** De Jan van Galenstraat was (en is) de locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam. Het "Marktwezen" hield toezicht op de handel, wat in 1942 cruciaal was vanwege de schaarste en distributieregels.

Adreslijst / Bedrijvengids (onderdeel van een groter register).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op plaatsnaam. Per plaats worden één of meerdere contactpersonen of bedrijven genoemd. * **Inhoudelijke focus:** Er is een duidelijke oververtegenwoordiging van de groenten- en fruithandel (zie o.a. Groningen: "Directeur Vrije groenten- en fruitveiling"; Rotterdam: "Frutasa"). Ook maritieme toelevering ("Deutsche Schiffsausrüstung" in Rotterdam) en algemene levensmiddelen komen voor. * **Datering:** Hoewel een exact jaar ontbreekt, wijzen de spelling (bijv. "veiling vereeniging") en de korte telefoonnummers (dikwijls slechts 2 of 3 cijfers voor kleinere plaatsen) op de periode 1930-1950. * **Geografie:** De lijst beslaat heel Nederland, van Groningen in het noorden tot Maastricht in het zuiden en diverse Waddeneilanden (Texel, Ameland).

Dienstverslag / Dagrapportage van marktcontroleurs.

Dit document is een dagelijks verslag van twee Amsterdamse marktcontroleurs tijdens de bezettingsjaren, specifiek tijdens de beginfase van de Hongerwinter (november 1944). Enkele opvallende observaties: * **Marktactiviteit:** De melding "Markt slecht bezet" op de Albert Cuypmarkt is kenmerkend voor deze periode. Door de enorme schaarste aan goederen en de ontwrichting door de oorlog was er nauwelijks legale handel mogelijk. * **Handel in schaarstegoederen:** De specifieke vermelding van "Chineezen" en "cigarettenpapier" wijst op de controle op informele of zwarte handel. Vloeitjes waren in 1944 een gewild ruilmiddel. * **Controles aan huis/winkel:** De middagdienst op 29 november bestond uit het controleren van specifieke adressen in Amsterdam-Zuid (onder andere in de Jan van der Heijdenstraat en de Sint Willibrordusstraat). De notitie "accoord" suggereert dat de voorraad of de vergunningen van deze handelaren in orde waren bevonden. * **Meteorologische aantekeningen:** De rode kanttekeningen over temperatuur en neerslag op 28 november zijn opmerkelijk. Dit kan erop wijzen dat de afwezigheid van handelaren of het staken van de dienst officieel gerechtvaardigd moest worden door de extreme weersomstandigheden.

Getypte lijst met namen, adressen, geboortedata en handelsartikelen.

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden ("standhouders") die werkzaam waren op de Dapperstraat-markt in Amsterdam. De term "Losse plaatsen" duidt erop dat het hier gaat om kooplieden zonder vaste jaarplaats, of die op tijdelijke basis een plek kregen toegewezen. De lijst bevat gedetailleerde sociaaleconomische informatie: 1. **Demografie:** De kooplieden zijn geboren tussen 1877 en 1923. 2. **Geografie:** De woonadressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt (Weesperstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Reitzstraat, Tilanusstraat). 3. **Handelswaar:** De artikelen variëren van etenswaren (kaas, consumptie-ijs, koek) tot textiel (kousen, manufacturen) en luxe goederen (bijouteriën, grammofoons). 4. **Mutaties:** De rode doorhalingen wijzen op een administratieve sanering. Namen die zijn doorgehaald, mochten hun beroep waarschijnlijk niet langer uitoefenen of waren niet langer aanwezig.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Dienstbrief / Rapportage. * **Datum:** 13 augustus 1941. * **Locatie:** Amsterdam (A’dam). * **Onderwerp:** Onderzoek naar medeplichtigheid van B. Bakker in de zaak J.N. Dekker. * **Referentienummer:** 77/35/5 (in rood) en 53/13 L.M. 1941. * **Betrokken personen:** J.N. Dekker, B. Bakker en een controleur met initialen L.C.W.

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven handgeschreven:] lev. M. de Boer. [Midden boven:] VP/HG. [Links boven:] 72/84/4 M. n 7 [Rechts midden:] 30 October 1939. [Links midden:] Aanvraag bakvergunning ten name van L.M. Leers. [Rechts:] den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . [Midden handgeschreven:] *extra*

# TRANSCRIPTIE HG. Mevr. L. Bakker-Kleerekooper, Weesperstraat 35 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 10. 103/2/2 M. 13 November 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 30 October jl. deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan. Indien U zulks wenscht, kunt U des Zaterdags, wanneer er plaatsen beschikbaar zijn, op een van de joodsche hulpmarkten een losse plaat...

# TRANSCRIPTIE Ewald Bakker & B vorn Baden linke (than-) ^ v. Wenant

# TRANSCRIPTIE HG. den Heer H. Bakker, Wormerveerstraat 28 I, Amsterdam-Centrum. Wijk 16. 53/100/2 M. 1 December 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 25 November jl. verzoek ik U zich een dezer dagen te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No.H.69, des voormiddags tusschen 10 en 11 uur. De Directeur,