A.C. Boekelman

Handgeschreven brief (verzoekschrift om financiële steun).

De brief is een noodkreet van A.C. Boekelman, gericht aan een zeker 'Meester Star'. De schrijver zet zijn arbeidsverleden uiteen om aan te tonen dat hij een hardwerkend man is die buiten zijn schuld om in de problemen is gekomen. Hij beschrijft zichzelf als 'aalroker en venter' (visverkoper). Opvallende elementen in de tekst: * **De oorlogen:** De passage "van 2. werels uitgeslaan" verwijst waarschijnlijk naar de negatieve impact van de twee wereldoorlogen op zijn nering of kapitaal. * **Visserij:** Hij noemt specifiek het werken op de visafslag met soorten als brasem, voorn en snoekbaars om voor zijn "jongens" (kinderen/gezin) te zorgen. * **Namen:** Hij noemt "de Pronken" en "van Keulen", vermoedelijk andere handelaren of bekenden in de visserijsector. * **Financiën:** Hij vermeldt een gift of betaling van 120 gulden van de heer P. Klaassen uit Enkhuizen, maar dit is blijkbaar niet voldoende. De toon is nederig maar dringend; de schrijver hoopt weer in de 'bedeeling' (sociale bijstand van die tijd) te worden opgenomen.

Ambtsverslag / Rapport (Afschrift)

Dit document illustreert de spanningen tussen de Nederlandse civiele handhaving en de Duitse bezettingsmacht in 1941. De kern van de zaak is een "clandestiene" (illegale) palingventer uit Volendam die wordt staande gehouden door een Amsterdamse marktcontroleur. Opmerkelijk is de directe interventie van een Gestapo-ambtenaar, Ernst Olschewski. Hoewel de Duitse autoriteiten in het Lloydgebouw officieel klaagden over de overlast van de venters, beschermt deze specifieke Gestapo-beambte de illegale venter. De argumentatie van de Duitser is veelzeggend: hij stelt dat de man "een boterham moet verdienen" en veegt de Nederlandse marktregels van tafel als zijnde "maatregelen van de vorige regeering". De controleur, Lak, ziet zich genoodzaakt te zwichten voor de autoriteit van de Gestapo.

Dagstaat (dagelijkse rapportage) van het Marktwezen.

Dit document is een officiële melding van de marktmeester of een toezichthouder (J. Rens) op de Amsterdamse Nieuwmarkt. De hoofdboodschap is kort en bondig: op maandag 29 juni 1942 was er geen aanvoer van vis voor de marktkooplieden. De tweede aantekening is administratief van aard en verwijst naar een specifieke toewijzing van 157,5 kilogram vis aan de vishandelaren A.C. en J.Th. Boekelman op de voorgaande dag (zondag). De verwijzing naar een apart "rapport" suggereert dat dergelijke toewijzingen nauwlettend werden gecontroleerd en gedocumenteerd, waarschijnlijk om onregelmatigheden of zwarte handel te voorkomen. De familie Boekelman is een bekende naam in de Amsterdamse vishandel.

Doorslag van een officiële disciplinaire brief/beschikking.

* **Inhoud:** De brief betreft een strafmaatregel tegen twee viswereld-ondernemers (waarschijnlijk broers of familieleden). Zij worden ervan beschuldigd toegewezen levende aal niet op hun vaste standplaats op de Nieuwmarkt in Amsterdam te hebben verkocht. * **Sanctie:** Als gevolg van deze overtreding worden zij voor onbepaalde tijd uitgesloten van de verdeling van zoetwatervis op de centrale vismarkt. Dit was een zware straf die hun broodwinning direct in gevaar bracht. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar het *Visscherijbesluit 1941*, specifiek het Tweede Uitvoeringsbesluit, artikelen 7 en 11. Dit wijst op de strikte regulering van de voedselvoorziening tijdens de oorlogsjaren. * **Administratieve opmerking:** De rode aantekening "gewijzigd : 2 brieven" suggereert dat dit een verzamelconcept was waaruit twee afzonderlijke brieven naar de respectievelijke adressen zijn opgesteld.

Administratief register of lijst van standplaatshouders (straathandel/markten).

Dit document vormt een registratie van individuele handelaren en hun toegewezen standplaatsen in Amsterdam. * **Geografische spreiding:** De woonadressen concentreren zich sterk in de volksbuurten van die tijd, zoals de Jordaan en de Spaarndammerbuurt. De standplaatsen bevinden zich op centrale verkeersknooppunten (Stationsplein, Prins Hendrikkade) en lokale marktplatsen (Haarlemmerplein, Marnixplein). * **Administratieve tekens:** De data in de kantlijn duiden waarschijnlijk op controles of betalingen van staangeld. De rode 'S' zou kunnen staan voor 'Status' of 'Schuld'. De dubbele vinkjes (**V V**) in blauw en rood wijzen op een dubbele verificatie door verschillende ambtenaren of afdelingen. * **Persoonsgegevens:** De toevoeging van geboortedata bij bepaalde namen suggereert dat dit register ook diende voor de identificatie van de vergunninghouder, wat essentieel was voor de handhaving.

Officiële brief (doorslag/doorschrijfblad).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek. De heer Boekelman had blijkbaar een aanvraag ingediend voor een toewijzing van "zeevisch". Na onderzoek door een specifieke commissie is besloten dit verzoek niet in te willigen. Er wordt geen specifieke reden voor de afwijzing genoemd, anders dan dat de commissie heeft geoordeeld dat hij niet in aanmerking komt. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("naar aanleiding van", "desbetreffend", "derhalve", "geen gevolg worden gegeven"). De aanspreekvorm "U" en "Uw" is consequent met hoofdletters geschreven, wat destijds gebruikelijk was in formele correspondentie. De spelling is deels verouderd ("zeevisch", "October"). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 23/10" met de initialen "HG" dient als administratieve bevestiging dat de brief daadwerkelijk op de genoemde datum is uitgegaan. De code "Wijk 26A" bij het adres duidt op de administratieve indeling van Amsterdam tijdens de bezettingsjaren.

Dienstbrief / Officiële oproep.

Het document is een korte, zakelijke oproep aan een burger om zich persoonlijk te melden bij een hoofdkantoor. De tekst is summier en vermeldt geen specifieke reden voor de oproep, wat typerend is voor ambtelijke correspondentie uit die tijd die een zekere mate van autoriteit uitstraalt. De handgeschreven notitie onderaan is historisch gezien het meest informatief. Deze bevestigt dat de heer Boekelman direct gehoor heeft gegeven aan de oproep: op 11 november 1942 (slechts één dag na de dagtekening van de brief) heeft hij een "onderhoud" gehad met een zekere heer Sikkingh. Het woord "besproken" onderaan de krabbel duidt erop dat de zaak waarvoor hij kwam, mondeling is afgehandeld.

Getypte oproepbrief (doorslag/archiefexemplaar).

* **Formaat en Lay-out:** Het betreft een zakelijke, korte mededeling. De lay-out is typisch voor administratieve correspondentie uit de jaren '40, waarbij de datum en het kenmerk aan de linkerzijde en het adres van de ontvanger aan de rechterzijde staan. * **Inhoud:** De heer Boekelman wordt gesommeerd om op een vrijdag om 16:00 uur (4 n.m.) te verschijnen op het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14. De reden van de oproep wordt niet vermeld, wat wijst op een dwingend administratief karakter. * **Taalgebruik:** Het gebruik van "n.m." (na middag) en de archaïsche vorm "te mijnen kantore" is typerend voor de formele correspondentie uit die tijd. * **Aantekeningen:** De handgeschreven tekst "Verzonden 17/12" bevestigt dat dit een kopie is die in het archief van de verzender is gebleven als bewijs van verzending. De letter "G" rechtsboven kan duiden op een dossierclassificatie (bijv. 'Gemeente' of een specifieke afdeling). * **Opvallend:** De spelfout in de straatnaam ("Maco" in plaats van "Marco") en de dubbele aanhalingstekens achter het huisnummer ("220''"), wat destijds vaak gebruikt werd om de verdieping aan te duiden (2 hoog).

Document

Het document is een logistiek overzicht van een omvangrijke distributie van goederen, zeer waarschijnlijk eieren gezien de aantallen per kist en de regio (Edam/Waterland was een centrum voor eierhandel). De linkerpagina bevat een lijst met namen van personen (mogelijk handelaren of leveranciers) die vaste hoeveelheden kisten toegewezen krijgen. De rechterpagina toont de macro-logistiek: er is sprake van transport per vrachtwagen ("auto's Edam") en per spoor ("3e wagon"). Historisch zeer relevant zijn de posten aan de rechterkant: een aanzienlijke levering aan de "Joodsche Raad" (26.690 stuks) en de handgeschreven notitie "363 mensen". Dit suggereert dat dit handelsregister direct verbonden is met de bevoorrading van de Joodse gemeenschap onder toezicht van de bezetter, of wellicht rantsoenen voor een specifiek transport van mensen.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.

Dit document is een register van marktkooplieden die over een tijdelijke vergunning ("losse plaatsen") beschikten op de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. Het document weerspiegelt een actieve administratie waarbij gegevens regelmatig werden bijgewerkt. De rode handgeschreven notities duiden op een controle of audit van de marktmeester, waarbij de frequentie van aanwezigheid werd genoteerd (sporadisch, af en toe, geregeld). De "X" achter de artikelen duidt waarschijnlijk op een bevestiging van de activiteit of betaling. Opvallend is de grote variëteit aan goederen: van levensmiddelen zoals verse vis (vaak uit Volendam) en bloemen, tot nicheproducten zoals likdoornzalf, zoolbeslag en eierkloppers. Er zijn diverse personen met typisch Joodse achternamen (o.a. Jacobs, Speyer, Frenkel) woonachtig in de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Waterlooplein), wat essentieel is voor historisch onderzoek naar de Amsterdamse marktbevolking.

# TRANSCRIPTIE 29/2/2 M. [Handgeschreven in rood potlood:] Verzonden 9/2 [met daarboven onleesbare paraaf/krabbel] SV 9 Februari 1943. den Heer J.F. Boekelman Brouwersgracht 143 II <u>Amsterdam-Centrum</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d. 13 Januari 1943 verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) xx Nieuwmarkt te laten bystaan - niet vervangen - door...

# TRANSCRIPTIE Nieuwmarkt 26-1-43 Den Heer Inspecteur Aangezien J. Boekelman pl: n: 19 veel rust moet hebben, zou ik U in over- weging willen geven, het verzoek om assistentie toe te staan. Vrijwel zeker is het, dat de assistent, af en toe ver- vangt. J. Reny Naam assistent J. H. v. Bessem geb: 10-2-1900 Goudsbl:str: 150 II __________________________________ Johannes Frederik Boekelman geb: ...

af te gaan op allerlei accoordbriefjes dat de een voor den ander de goederen meeneemt. Bovendien, leveringen aan twee verschillende afnemers op een karretje bemoeilijkt eventueele controle terplaatse, daar de kassabon doorgaans als bewijs van een bepaalde toewijzing wordt aangenomen. Resumerende, heeft dus: L. H. Muyderman, Halvemaansteeg 19, een overtreding begaan van art. 15 v.h. Tweede Uitvoer...

# TRANSCRIPTIE Verzonden 7/1 [onleesbaar] 20/20/20b.M. SV 4 Januari 1944. Den Heer J.M. Boekelman Oude Schans 20 Amsterdam-Centrum. ================== Mij is gerapporteerd, dat U op Uw plaats op de Nieuwmarkt ...

[Inhoud:] In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen, af- schrift van een rapport op 29 December 1943 opgemaakt door een ambtenaar van mijn dienst, waaruit blijkt, dat J.M. Boekel- man, geboren 30 Augustus 1873, wonende Oude Schans 20, alhier, A.E. Jasterhoudt, geboren 2 November 1904, wonende Hazenstraat 51/II, alhier en Mevrouw D.E. van Meereveld-Metsemakers, ge- boren 20 October 1893, wo...