P. Klein

Handgeschreven administratieve notitie op gelinieerd papier.

Het document lijkt een intern werkblad of een administratieve samenvatting te zijn van een gemeentelijke instantie in Amsterdam, waarschijnlijk de Marktdienst. * **Lijst links:** De nummers links (170-262) refereren vermoedelijk naar standplaatsnummers op een markt of huisnummers van betrokkenen. De namen zijn bewoners of marktlui. * **Sollicitanten:** Aan de rechterzijde staat een lijstje met "Sollicitanten". De namen Delrenee, Kramer en Starreveld zijn doorgehaald, wat kan betekenen dat zij zijn afgewezen of reeds geplaatst. J. Pedro en P. Klein (uit Zandvoort) staan er nog bij. * **Handhaving:** De notitie onderaan is cruciaal. Er is overleg geweest met het bekende politiebureau aan de Marnixstraat over een rapport van de marktopzichter. Er wordt "streng optreden" van de politie beloofd, wat wijst op handhavingsproblemen op de markt in die periode. * **Hr. Wolff:** De notitie is gericht aan "Hr. Wolff ter kennisneming". De data (17, 22 en 24 juli) tonen de administratieve afhandeling en circulatie van het document.

Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).

Het document betreft een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld in het kader van de roof van Joodse vermogens tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Enkele observaties: * **Berekening:** De kolom "Te betalen registratie" bedraagt exact 0,6% van de "Hoofdsom". Dit duidt op een wettelijk vastgestelde heffing op kapitaal of bedrijfswaarde. * **Doelgroep:** Een groot deel van de namen (o.a. Aap, Cohen, Dotsch, Pais, Wijnschenk) is onmiskenbaar van Joodse origine. De adressen (zoals Waterlooplein, Rapenburgerstraat en Weesperstraat in Amsterdam) bevinden zich in de vooroorlogse Joodse buurten. * **Sector:** Er is een opvallend hoge concentratie aan ondernemers in de "Vischhandel" (vishandel), met name in kustplaatsen als Monnikendam, IJmuiden, Enkhuizen, Volendam en Spakenburg. * **Correcties:** Onderaan het document zijn "Suppletie" (aanvulling) en een aftrekpost (S. Moffie) verwerkt om tot een "Totaal Generaal" te komen.

Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.

* **Doel:** Het document lijkt een register te zijn van verschuldigde of betaalde registratiegelden. De kolom "Te betalen registratie" is exact 0,6% van de "Hoofdsom" (met afrondingen). * **Sectoren:** Er is een sterke nadruk op de vishandel ("Vischhandel"). Veel genoemde plaatsen zijn traditionele vissersdorpen of havensteden (Volendam, Spakenburg, Enkhuizen, IJmuiden, Den Helder). * **Geografie:** De focus ligt op Noord-Holland en de kuststeden rond het voormalige Zuiderzee-gebied, met uitschieters naar Amsterdam en Rotterdam. * **Financieel:** Het totaalbedrag aan kapitaal ("Hoofdsom") bedraagt bijna 50.000 gulden, waarover bijna 300 gulden aan registratiekosten wordt geheven.

Handgeschreven lijst op briefpapier (klad of memo).

* **Inhoud:** Het document is een inventarisatie of adressenlijst van personen uit diverse Nederlandse visserijplaatsen (Noordwijk aan Zee, Monnikendam, Workum, Volendam). * **Terminologie:** Achter de meeste namen staat de term **"(bliek)"**. In de visserijcontext van de Zuiderzee verwijst 'bliek' vaak naar jonge haring of kleine witvis (zoals de kolblei), die commercieel verhandeld werd. * **Bijnamen:** Bij de naam "Schilder" uit Volendam staat tussen haakjes **"(schel)"**. Dit is een typisch voorbeeld van een Volendamse 'toenaam' of bijnaam, noodzakelijk om verschillende families met dezelfde achternaam van elkaar te onderscheiden in de administratie. * **Status:** De vele doorhalingen suggereren dat dit een werkdocument was, bijvoorbeeld voor een bestelling, levering of een verzendlijst die tijdens het proces werd bijgewerkt.

Handgeschreven rapportage/ambtsnotitie betreffende een overtreding van de distributiewetgeving.

Het document is een interne voordracht voor een administratieve sanctie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De handelaren H. Kooy en P. Klein worden ervan beschuldigd 40 pond levende paling (aal) te hebben gekocht buiten de officiële kanalen van 'het Marktwezen' om. De rapporteur (Lypens) adviseert om de kooplieden te straffen door hen viermaal uit te sluiten van de reguliere toewijzing/verdeling van goederen. Dit gebeurt op basis van "artikel 10", een verwijzing naar de toenmalige distributievoorschriften. Onderaan het document staat een lijst met andere personen uit Huizen, mogelijk getuigen of andere handelaren die betrokken waren bij soortgelijke praktijken. De afkorting **C.C.C.D.** onderaan staat voor de **Crisis Controle Dienst**, de instantie die belast was met het opsporen van zwarte handel en overtredingen van de distributiestelsels.

Officieel rapportformulier (Rapport C.C.C.D.).

Dit document is een ambtelijk rapport van de Centrale Controle Dienst (C.C.C.D.) uit de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een administratieve verificatie van visventers uit Huizen. De kern van de rapportage is de vaststelling dat een groep specifieke handelaren uit Huizen niet voorkomt op de lokale verdeellijst van de visafslag in hun eigen woonplaats. Dit had direct gevolg voor de distributieketen: omdat zij niet in Huizen geregistreerd stonden voor toewijzingen, mochten zij hun handelswaar (vis) uitsluitend betrekken via de Amsterdamsche Vischafslag, waar zij wel officieel stonden ingeschreven. De afkorting "D.L." in de tekst verwijst naar de 'Districtsleider' van de C.C.C.D., die de opdracht tot dit onderzoek had gegeven. De nauwkeurige registratie van adressen en namen was essentieel voor de strakke distributie- en prijsbeheersing die de bezetter en de Nederlandse overheden in oorlogstijd hanteerden.

Brief/Verzoekschrift.

* **Inhoud:** De afzender, een visboer, vraagt om een officiële toewijzing (vergunning/quotum) om gerookte paling en gepelde garnalen te mogen verkopen. Hij legt uit dat hij momenteel niet op de lijst van de gemeentelijke vismarkt staat, hoewel hij al sinds 1916 in de handel zit en al 14 jaar een vaste staanplaats heeft. Hij voert zijn jarenlange ervaring en goede reputatie aan als argument. * **Schrijfstijl en Spelling:** Het document is geschreven in een formeel-beleefde toon ("u beleefd", "ondergeteekende"). De spelling bevat diverse archaïsmen en persoonlijke varianten die typerend zijn voor die tijd of voor iemand die fonetisch schrijft (bijv. "visch", "verkogt" in plaats van verkocht, "rookkers" voor rokers, en "zoadoende"). * **Referenties:** Om zijn betrouwbaarheid te bewijzen, noemt de schrijver verschillende visrokerijen in Monnickendam (H. de Groot, M. de Groot, P. Klein en K. Oosterbaan) waar hij zijn koopwaar betrekt.

Handgeschreven verklaring / getuigschrift.

* **Inhoud:** Het document is een schriftelijke getuigenis waarin P. Klein bevestigt dat Karel Holstein al tien jaar lang een regelmatige afnemer is van diverse soorten gerookte vis. * **Handschrift:** Een vlot en geoefend cursief handschrift. De letters zijn duidelijk gevormd, wat duidt op een zekere mate van geletterdheid van de schrijver. * **Terminologie:** Het woord "betrokken" wordt hier gebruikt in de betekenis van "afgenomen" of "gekocht". De opsomming bevat typisch Nederlandse gerookte visproducten: aal (paling), bokking, schar en makreel. * **Spelling:** De spelling "Zoo als" (tegenwoordig "zoals") en "hier mede" (tegenwoordig "hiermede" of "hierbij") is kenmerkend voor de Nederlandse schrijftaal van vóór de spellinghervorming van 1947.

Handgeschreven brief/melding.

* **Handschrift:** Een vlot, enigszins gehaast cursief handschrift, typisch voor de vroege 20e eeuw. De tekst is goed leesbaar. * **Inhoud:** De schrijver dient een klacht of melding in over een groothandelaar (grossier) genaamd P. Klein uit M’dam (waarschijnlijk Monnickendam). Klein zou wel administratieve stukken ("ger. pos" – mogelijk geregelde posten of genoteerde posities) insturen voor de distributie in Amsterdam, maar feitelijk geen graszaad meer leveren, terwijl hij dat voorheen wel deed. * **Terminologie:** * **A’dam / M’dam:** Afkortingen voor Amsterdam en Monnickendam (of mogelijk Medemblik). * **Verdeeling:** Verwijst naar de streng gecontroleerde distributie van goederen tijdens de oorlogsjaren. * **N.V.C.:** Dit staat hoogstwaarschijnlijk voor de *Nederlandsche Verkoop Centrale*, een orgaan dat tijdens de bezetting toezicht hield op de handel en distributie van landbouwproducten.

Getypt schrijven (doorslag/carbonkopie op grijs archiefpapier).

Het betreft een ambtelijke correspondentie gericht aan de Directeur van de Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC) in Den Haag. De afzender (waarvan de naam op deze doorslag niet zichtbaar is, enkel de functie "De Directeur") rapporteert een onregelmatigheid betreffende de visdistributie in Amsterdam. De kern van de melding is dat een specifieke grossier, P. Klein uit Monnikendam, enkel nog gerookte pos (een minder waardevolle vissoort) aanlevert voor de officiële verdeling, terwijl hij voorheen bekend stond om de levering van gerookte aal (een veel kostbaarder en gewilder product). De afzender vermoedt hiermee dat de aal buiten de officiële kanalen om wordt verhandeld en verzoekt om een formeel onderzoek.

Handgeschreven brief (verzoekschrift/klacht).

* **Afzender:** Een onbekende vishandelaar of tussenpersoon uit Amsterdam (ondertekend met initialen, mogelijk "WB"). * **Ontvanger:** Een "Bestuur", zeer waarschijnlijk een distributie-instantie of een productschap voor vis dat tijdens de Tweede Wereldoorlog de toewijzingen reguleerde. * **Kern van de klacht:** De schrijver vraagt zich af waar zijn aandeel in de distributie van gerookte vis blijft. Hij voert aan dat de vis van de rokerijen uit Monnickendam waar hij normaal gesproken van betrekt, al naar Amsterdam is verzonden. * **Genoemde personen/bedrijven:** De brief somt een reeks bekende Monnickendamse visrokers uit die tijd op: * J. Meij Erven * Holling * de Groot * Steur * P. Klein * Kees Oosterbaan * Gerrese * Wijnschen * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is direct en licht informeel ("wou ik u eens een... verzoek doen", "me gerookte aal"), wat wijst op een zakelijke relatie die onder druk staat door de schaarste.

Handgeschreven verzoekschrift/notitie met ambtelijke aantekeningen.

In dit document verzoekt P. Klein om een administratieve wijziging betreffende een "toewijzing". De aanleiding hiervoor is een medisch advies van zijn dokter, waaruit blijkt dat Klein nog slechts halve dagen mag werken. Omdat hij blijkbaar niet volledig inzetbaar is of niet fysiek aanwezig kan zijn om de toewijzing in ontvangst te nemen, vraagt hij of zijn collega H. Kooij of de "gebr. Kerkmeester" (gebroeders Kerkmeester) dit in zijn plaats mogen doen. Het begrip "toewijzing" kan in deze context duiden op verschillende zaken die in oorlogstijd gereguleerd waren, zoals een arbeidsopdracht, loonbetaling, of de toekenning van bepaalde goederen of distributiebonnen. De diagonale notitie linksonder ("m.i. geen bezwaren") geeft aan dat een inspecteur (mogelijk van een arbeidsbureau of een distributiedienst) het verzoek op 31 juli 1944 heeft goedgekeurd.

- 3 -

# TRANSCRIPTIE VD/HG. *later* [handgeschreven] den Heer J. Klein, Spaarndammerdijk 17 III, Amsterdam-Centrum. Wijk 16. 72/58/2 M. 29 September 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 8 dezer deel ik U mede, dat van de daarin vervatte klacht goede nota is genomen. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

| | | 10.- / 2280 | V. A.Meents | Utrechtschestr.19 | | M.Wijnschenk | 10.- | 10.- / 1870 | V. M.Wijnschenk | Marnixstr.208 | | P.Presser | Hal | 10.- / 1672 | VP. P.Presser | Marnixstr.202 | -2-