A. Velleman

Getypte brief (doorslag/kopie)

Deze brief is een formele, ambtelijke mededeling aan een marktkoopman, de heer A. Velleman. De kern van de brief is de toekenning van een uitstel: Velleman krijgt toestemming om gedurende maximaal twee weken na dagtekening (dus tot ongeveer 26 september 1940) afwezig te zijn van zijn vaste standplaats op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. Er wordt echter een strikte voorwaarde gesteld: het marktgeld (de staanplaatsvergoeding) moet ook tijdens deze afwezigheid gewoon doorbetaald worden. Dit wijst op een strakke handhaving van de marktreglementen door de gemeente Amsterdam. De brief is een reactie op een verzoek van Velleman zelf van ruim twee weken daarvoor (27 augustus). Het woord "alsnog" suggereert dat er mogelijk eerst een afwijzing was of dat de besluitvorming enige tijd in beslag nam.

Ambtelijk bijblad/notitie van de Gemeente Amsterdam (Afdeling Algemene Zaken, Model No. 14).

Dit document is een administratieve notitie van de Amsterdamse marktdienst. Het betreft de marktkoopman A. Velleman, die standplaats nummer 105 op het Mosplein (Amsterdam-Noord) bezat. Uit de aantekeningen blijkt een dossierhistorie: 1. **12 september 1940:** Er werd eerder twee weken uitstel verleend voor het innemen van de plaats. 2. **8 november 1940:** Velleman ontving een officiële waarschuwing omdat hij zijn standplaats niet regelmatig bezette. Op Amsterdamse markten gold (en geldt) een presentieplicht; wie niet opdaagt, riskeert zijn vergunning te verliezen. 3. **20 november 1940:** Een ambtenaar (Th. van den Berg) adviseert om Velleman opnieuw toe te staan de plaats twee weken niet in te nemen. Dit advies wordt geparafeerd door de heer De Hoer (een bekende functionaris bij de Amsterdamse marktdienst in die tijd). 4. **26 november 1940:** De beslissing wordt definitief vastgelegd.

Doorslag van een officiële brief (typefout-correcties en papierstructuur duiden op een kopie voor het archief).

In deze brief reageert de directeur van de marktdienst op een verzoek van de heer A. Velleman om tijdelijk zijn standplaats op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord) niet te hoeven bezetten. De toestemming wordt verleend voor een periode van twee weken. Opvallend is de administratieve strengheid: hoewel Velleman niet op de markt aanwezig hoeft te zijn, blijft hij verplicht het marktgeld wekelijks te betalen aan de dienstdoende ambtenaar. Dit document illustreert de doorgaande bureaucratische processen in Amsterdam tijdens de eerste maanden van de Duitse bezetting.

Handgeschreven memo of ambtelijke notitie.

De tekst is een korte administratieve beslissing aangaande een marktkoopman. De auteur (M. Suring) geeft aan de inspecteur door dat er geen bezwaar is tegen het verlenen van twee weken uitstel voor het bezetten van een standplaats. * **Belangrijkste partijen:** De "Inspecteur" (waarschijnlijk van de marktwezen of een gemeentelijke dienst) en de plaatshouder "A. Velleman". * **Locatie:** Standplaats 105 op het Mosplein, Amsterdam-Noord. * **Reden:** "Moeilijkheden met den handel", een algemene term die kan duiden op economische tegenspoed of logistieke problemen. * **Terminologie:** "M. i." staat voor "Mijns inziens". "Plaatshouder" verwijst naar iemand met een vergunning voor een marktplaats.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

Deze korte zakelijke brief is een officiële beschikking van een gemeentelijke instantie. De heer A. Velleman had op 15 november 1940 verzocht om zijn standplaats op de markt tijdelijk onbezet te mogen laten. De directeur verleent hiervoor toestemming voor een periode van twee weken. Opvallend is de bureaucratische strengheid: hoewel hij er niet mag staan, moet hij wel de wekelijkse marktgelden doorbetalen aan de ambtenaar ter plaatse om zijn rechten op de standplaats niet te verliezen. De terminologie is formeel ("na dato dezes", "terzake verschuldigde").

Een handgeschreven administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een register of namenlijst).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (S-W). * **Codering:** Er is een duidelijk onderscheid tussen personen gemarkeerd met een 'N.' (doorlopende nummering van 167-199) en personen met een 'A.' (lagere nummering 29-34). * **Annotaties:** De 'X'-nummers in de laatste kolom lijken te verwijzen naar specifieke dossiers, transporten of kaartsysteemnummers. De handgeschreven rode cirkels met getallen (zoals 12, 13, 14, 15) en groene cirkels (6, 7) duiden op een latere categorisering of statuswijziging. * **Schrift:** Een verzorgd, ambtelijk Latijns cursief. De kolomkoppen bevatten archaïsche afkortingen die typerend zijn voor bevolkingsregisters of cartotheken uit die tijd (bijv. "W.pl." voor Woonplaats).

Handgeschreven administratieve lijst met kolommen voor naam, (geboorte)datum, adres, locatie van tewerkstelling/project, datum van afvoer en de reden daarvan.

* **Redenen voor afvoer:** De meest voorkomende reden is "wanbetaling", wat duidt op een verplichting (zoals huur of contributie voor een fonds) die niet is nagekomen. De term "Heeft pl. v/d G." of "v/h Min. pl." betekent waarschijnlijk "Heeft plaatsing van de Gemeente" of "Ministerie-plaatsing", wat wijst op een overgang naar een andere vorm van (werk)verschaffing. "Bedanken" staat voor vrijwillige opzegging. * **M. Gombault:** Dit was waarschijnlijk een functionaris bij de Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijk Hulpbetoon of een gelieerde instelling die toezicht hield op deze personen. * **Terminologie:** "R.W.H." staat mogelijk voor "Rijks-Werk-Inrichting" of "Rust- en Werkhuis", instellingen waar armen of werklozen werden ondergebracht.

Document

* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.

Getypte lijst met persoonsgegevens (mogelijk een register van marktkooplieden).

De lijst bevat een alfabetisch geordend overzicht (op achternaam, hoewel de 'R' tot 'W' op deze pagina staan) van personen met hun geboortedatum, adres en de markt waar zij waarschijnlijk een staanplaats hadden. De adressen bevinden zich grotendeels in de Amsterdamse wijken (Zuid, Oost, Centrum), met enkele uitschieters naar randgemeenten zoals Badhoevedorp en Aalsmeer. Opvallend is het gebruik van marktlocaties die specifiek werden aangewezen tijdens de bezettingsperiode.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijk bijblad/notitie van de Gemeente Amsterdam (Afdeling Algemene Zaken, Model No. 14). * **Betreft:** Marktvergunning A. Velleman, standplaats 105 op het Mosplein. * **Datum:** November – december 1940. * **Kenmerken:** Dossiernummers 90/87/1 en 90/87/2; archiefnummer 999.

# TRANSCRIPTIE *extra* vP/HG. den Heer A.Velleman, Pieter Nieuwlandstraat 19 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 18. 90/66/2 M. 12 September 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 27 Augustus jl. ver- leen ik U hierbij alsnog gedurende ten hoogste twee weken na dato dezes uitstel van Uw verplichting om regelmatig Uw plaats op de markt Mosplein te bezet...

# TRANSCRIPTIE Nº 26/11/ M. 1939 20/2 Amsterdam 18-2-39 M. Ondergetekende verzoekt, naar aanleiding, hij niet gezond is (diabeticus) assistentie te mogen hebben van J. J. Velleman Geb 7. 5. 13 - te amsterdam adres Retiefstr 92 I A'dam Hopende op een gunstig antwoord, waarvoor bij voorbaat dank Hoogachtend J Noorde Nieuwen dijk 159 A. dam Stand pl Dapperpl

# TRANSCRIPTIE M.H. In verband met de ziekte, vraag ik beleefd de plaats aan te houden tot ik weer geheel hersteld ben. Hoogachtend p/o. V. Velleman Ingogostraat 6 Amsterdam [Stempel onderaan:] № 33/12/1 M. 1940 [Handgeschreven bij stempel:] bellen [of: bellij?] 16/I 33

# TRANSCRIPTIE **E. VELLEMAN** **ARTS** **Pl. Franschelaan 6** Spreekuren : dagelijks 1—2.30 's avonds 7—8 uur Behalve Vrijdagavond Amsterdam, **26 XI 1942** Telefoon 52376 [Paars stempel:] **№** [handgeschreven: *103/1941*] **M. 1942** [handgeschreven: *22 / 12*] *Mej. E. v Loggem -* *brillenslijper mag* *wegens een ernstige* *hartaandoening* *de eerste maanden* *niet op de markt staan* [Ha...