P. Schenk

Inventarisatielijst/Register van ondernemingen.

* **Taal en Spelling:** Het document hanteert de oude spelling (vóór 1947), herkenbaar aan woorden als "visch", "versche" en "visscherij". * **Annotaties:** De rode kruisen (X) voor de namen en de rode strepen suggereren een controleproces. Veel bedrijven zijn gemarkeerd als "opgeheven". Bij de ondersteuning ("thans steun") bij D. Hammelburg valt op dat dit wijst op de verpaupering of het stopzetten van de nering. * **Terminologie:** * *Vischhal/Vischkelder:* Typerende Amsterdamse bedrijfsruimten voor de visverkoop, vaak in souterrains of speciale markthallen. * *Zuurwaren:* De combinatie van vis (haring) en zuurwaren (augurken, uien) was en is typerend voor de Amsterdamse eetcultuur. * *Dichte loods:* Verwijst naar opslag zonder publieke winkelverkoop. ---

Handgeschreven verklaring / Bewijsstuk.

Het document is een zakelijke verklaring waarin de afzender, H. Goedhart Jzn, bevestigt dat hij op regelmatige basis zoetwatervis heeft geleverd aan P. Schenk, gevestigd aan de Elandsgracht in Amsterdam. De tekst is geschreven in een verzorgd cursief handschrift. Opvallend is het gebruik van de archaïsche spelling (zoals *ondergeteekende* en *visch*), wat duidt op een datering van vóór de spellinghervorming van 1947, of een auteur die de oude schrijfwijze aanhield. De toevoeging "Jzn" achter de naam Goedhart staat voor "Janszoon", een gebruikelijke manier om onderscheid te maken tussen familieleden met dezelfde voornaam. De rode potloodaantekeningen zijn vermoedelijk van een latere hand (mogelijk van Schenk of een administrateur). Deze voegen specifieke details toe over de aard van de levering ("Versche gebakken") en de logistiek ("en toen gehaald"). Het getal "7.00" rechtsonder zou kunnen verwijzen naar een bedrag, een gewicht of een dossiernummer.

Brief (doorslag/carbonkopie)

Het document is een formele, ambtelijke afwijzingsbrief. De inhoud is kort en bondig: de heer P. Schenk heeft een aanvraag gedaan voor een "toewijzing van zoetwatervisch", maar deze is na onderzoek door een speciale commissie afgewezen. De tekst is getypt op dun doorslagpapier, herkenbaar aan de vervaagde letters en de textuur van het papier. Links- en rechtsboven staan administratieve kenmerken en een handgeschreven notitie die bevestigt dat de brief is verzonden. De toon is afstandelijk en beslist, kenmerkend voor de bureaucratische communicatie uit die periode.

Zakelijke brief / Verzoekschrift.

* **Kern van de correspondentie:** De handelaar M. de Groot uit Monnikendam beklaagt zich bij de ambtenaar van het Amsterdamse Markwezen over de te lage toewijzingen (quota) van vis voor zijn vaste klanten in Amsterdam. * **Klachten van klanten:** Drie specifieke vishandelaren (Rink, De Groot en Schenk) voelen zich benadeeld. Zij stellen dat zij recht hebben op een "dubbele toewijzing" op basis van hun historische verkoopcijfers van gerookte aal en garnalen. * **Oneerlijke concurrentie:** Er wordt gesuggereerd dat andere winkeliers onterecht hoge toewijzingen krijgen, terwijl zij historisch gezien nauwelijks gerookte vis verkochten. De afzender noemt dit "aanstootelyk". * **Belang van de afzender:** De afzender vreest dat de ontevredenheid van zijn afnemers hem in de toekomst (na de oorlog/crisis) schade zal berokkenen en zijn handelsrelaties zal verstoren. * **Taaleigen:** Het document bevat typische spellingkenmerken uit die tijd (bijv. "visch", "noodig", "weinig", gebruik van de "y" in plaats van "ij").

Handgeschreven brief (verzoekschrift/klacht).

* **Inhoud:** P. Schenk beklaagt zich erover dat hij nog steeds niet op de officiële lijst van zoetwater- of Noordzeevishandelaren staat. Hij verwijst naar een ontmoeting met de geadresseerde (Van Duinhoven) op de vismarkt twee weken eerder, waar de zaak afgehandeld had moeten worden ("spijkers met koppen slaan"). De adviseur Slijphout heeft hem laten weten dat de uiteindelijke beslissing bij Van Duinhoven (hier geschreven als Dijkhoven) of Ter Haar ligt. * **Toon:** De brief is formeel ("WelEd heer"), maar de frustratie is duidelijk voelbaar. De schrijver benadrukt dat de situatie voor beide partijen "erg vervelend" wordt en eist dat hem "recht gedaan zal worden". * **Administratieve verwerking:** De kanttekening "Aanhouden" wijst erop dat het dossier nog niet gesloten mocht worden. De vraag "Hoe zit dit?" suggereert dat een meerdere of collega opheldering vroeg over de vertraging in deze specifieke zaak.

Getypte brief (doorslag of kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

Het betreft een formele afwijzing van een aanvraag voor de toewijzing van zeevis. De brief is gericht aan een particulier (of kleine ondernemer) in de Amsterdamse Jordaan (Elandsgracht). **Kernpunten:** * **Bureaucratie:** De beslissing is genomen door een specifieke "Commissie" na een onderzoek. Dit wijst op een strikte hiërarchie en controlemechanisme. * **Schaarste:** De noodzaak voor een officiële "toewijzing" (distributie) onderstreept de grote tekorten aan basisvoedsel zoals vis tijdens deze periode. * **Annotaties:** De handgeschreven opmerking "Verzonden" en de paraaf "w.g. Liburgh" (waarin 'w.g.' staat voor 'was getekend') duiden erop dat dit een archiefexemplaar is.

Handgeschreven administratieve notitie of memorandum op een strook papier met een geperforeerde (gekartelde) linkerrand.

Het document bevat korte aantekeningen betreffende aanvragen voor de toewijzing van schaarse levensmiddelen (in dit geval zeevis) tijdens een periode van rantsoenering. * **H. K. Köhler:** Gevestigd aan het Javaplein 27. De notitie vermeldt dat hij van beroep visbakker is ("Heeft altijd visch gebakken"). Zijn verzoek om een "toewijzing zeevisch" is echter afgewezen, getuige de afkorting **"afw!"** (afgewezen) en de diagonale paarse streep. Het rode nummer bovenaan (466/185/1) is waarschijnlijk een dossier- of archiefverwijzing. * **H. Ch. G. Boom:** Gevestigd aan de Hoogte Kadijk 72 (genoteerd als H. Kadijk). De vermelding **"idem"** duidt erop dat hij een soortgelijk verzoek heeft ingediend. Er wordt bij vermeld dat hij "aan kazerne geleverd" heeft, wat mogelijk diende als bewijs van zijn zakelijke activiteiten of een reden was voor een eventuele toewijzing. * **Verwijzingen:** De onderste regel ("Zie P. Schenk — zie Tafanus") bevat kruisverwijzingen naar andere namen in het administratieve systeem, mogelijk mede-aanvragers of getuigen in een onderzoek naar de visdistributie.

Getypte distributielijst (doorslag of origineel op kantoorpapier).

Dit document is een administratief overzicht van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het is verdeeld in twee hoofdcategorieën: 1. **Opvoeringen:** Nieuwe toewijzingen of wijzigingen waarbij handelaren (vaak marktkooplieden op bekende locaties zoals de Albert Cuyp of de Dapperstraat) visquota toegewezen krijgen. Opvallend is de vermelding van "geheel nieuw" bij sommige personen, inclusief hun geboortedata, wat duidt op een streng gecontroleerd vergunningenstelsel. 2. **Afvoeringen:** Intrekkingen van toewijzingen. Een specifiek detail onder "Afvoeringen" is de reden **"In verband met ijsverkoop"**. Dit suggereert dat bepaalde handelaren in de zomermaanden overstapten op de verkoop van consumptie-ijs en daarom hun visquota (tijdelijk) moesten inleveren. De gebruikte termen zoals "x gerookte aal" of "kisten ongepelde garnalen" duiden op een gestandaardiseerde eenheid in het distributiesysteem. De handgeschreven rode kruisen lijken door een ambtenaar gezet te zijn om de verwerking van de mutaties te bevestigen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt P. Schenk, woonachtig aan de Elandsgracht 86 in Amsterdam, om per april 1943 officieel op de lijsten voor de verkoop van zowel zee- als zoetwatervis te worden geplaatst. De schrijver voert aan dat hij deze producten in het verleden altijd al verkocht en daarom meent recht te hebben op een plek op deze distributie- of vergunningslijsten. Schenk verwijst naar bewijsstukken die reeds op het kantoor van de geadresseerde zouden liggen en noemt specifieke personen die zijn bewering kunnen staven: de heren M. ter Voort (voor zeevis), S. Sijmonsbergen (voor zoetwatervis) en keurmeester Leering. In het postscriptum benadrukt hij dat hij de vis niet alleen gebakken verkocht, maar ook in "verse toestand", wat waarschijnlijk relevant was voor de specifieke categorie van de vergunning die hij aanvroeg.

Handgeschreven administratieve lijst (grootboek- of journaalpagina).

* **Administratieve structuur:** Het document is verdeeld in twee delen. Het bovenste deel bevat namen van personen (waarschijnlijk afnemers of leden) met relatief kleine bedragen, mogelijk contributies, inleggelden of kleine aankopen. Het onderste deel betreft een grootschalige voorraadadministratie in "stuks" (st.). * **Kwantiteit:** Er wordt gesproken over een totaal van 1.550.000 eenheden. Dit suggereert een massaproduct, zoals sigaretten, lucifers, of zegels. * **Distributie:** De berekening laat zien hoe de voorraad slinkt: eerst door afgifte aan "diensten", daarna door aftrek van voorraad bij de "kleinhandel". * **Systeem van rantsoenering:** De vermelding "op bon" en de berekening per "12.500 menschen" wijst op een distributiesysteem. In 1951 was de naoorlogse rantsoenering in Nederland grotendeels voorbij, maar voor bepaalde goederen of binnen specifieke organisaties (zoals bedrijfsverenigingen of coöperaties) werden nog systemen met bonnen gehanteerd. * **Betekenis "trekkingen":** De laatste regel "trekkingen op de bon gekocht" zou kunnen duiden op een loterij of een systeem waarbij men met bonnen recht had op een bepaalde toewijzing.

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Doel:** Dit document lijkt een administratieve lijst voor de toewijzing of registratie van vis (aal/paling), vermoedelijk bij een visafslag of binnen een handelsvereniging. * **Terminologie:** De kolom "Aantal Aal" duidt op stuks, terwijl "kg. Zw." waarschijnlijk duidt op kilogram 'Zware' aal, een specifieke sortering. * **Correcties:** De vele doorhalingen en handmatige wijzigingen wijzen op een dynamisch document dat over een langere periode werd bijgewerkt. Opvallend is dat veel '15' waarden naar '20' zijn verhoogd. * **Sociaal-Economisch:** De namenlijst is representatief voor de Noord-Hollandse vishandel in de vroege 20e eeuw. De aanwezigheid van veel joodse namen (Polak, Wurms, Wijnschenk, Zak) is historisch consistent met de Amsterdamse vishandel van die tijd. * **Datering:** De data tussen haakjes bij J. Vos (1883) en Sal. Wijnschenk Sr. (1881) zijn waarschijnlijk geboortedata, wat suggereert dat de lijst dateert van ergens tussen 1910 en 1940.

Document

* **Inhoud:** Het rapport doet verslag van een actieve controle op prijsopdrijving. Controleur De Grebber heeft de handelaar vanaf de visafslag gevolgd naar zijn winkel en vervolgens steekproefsgewijs klanten ondervraagd over de betaalde prijs. * **Bevinding:** De gecontroleerde vishandelaar, P. Schenk, bleek zich aan de voorschriften te houden. Hij verkocht de schol voor de officieel vastgestelde maximumprijs van 1,25 gulden per kilogram. * **Taaleigen en fouten:** De tekst bevat de voor die tijd gebruikelijke spelling (visch, contrôle, den). Opvallend zijn de typefouten in het document: "zkjn" (zijn), "eehige" (eenige) en "Waarvab" (Waarvan), wat duidt op een snel getypt rapport op een schrijfmachine. * **Archivistische sporen:** De handgeschreven aantekening rechtsboven geeft aan dat het document opgeborgen (opb.) moest worden in het dossier voor de vishandel. Het getal '20' rechtsonder is vermoedelijk een paginanummering binnen een groter dossier.

Administratieve lijst/register van handelaren.

* **Doel van de lijst:** Dit document lijkt een register van (markt)kooplieden of kleine zelfstandigen. Gezien de aard van de adressen (Jodenbuurt, Transvaalbuurt) en de rode onderstreping van namen, betreft dit zeer waarschijnlijk een lijst van Joodse straathandelaren die door de Duitse bezetter of een daaraan gelieerde instantie (zoals de Marktwezen-administratie of de Liro-bank) werd bijgehouden. * **Handgeschreven wijzigingen:** Er zijn diverse adreswijzigingen genoteerd. Sommige handelaren zijn verhuisd naar adressen buiten Amsterdam (Tilburg, Edam, Haarlem, Aalsmeer, Utrecht). * **Markeringen:** De 'X' achter de artikelen kan duiden op het intrekken van een vergunning, een vordering van voorraad, of een controle op de "Joodse status" van de onderneming. * **Handel:** De artikelen variëren van levensmiddelen (vis, groenten, fruit) tot galanterieën, manufacturen en consumpie-ijs.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenaan in potlood/ander handschrift:] 20 H Zoetwater [Rechts bovenaan:] 28 Oct 1941 Amsterdam [Geadresseerde:] Aan den Directie van het Marktwezen. WelEd Heer Stam Hier mede verzoek ik u beleefd doch dringend om mijn ondergetekende Pieter Schenk (Reg 626) zoo spoedig mogelijk op de lijst van de zoet- watervisch verdeling te plaatsen, daar ik toch ook jaren lang dat soo...

# TRANSCRIPTIE Aangevoerd door J. Ph v. Schaik aan Stadionplein op 11/12/43 38 pond schar ~~||||~~ ~~||||~~ ~~||||~~ / | | | contr. doss. 11/12/43 v/B.

| | | 10.- / 2280 | V. A.Meents | Utrechtschestr.19 | | M.Wijnschenk | 10.- | 10.- / 1870 | V. M.Wijnschenk | Marnixstr.208 | | P.Presser | Hal | 10.- / 1672 | VP. P.Presser | Marnixstr.202 | -2-

# TRANSCRIPTIE ``` transp. Fl 15212 21 C.Rustenburg - 2 25 v.Saane - 1 87 N.v.Schaik - 29 Schenk - 8 58 Schonhage - 1 57 v.Seumeren - 2 32 gebrs.Smit - 45 v.Speyk - 2 92 P.de Vries - 3 00 P.Vroegop ...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, gestempeld/geschreven:] № 46ᵃ/559/1 [Midden boven, paars stempel:] M. 1262 [Rechtsboven:] 29/8 16 927 [Rechtsboven:] 26-8-1941 Adam. [In rood potlood:] 46ᵃ/559/3 Wel Ed. Heer van Rijnhoven Ondergetekende Pieter Schenk Woonende Elandsgr 86 Amsterdam verzoekt hiermede beleefd om ook in aanmerking te komen voor de Noordzeevisch Voor informatie den Heer H. ter Voort Lijnb...