J. de Boer

Ambtsverslag / Rapport van de Controleur van het Marktwezen Amsterdam.

Dit document is een officieel rapport van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. De strekking is de beoordeling van een aanvraag door **S. de Wolf** (geboren ca. 1900) om per januari 1940 zelfstandig groothandelaar te worden op de Centrale Markt. Uit het rapport komen de volgende feiten naar voren: 1. **Huidige status:** De Wolf werkt sinds 1936 in loondienst bij de firma S. Italiaander (gevestigd in loods 6, pier B van de Centrale Markt). 2. **Verleden:** Hij heeft eerder als zelfstandige op de Elandsgracht gewerkt, wat wordt bevestigd door een getuige, de heer Dogger. 3. **Toekomstplan:** Hij wenst een eigen standplaats te huren op de Centrale Markt. 4. **Oordeel:** De controleur geeft een positief advies; hij acht de verklaringen van De Wolf geloofwaardig. Het document bevat diverse administratieve sporen, waaronder goedkeuringsstempels en parafen voor doorzending naar de "Bedrijfschef" en "den raad" (waarschijnlijk de marktcommissie of de gemeenteraad).

Handgeschreven brief (formele opzegging).

* **Inhoud:** De brief is een zakelijke mededeling waarin de heer De Boer zijn marktplaats opzegt. De reden die hij hiervoor aanvoert, is de verslechterde economische situatie ("de verkoop... zeer verslecht is"). * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en beleefd ("Mijne Heren", "U gelieve", "Hoogachtend"). De spelling "dezen" is typerend voor de vroege 20e eeuw. * **Administratieve sporen:** Het stempel bovenin laat zien dat de brief op 23 mei 1940 (één dag na verzending) is verwerkt door de administratie onder nummer 28/40. De toevoeging "hs" bij het adres staat voor 'huis', wat betekent dat de afzender op de begane grond woonde.

Getypte lijst / tabel.

* **Structuur:** Het document is een administratieve opsomming in drie kolommen. De kolommen bevatten de persoons- of bedrijfsnaam, het vestigingsadres en de geschatte wekelijkse omzet (vermoedelijk in guldens). * **Economische gegevens:** De vermelde wekelijkse omzetten variëren sterk, van 25 gulden (Aaron en Schmidt, J. Bier) tot 600 gulden (W. de Graaf). Bedrijven zoals S. de Boer en Gebr. Jonk behoren met 500 gulden ook tot de grotere ondernemingen op de lijst. * **Geografische spreiding:** De poeliers zijn verspreid over heel Amsterdam, van de Jordaan (2e Goudsbloemdwarsstraat) en het Centrum (Jodenbreestraat) tot Zuid (Beethovenstraat, Minervalaan) en Oost (Javastraat, Oosterparkstraat). * **Bijzonderheden:** * Bij de firma Engels wordt geen numerieke omzet vermeld, maar de notitie "? Export". * Sommige ondernemers hebben meerdere vestigingen, aangeduid met aanhalingstekens (bijv. G.v.d. Berg en E. de Boer). * Niet alle adressen zijn voorzien van een huisnummer (bijv. J. Bier, J. de Boer, D. Grim).

Getypte lijst/grootboekblad (pagina -2-).

* **Structuur:** Een tabeloverzicht gevolgd door een verklarende voetnoot over belastingheffing en kortingsregelingen. * **Financiële gegevens:** De genoemde bedragen zijn in guldens (f). De voetnoot legt uit dat er een belasting van 5% geldt volgens een specifieke verordening. Tevens is er een 'reductie' (teruggave) van 1% voor aanvoerders die per jaar meer dan f 5000,- aan visomzet realiseren (over het deel boven de f 5000,-). * **Gegevens:** De namen in de lijst (o.a. Kapitein, Visser, Hoekstra, Koffeman, Romkes) zijn zeer kenmerkend voor de Urker vissersgemeenschap. * **Adressering:** De adressen "Wijk X No. Y" verwijzen naar de oude wijkindeling van Urk, die werd gehanteerd voordat er straatnamen werden ingevoerd. ---

Getypte lijst/grootboekblad, deel van een grotere administratie.

* **Afkortingen:** De letters in de linker kolom verwijzen naar de thuishavens van de vissersschepen: * **U.K.:** Urk * **HA:** Harlingen * **HD:** Den Helder (vroeger ook wel Holwerd, maar Den Helder is hier waarschijnlijker) * **TX:** Texel * **YM:** IJmuiden * **OD:** Ouddorp * **Adressering:** De adressen "Wijk ... No. ..." zijn kenmerkend voor de oude wijkindeling van Urk. * **Financiële bepaling:** De voetnoot legt een belastingregime uit. Er is sprake van een algemene heffing van 5% op markt- en ventgelden. Er is echter een progressieve korting (reductie) van 1% voor grote aanvoerders die meer dan 5.000 gulden bruto-omzet per jaar draaien bij de afslag. * **Namen:** Veel genoemde namen (Kapitein, Visser, Koffeman, Romkes) zijn typisch Urker achternamen.

Document

Het document is een overzicht van de bruto-opbrengst per vissersvaartuig over een bepaalde periode. De lijst bevat vaartuigen uit verschillende havens, herkenbaar aan de lettercodes: * **U.K.**: Urk (verreweg de grootste groep op deze pagina) * **HA**: Harlingen * **HD**: Den Helder * **TX**: Texel * **YM**: IJmuiden * **OD**: Ouddorp Bij de Urker vissers staan tevens de wijk- en huisnummers vermeld (bijv. Wijk 6 No. 125), wat kenmerkend is voor de oude adressering op Urk. De bedragen variëren sterk, van enkele guldens tot bijna 5000 gulden. De getypte " (ditto-tekens) duiden op herhaling van bovenstaande gegevens (bijv. dezelfde haven of hetzelfde wijknummer).

Officieel memo/bijblad (Alg. Zaken Model No. 14).

Dit document is een officiële schriftelijke bevestiging van de visserij-opbrengsten voor het vaartuig met registratienummer UK. 45 over het kalenderjaar 1940. De "besomming" is een vakterm voor de totale bruto geldelijke opbrengst van de visvangst. In deze berekening wordt een standaardpercentage van 5% ingehouden (waarschijnlijk afslaggeld of een lokale heffing), resulterend in een netto bedrag van 78,89 gulden. Het document dient als bewijsstuk in een groter dossier, zoals blijkt uit de referentienummers en de verwijzing naar een brief van de geadresseerde van 8 januari 1941. Dergelijke opgaven waren noodzakelijk voor de belastingaangifte van de schipper of voor de toekenning van brandstofrantsoenen.

Ambtsverslag / Rapportage van de afdeling Marktwezen.

Dit document is een officieel rapport opgesteld door een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. Het betreft de screening van Willem Gerrit Rijsenbrij, die een vergunning aanvraagt om als zelfstandig groenten- en fruithandelaar een "wijk" (ventwijk) te mogen bedienen in Amsterdam-Zuid. De ambtenaar heeft de opgegeven werkervaring geverifieerd bij het Kaartenbureau, waaruit bleek dat de aanvrager inderdaad meerdere jaren als knecht bij erkende kooplieden (J. Bruijn en R. van der Poel) heeft gewerkt en zodoende bekend is met de regels van de Centrale Markt. De controleur geeft een positief advies ("naar waarheid beantwoord"). De handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de bureaucratische gang van zaken: de controleur legt het voor aan de chef, die op 8 augustus akkoord geeft, waarna het dossier op 9 augustus officieel wordt doorgezonden voor verdere afhandeling.

Officieel ambtelijk rapport (getypt met handgeschreven toevoegingen).

Het document is een positief adviesrapport betreffende de vestigingsaanvraag van de 21-jarige Cornelis Willem Verkerk. Hij wenst als zelfstandig groothandelaar in groenten en fruit toe te treden tot de Centrale Markt in Amsterdam. De controleur heeft zijn arbeidsverleden geverifieerd: Verkerk heeft praktijkervaring opgedaan in de Betuwe (Lienden) en bij een gevestigde grossier (Blijderveen). Opvallend is de archaïsche spelling (zoals "hueren" en "den Directeur") die in 1942 nog gebruikelijk was in ambtelijke stukken. De handgeschreven notitie suggereert dat de uiteindelijke beslissing in Den Haag lag, wat wijst op de gecentraliseerde controle tijdens de bezettingsjaren.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier, waarschijnlijk een inventarisatie voor logistieke doeleinden.

Dit document betreft een gedetailleerde inventarisatie van transportcapaciteit in de regio ten zuidwesten van Amsterdam. Het maakt een onderscheid tussen: 1. **Tuindersvervoer:** Agrariërs die eigen paard en wagen bezitten voor het vervoer van hun producten (voornamelijk geconcentreerd rond de Akerweg en Luthemerweg in Sloten). 2. **Vrachtrijders:** Professionele transporteurs die vaker meerdere wagens bezitten en mogelijk voor derden rijden. 3. **Scheepvaart:** Onderaan wordt een specifiek binnenschip genoemd ("Rival") met een laadcapaciteit van 31 ton, varend op olie. De notitie over het gemiddelde laadvermogen (1,5 à 2 ton per wagen) wijst op een centraal geleide planning of vordering, waarbij men precies wilde weten hoeveel ton aan goederen (mogelijk voedselvoorziening) per keer kon worden verplaatst.

Adreslijst / Bedrijvengids (onderdeel van een groter register).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op plaatsnaam. Per plaats worden één of meerdere contactpersonen of bedrijven genoemd. * **Inhoudelijke focus:** Er is een duidelijke oververtegenwoordiging van de groenten- en fruithandel (zie o.a. Groningen: "Directeur Vrije groenten- en fruitveiling"; Rotterdam: "Frutasa"). Ook maritieme toelevering ("Deutsche Schiffsausrüstung" in Rotterdam) en algemene levensmiddelen komen voor. * **Datering:** Hoewel een exact jaar ontbreekt, wijzen de spelling (bijv. "veiling vereeniging") en de korte telefoonnummers (dikwijls slechts 2 of 3 cijfers voor kleinere plaatsen) op de periode 1930-1950. * **Geografie:** De lijst beslaat heel Nederland, van Groningen in het noorden tot Maastricht in het zuiden en diverse Waddeneilanden (Texel, Ameland).

Gemeenteblad van Amsterdam, afdeling 1 A.

Dit document bevat twee officiële besluiten van het Amsterdamse gemeentebestuur uit februari 1942: 1. **Besluit No. 71:** Betreft een wijziging in de verkoopvoorwaarden van een terrein aan de Weesperpoortstraat/Rhijnspoorplein aan de Staat (het Rijk) voor de bouw van een nieuw belastingkantoor. Oorspronkelijk zou het terrein leeg opgeleverd worden, maar omdat enkele huurders (W.J. de Boer, J. Groot en de firma C. Schriek en Zoon) toestemming kregen van het Rijk om voorlopig te blijven, wordt het besluit aangepast zodat de huurcontracten door het Rijk worden overgenomen. 2. **Besluit No. 72:** Betreft het intrekken van een eerdere verklaring uit 1939 waarbij de woningen op de eerste en tweede verdieping van Roomolenstraat 11 onbewoonbaar waren verklaard. Na een verbouwing tot twee zelfstandige woningen zijn ze weer in bewoonbare staat verklaard. 3. **Inleidende artikelen:** Bovenaan pagina 154 staan nog enkele artikelen (12-16) die verwijzen naar aanpassingen in regelgeving rondom sluitingstijden van horeca en winkels.

Notulen van een ledenvergadering.

* **Organisatiestructuur:** Het document toont een strakke hiërarchie binnen de "Ondervakgroep". Er is sprake van een Raad van Bijstand en een professioneel secretariaat (waaronder een vrouwelijke notuliste met een meestertitel, wat duidt op een hoog opleidingsniveau binnen de organisatie). * **Geografische spreiding:** De lijst met leden toont een landelijke dekking, van Harlingen in het noorden tot Roermond in het zuiden, wat het belang van de koelsector voor de nationale voedselvoorziening onderstreept. * **Bedrijfscultuur:** De nadruk in de openingsrede ligt op professionalisering en discretie. De voorzitter hamert op de "vertrouwensfunctie" van het secretariaat om te voorkomen dat concurrenten elkaars bedrijfsgeheimen inzien. Dit suggereert een noodzaak tot samenwerking in een markt die voorheen wellicht versnipperd of zeer competitief was. * **Taalgebruik:** Formeel, zakelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "beteekende", "eventueele"). ---

Getypte doorslag (carbonkopie) van een uitgaande brief met handgeschreven aantekeningen.

* **Administratieve procedure:** Dit document illustreert de strikte handhaving van gemeentelijke verordeningen tijdens de bezetting. De termijn voor betaling is kort (vier dagen), en de sanctie (intrekking van de marktvergunning) is zwaar, aangezien dit de broodwinning van de betrokkenen direct trof. * **Status van de vorderingen:** De namen "De Boer", "Fleijsman" en "Rogger" zijn doorgestreept, wat er doorgaans op wijst dat deze personen na verzending van de brief alsnog hebben betaald. De handgeschreven aantekeningen in de marge ("Giro") met data kort na 6 mei bevestigen dit proces van nabetalen. * **Verschillen in bedragen:** De bedragen variëren sterk, van f. 0,98 tot f. 9,89, wat waarschijnlijk afhankelijk was van de grootte van de kraam of de locatie op de markt.

# TRANSCRIPTIE 2 ex. Mr. de Boer. [handgeschreven] VP/HG. extra. [handgeschreven] 25/188/2 M. 24 October 1939. den Heer J.van Os, Jodenbreestraat 11 I, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 11 dezer bericht ik U...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven]: *Gez. M. de Boer.* [Getypt boven]: VP/DV. [Getypt links]: 25/66/2 M. [Handgeschreven midden]: *Verzonden 1/5-'40.* [Getypt rechts]: 1 Mei 1940. [Adresblok]: den Heer M. Koekenbier, Frederik Hendrikstraat 60 hs., Amsterdam-W. Wijk 19. [Inhoud]: Naar aanleiding van Uw brief d.d. 9 April jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich o...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] M de Boer [Handgeschreven, middenboven:] Verzonden 21/11 [Getypt, rechtsboven:] HG. den Heer S.Swart, Waterlooplein 50 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 20/37/2 H. 20 November 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 dezer deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan. U kunt zich te zijner tijd voor het verkrijg...

# TRANSCRIPTIE vdL/HG. 24 Juni 1940. den Heer C.H.de Boer, Secretaris van "Dierenvrienden", Linnaeusstraat 45 a, Amsterdam-Oost. Zeer Geachte Heer,

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift/brief. * **Afzender:** G. den Boer (geboren 4 september 1879). * **Ontvanger:** Gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de afdeling Marktwezen van Amsterdam). * **Datum:** 27 oktober 1943. * **Locatie:** Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat administratieve aantekeningen in de kantlijn en bovenin ("No. 29/81/L", "M. 1943 2...