A. Wieberdink
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
A. Wieberdink (geb. 1884) was werkzaam als marktopzichter bij de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. Hij was betrokken bij toezicht en statistiek op de Centrale Markt en de Vischmarkt. In 1944 werd hij ziek gemeld en later opgenomen in een personeelslijst voor rantsoenering. De specifieke handel in producten en marktplaatsen als verkoper is niet uit de archiefdata af te leiden; zijn rol was functioneel binnen de marktadministratie.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Dienstformulier (Copie) - Ziekmelding/Ziektegeval-registratie.
* **Persoonsgegevens:** Het betreft de heer Tj. A. Wieberdink, geboren in 1884. Hij is op het moment van de melding circa 56 of 57 jaar oud. * **Dienstverband:** Hij is werkzaam als 'marktopzichter' (nummer 45) bij de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. Zijn status is die van een vaste ambtenaar (klasse IA-IA₁-IB₂) in salarisgroep III. * **Administratieve context:** Dit is het eerste verzuimgeval voor deze medewerker in het jaar 1941. De melding is gericht aan Dr. A. Oderwald, de controlerend gemeente-arts, wat wijst op een formele verzuimcontrole door de gemeente Amsterdam. * **Woonplaats:** Hoewel hij voor de gemeente Amsterdam werkt, is zijn woonadres in Landsmeer (Van Beekstraat 230), wat verklaart waarom er specifiek wordt aangegeven dat hij 'uitwonend' is (buiten de gemeentegrenzen van de werkgever).
Document
Het document betreft een financiële verantwoording van personeelsuitgaven, vermoedelijk van een overheidsinstelling. De bedragen achter de namen lijken jaarsalarissen of pensioengrondslagen te zijn, uitgedrukt in guldens (ƒ). Belangrijke administratieve details: * **Mutaties**: Het document registreert het overlijden van C. Paats op 10 december 1940. * **Inhoudingen**: De voetnoot bij het symbool **┌** (Plakké en P. Smit) verklaart dat er bedragen zijn ingehouden voor de inkoop van pensioen over tijdelijke dienstjaren. * **Toelages**: H.M.A. de Wolf ontving een specifieke toelage van ƒ 3,- voor het gebruik van een eigen fiets (rijwiel). * **Verschillen**: Er is een aantekening over een ontbrekend bedrag op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan, die zelf niet op deze pagina vermeld staat.
Getypte financiële lijst (bladzijde 2 van een groter document).
* **Administratieve structuur:** De lijst is een vervolgpagina, wat blijkt uit de kop "Transport" (overdracht van het saldo van de vorige pagina: ƒ 76.978,77) en het paginanummer "-2-". Het eindtotaal onderaan de pagina bedraagt ƒ 136.815,09. * **Inhoudelijke details:** * De lijst bevat namen van ambtenaren. Er is specifiek sprake van een "contrôleur" (P. Smit). * Eén persoon, C. Paats, wordt vermeld als overleden op 10 december 1940. * Er zijn correcties en specificaties aangebracht via symbolen: * Een schuine streep (/) duidt op een inhouding voor pensioeninkoop over tijdelijke dienstjaren. * Een hoeksymbool (∟) bij H.M.A. de Wolf geeft aan dat er een rijwieltoelage (fietstoelage) van 3 gulden in het bedrag is verwerkt. * Een plus-symbool (+) verwijst naar een ontbrekende boeking op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan voor de periode eind 1940. * **Valuta:** De bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (ƒ).
Document
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het is een vervolgblad, aangegeven door het paginanummer "-2-" en de post "Transport" (het saldo van de vorige pagina). * **Financieel:** Bedragen worden genoteerd in guldens (ƒ), waarbij dubbele aanhalingstekens (") worden gebruikt als 'ditto'-teken voor het valutasymbool. * **Aantekeningen:** Er zijn specifieke handgeschreven symbolen gebruikt om uitzonderingen of details te duiden: * **⟋ (Schuine streep met haak):** Verwijst naar pensioeninhoudingen voor P. Plakké en P. Smit. * **⌞ (Hoek):** Verwijst naar een ontbrekende boeking voor een Dr. v.d. Laan (niet op deze lijst vermeld, waarschijnlijk op pagina 1). * **Ł (Gekruiste L):** Verwijst naar een rijwieltoelage (fietsvergoeding) voor H.M.A. de Wolf. * **Bijzonderheden:** Bij C. Paats staat vermeld dat deze op 10-12-1940 is overleden, wat de nauwkeurigheid van de administratie onderstreept. ---
Administratief overzicht (salarislijst/mutatiestaat).
Dit document is een overzichtsstaat van salarisherzieningen voor ambtenaren werkzaam bij "MW", zeer waarschijnlijk de gemeentelijke **Dienst Marktwezen**. De tabel vergelijkt de oude loonsituatie met een nieuwe situatie, die ingaat per **1 september 1941**. Opvallende elementen: * **Salarisverhoging:** Bij vrijwel alle medewerkers is een stijging van het basissalaris te zien. * **Toelagen:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen een "Toelage onafh. h." (vermoedelijk onafhankelijkheidstoelage of een standplaatstoelage) en een percentage-toelage (5%). * **Pensioengrondslag:** De laatste kolom per sectie berekent de grondslag voor het pensioen, waarin toelagen vaak zijn verwerkt. * **Wettelijk kader:** Er wordt veelvuldig verwezen naar **"art. 150 P.W. 1922"**. Dit betreft de Pensioenwet van 1922, die regelde hoe eerdere dienstjaren of specifieke verhogingen meetelden voor de pensioenopbouw. * **Functies:** De lijst bevat zowel technisch personeel (machinisten) als toezichthoudend personeel (marktopzichters, controleurs), wat past bij de exploitatie van een markt of markthallen.
Document
Dit document is een getypte loonlijst van de Dienst van het Marktwezen uit december 1941. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de salarisstructuur van een middelgrote gemeentelijke dienst tijdens de vroege bezettingsjaren. **Belangrijke observaties:** * **Salarisverhogingen:** Er is sprake van een structurele verhoging van de salarissen en pensioengrondslagen per september 1941. * **Toelagen:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen basissalaris, toelagen voor uniformkleding (unif. kl.) en een procentuele toelage van 5%. * **Pensioenwet:** Meerdere ambtenaren (o.a. Sixma, Renz, Stroër en de Wolff) maken gebruik van **Artikel 150 van de Pensioenwet 1922**, wat wijst op specifieke regelingen voor behoud van pensioenrechten bij functiewijziging of overgangsregelingen. * **Ongehuwdenkorting:** Bij de kassier Kerklingh wordt een "3% ongehuwdenkorting" vermeld, wat een typerend fiscaal element van die tijd was. * **Handgeschreven tekens:** De 'X'-tekens achter diverse namen (Jonkman, Dogger, Steenbeek, van Lunteren, Smit, Stroër, de Vries) kunnen duiden op administratieve controles of, gezien de context van 1941, een markering in het kader van de Ariërverklaring of andere bezettingsmaatregelen, hoewel dit zonder verdere bronnen niet met zekerheid te stellen is. ---
Administratieve lijst (salarislijst).
* **Handschrift:** Een verzorgd en geoefend kantoorschrift (lopend cursiéf). De cijfers zijn consistent en duidelijk genoteerd voor boekhoudkundige doeleinden. * **Structuur:** Het document is strikt alfabetisch geordend op achternaam, verdeeld over twee kolommen. De 'r' achter sommige bedragen duidt waarschijnlijk op een controle-teken (revisie). * **Inhoudelijke details:** * De salarissen variëren sterk, van f 386,26 (A.H. Drukker) tot f 6352,11 (C.F. Sixma), wat duidt op een grote diversiteit in functieniveaus binnen de organisatie. * Er is sprake van specifieke inhoudingen (inkoop pensioen) en toeslagen (gebruik eigen rijwiel). De rijwieltoelage van 12 gulden per jaar is een kenmerkend tijdsbeeld. * De opmerking over "Dr. A. v/d Laan" suggereert dat deze persoon niet in het reguliere kaartsysteem (de stamkaarten) voorkwam, mogelijk vanwege een tijdelijke aanstelling of een afwijkende status.
Kasboek- of salarisblad uit een administratief register.
* **Administratieve Structuur:** Het document is onderverdeeld in drie categorieën. De eerste groep (niet expliciet benoemd, maar waarschijnlijk vast personeel of beambten), gevolgd door 'Werklieden' en 'Reservisten'. * **Financiële details:** Bedragen zijn genoteerd in guldens (f). Er zijn specifieke aantekeningen over toelages (rijwielvergoeding van 12 gulden) en inhoudingen (pensioen vanwege tijdelijke dienst, gemarkeerd met een 'F'). * **Correcties:** Het grote totaalbedrag bovenaan (162.570,49) is meermaals gecorrigeerd, wat wijst op een lopende boekhouding waarbij bedragen van eerdere pagina's zijn overgedragen. * **Opmerkelijke termen:** "Rijwiel" voor fiets en "Stamkaarten" (persoonskaarten voor militairen) plaatsen het document in een specifieke overheids- of institutionele context.
Administratief kasboek / Personeelslijst.
* **Administratieve opzet:** Het document fungeert als een sluitende loonlijst. De totalen worden onderaan berekend en gecorrigeerd. De verdeling tussen 'Ambtenaren', 'Werklieden' en 'Reservisten' is typerend voor de toenmalige overheidsstructuur. * **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend kantoorschrift. De toevoegingen en correcties (zoals de rijwiellijst linksonder) lijken van dezelfde hand, maar op een later moment toegevoegd. * **Opvallende details:** De voetnoten onthullen persoonlijke drama's en politieke keuzes: ontslag wegens een 'gemengd huwelijk' (antisemitische maatregel), aanmelding bij de 'Waffen S.S.' (collaboratie), en arrestatie door de 'Sicherheitsdienst' (verzet of vervolging). Dit maakt het document van louter boekhoudkundig naar historisch zeer relevant.
Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.
* **Structuur:** Het document is opgezet als een lijst. Elke regel bevat een volgnummer (links), een initiaal en achternaam, een scheidingsstreepje en een adres. * **Geografie:** De genoemde straten (zoals het Zwanenplein en de Papaverweg) bevinden zich allemaal in Amsterdam-Noord. Het adres in Landsmeer ligt net over de grens van dit stadsdeel. * **Nummering:** De cijfers in de linkermarge (4, 6, 3, 7, 1, 2, 8, 5) staan niet in chronologische volgorde van schrijven. Dit wijst erop dat de lijst later is gecodeerd, mogelijk voor een distributieroute of een rangorde in belang. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, leesbaar cursief handschrift, typerend voor het midden van de 20e eeuw.
Formulier voor ziekmelding (Kopie)
* **Formele status:** Het document is een kopie van een officiële ziekmelding binnen de Amsterdamse gemeentelijke bureaucreatie. De originele kaart was bestemd voor de controlerend gemeente-arts (Dr. Oderwald), deze kopie bleef bij de dienst Marktwezen. * **Persoonsgegevens:** De ambtenaar in kwestie is Tj. A. Wieberdink, 60 jaar oud (geboren in 1884). Hij bekleedde een toezichthoudende functie op de markt. * **Status van verzuim:** Dit was zijn eerste ziekmelding van het jaar 1944. Hij had een vaste aanstelling (Ambtenaar IB₂) in salarisgroep III. * **Handgeschreven toevoeging:** De code $8^A/5/91\ m_{44}$ is waarschijnlijk een administratieve referentie of dossiernummer dat na ontvangst is toegevoegd.
Administratieve lijst (distributielijst voor schoeisel)
Het document is een personeelslijst van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Uit de kolom "Maat" en de voetnoten blijkt dat dit een overzicht is voor de toewijzing van schoeisel, een schaars goed dat destijds op rantsoen was. * **Administratieve nauwkeurigheid:** Van elke persoon worden de volledige naam, geboortedatum, adres en het nummer van de distributiestamkaart genoteerd. Dit was essentieel voor de controle op de rechtmatige distributie van goederen. * **Annotaties:** De rode kruisjes (X) en de handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de dynamiek van het proces: wie heeft de schoenen al ontvangen en wie moet ze nog krijgen. De doorgestreepte namen (zoals N. van Burg en Jac. Broerse) wijzen op personen die om onbekende redenen (ontslag, deportatie, overlijden of reeds voorzien) van de lijst zijn verwijderd. * **Locatie:** De adressen beslaan een groot deel van Amsterdam (o.a. De Pijp, Oud-West, de Indische Buurt) en omliggende gemeenten zoals Landsmeer.
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats Beekstraat 230, Landsmeer " " marktopz
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven bovenin:] *Th. Sieburgh* *Verzonden 16/3* *Entra [?]* vD/HG. 2A/12/1 M. Vervoerscentrale voor aardappelen. 14 Maart 1942. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u>
# DOCUMENT INFO * **Afzender:** H. Wijnschenk, Groothandel en commissionnair in alle soorten zee- en riviervisch. * **Adres afzender:** Amstelkade 15, Amsterdam (Z.). * **Ontvanger:** Weledele Heer Dr. v. d. Laan, Amsterdam (Alhier). * **Datum:** 13 januari 1939. * **Kenmerken:** Gedrukt briefhoofd; getypte tekst met handgeschreven ondertekening en marginalia; archiefstempel/kenmerk bove...
# TRANSCRIPTIE <u>R A P P O R T</u> In aansluiting op het rapport van den Marktopzichter Wieberdink meld ik U, dat door den winkelier de Jong heden morgen 350~~0~~ K.G. van de door Wieberdink bedoelde appelen zijn geleverd aan het Binnengasthuis. Het restant van de geheele partij, zijn~~de~~ ongeveer 50 K.G. bevond zich nog in de zaak van De Jong maar zouden vandaag worden bezorgd aan de Ziekenv...
# TRANSCRIPTIE 4 16 November 9. 8A/63/2 den Heer Wethouder voor de Amsterdam. Levensmiddelen, C. met ingang van 1 Januari 1940 de jaarwedden en de pensioensgrondslagen van onderstaande marktopzichters, onder toekenning van een periodieke salarisverhooging, worden vast- gesteld als volgt: 1e. H.M.A. de Wolff (no.53): ja...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief (slotfragment van een verzoekschrift). * **Auteur:** Mej. W.B. Wagtendonk. * **Adres afzender:** Lange Niezel 22 huis, Amsterdam. * **Genoemde personen:** Heer J.J. Wijnschenk (tussenpersoon). * **Datering:** Onbekend, vermoedelijk oorlogsperiode (1940-1945) gezien de context van voedseldistributie. * **Taal:** Nederlands (formele stijl met l...