A. Schelvis
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
A. Schelvis was een marktkoopman woonachtig in de Lepelstraat. In 1941 verzoekt hij om ontheffing van het marktgeld voor zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt vanwege financiële problemen; dit verzoek wordt afgekeurd. Hij krijgt later wel toestemming voor een betalingsregeling. Hij wordt in 1941 gerapporteerd voor het niet inleveren van verlichtingsmateriaal. In 1943 wordt zijn administratie doorgestreept, wat wijst op gedwongen verhuizing of deportatie.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven administratieve lijst op roze papier.
* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande posten ("Schuld") per begin 1941. De kolomstructuur toont een oorspronkelijk bedrag, een herzien bedrag of verrekening, en opmerkingen over de status (zoals "Zal betalen" of "Tegoed"). * **Sociaal-economisch:** De term "kramersdienst" wijst mogelijk op een organisatie voor ambulante handelaren (kramers), een beroepsgroep waarin veel Joodse Nederlanders werkzaam waren. * **Administratieve tekens:** De rode onderstrepingen en het doorhalen van namen (zoals J. Brand) duiden op actieve boekhoudkundige verwerking. De aantekening "Opbergen dekens" suggereert een link met materiële hulpverlening. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk handschrift uit de vroege 20e eeuw (met de karakteristieke 'S' en 'J').
Administratief register / Lijst van achterstallige betalingen voor kramenrecht.
Het document is een administratief overzicht van de gemeente Amsterdam uit april 1941, betreffende marktkooplieden die een achterstand hadden in de betaling van het zogenaamde 'kramenrecht' (de belasting voor het mogen voeren van een marktkraam). Uit de details blijkt een strikte opvolging: * **Individuele dossiers:** Er wordt per persoon bijgehouden wat de schuld is, wanneer de laatste betaling was en op welke markten zij actief zijn. * **Handhaving:** Er wordt gedreigd met het intrekken van de vergunning als er niet wordt betaald ("vergunning intrekken"). * **Actualiteit:** De rode aantekeningen en stempels laten zien dat het document een levend werkdocument was. Zo is de schuld van J. Jongbloed voldaan en is de zaak voor hem afgedaan (doorgehaald). * **Geval Jansen:** Deze handelaar valt op door het grote aantal kramen (40) en een aanzienlijke schuld. Omdat hij is begonnen met afbetalen, adviseert de ambtenaar in de kantlijn om het nog "even aan te zien" voordat de vergunning wordt ingetrokken.
Document
In deze brief verzoekt A. Schelvis, een marktkoopman woonachtig in de Lepelstraat, om ontheffing van de betaling van het marktgeld voor zijn standplaats (nummer 188) op de Albert Cuypmarkt. De schrijver voert een schrijnende reden aan: hij heeft al ongeveer een jaar lang geen verdiensten meer uit zijn handel. Opvallend is dat hij expliciet vermeldt dat hij geen aanspraak wil maken op "steun" (sociale uitkering), omdat hij financieel wordt bijgestaan door zijn kinderen. Hij weigert echter zijn standplaats op te geven, omdat dit zijn enige (toekomstige) bron van eigen inkomsten is. De taal in de brief is enigszins informeel gespeld ("marktgelde", "redene", "eenigste"), wat duidt op een burger die met beperkte middelen probeert zijn formele zaak te bepleiten bij de overheid.
Administratief bijblad/memorandum op een voorgedrukt formulier (Alg. Zaken Model No. 14).
Dit document is een intern administratief stuk waarin een negatieve beslissing wordt vastgelegd betreffende een verzoek aangaande een persoon genaamd A. Schelvis. * **Besluitvorming:** De eerste handgeschreven notitie (19 mei 1941) bevat het eigenlijke oordeel: de ambtenaar stelt dat het verzoek "mijns inziens" (m.i.) niet kan worden ingewilligd. * **Concept-antwoord:** De tweede, lagere tekst in potlood is de formele formulering van dit besluit, waarschijnlijk bedoeld als concept voor een uitgaande brief aan de verzoeker. * **Administratieve sporen:** De verschillende nummers (25/57/1 en 25/57/257) wijzen op een dossierstructuur binnen een overheidsdienst, vermoedelijk de gemeente Amsterdam of een nationaal orgaan.
Typoscript (doorslag van een zakelijke brief).
* **Inhoud:** De brief is een korte, formele afwijzing van een verzoek dat door de heer Schelvis op 14 mei 1941 was ingediend. De specifieke aard van het verzoek wordt in deze doorslag niet genoemd. * **Vorm:** Het betreft een doorslag (carbon copy) op dun papier, wat gebruikelijk was voor de archivering van uitgaande post. De toevoeging "Wijk 10" verwijst naar de administratieve wijkindeling van Amsterdam. * **Annotaties:** De handgeschreven notitie "Verzonden 24/5" bevestigt de verzending op de dag van datering. De paraaf of naam rechtsboven ("M. de Waer" of vergelijkbaar) is waarschijnlijk van de behandelend ambtenaar.
Administratief voorblad of bijblad (Model No. 14).
Dit document is een officieel administratief bijblad van de gemeente Amsterdam (Afdeling Algemene Zaken). De belangrijkste elementen zijn: * **Identificatie:** De notitie "A. Schelvis, pl. 186 Alb. Cuyp" verwijst naar een specifieke persoon (A. Schelvis) en een locatie op de Albert Cuypmarkt (plaatsnummer 186). * **Datering:** Het document is verwerkt op 30 mei 1941. De opmerkelijke notatie "30/5-141" in het vak 'doorgezonden' is waarschijnlijk een verschrijving van de ambtenaar voor 1941. * **Proces:** Het document is "gezien" door een inspecteur, wat wijst op een formele controle of goedkeuring binnen de marktadministratie. * **Formulier:** De code linksonder geeft aan dat dit specifieke formuliertype (Model No. 14) is gedrukt in een oplage van 10.000 stuks in oktober 1937.
Getypte brief (doorslag of kopie).
Deze brief is een zakelijke correspondentie van de Amsterdamse marktautoriteiten aan een individuele marktkoopman, Abraham Schelvis. De kern van de brief is een akkoord op een verzoek tot betalingsregeling. * **Schuldvraag:** De heer Schelvis had een standplaats op de Albert Cuypmarkt die blijkbaar is ingetrokken. Hieraan was een schuld verbonden (waarschijnlijk achterstallig staangeld). * **Regeling:** Hij krijgt toestemming om deze schuld af te lossen met een bedrag van 0,50 gulden per week, te betalen aan de marktambtenaar ter plaatse. * **Sanctie:** De brief bevat een expliciete uitsluiting: zolang de schuld niet volledig is afbetaald, is hij uitgesloten van deelname aan alle markten in Amsterdam.
Officiële correspondentie (doorslag van een getypte brief).
In deze brief reageert de directeur van een Amsterdamse gemeentelijke dienst op een verzoek van de heer A. Schelvis. Schelvis had blijkbaar een schuld openstaan die verband hield met een marktplaats op de Albert Cuypmarkt die hem was afgenomen ("ingetrokken"). De directeur gaat akkoord met een betalingsregeling van 50 cent per week, te voldoen aan de marktambtenaar ter plaatse. De toon is zakelijk en streng: zolang de schuld niet volledig is afbetaald, krijgt de heer Schelvis geen toestemming om opnieuw een marktplaats in Amsterdam te bemachtigen.
Dienstverslag / Rapport.
Dit document is een intern rapport van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. Een ambtenaar rapporteert aan de inspecteur over twee specifieke kooplieden op de Albert Cuypmarkt (A. Schelvis en J. van Goolingen) die verzuimd hebben hun verlichtingsmateriaal ("snoer ca.") in te leveren na afloop van de marktdag. De tekst bevat administratieve details zoals standplaatsnummers (106 en 155), de data waarop de materialen waren uitgegeven (mei 1941) en de woonadressen van de betrokkenen. De rapporteur verwijst naar een eerder rapport van 5 juni 1941 en dringt aan op maatregelen tegen deze kooplieden. De aantekeningen in de kantlijn en de stempels duiden op een actieve administratieve opvolging in de weken na de rapportage.
Document
* **Mutaties**: De lijst toont een actieve administratie waarbij bewoners worden doorgehaald en direct vervangen door handgeschreven namen. Dit wijst op een gedwongen verhuizing of deportatie waarbij de vrijgekomen woonruimte direct werd herbezet. * **Statuscodes**: De letters 'A', '/', 'o' en 'v' in de smalle kolommen zijn administratieve markeringen. 'A' zou kunnen staan voor 'Aanwezig', terwijl 'o' vaak in bezettingsadministraties werd gebruikt voor 'Onbekend' of 'Opgeroepen'. * **Toponiemen**: De vermelding "kerk" (bij nrs 168-180) en "hoek" duidt op specifieke locaties binnen een huizenblok. * **Codering '3'**: Veel handgeschreven namen in de rechterkolom eindigen op een '3' (bijv. "Carança 3"). Dit is een kenmerkende codering die vaak verwijst naar een specifieke transportlijst, een categorie van de Joodse Raad, of een baraknummer in kamp Westerbork.
Koopliedenlijsten
Waterlooplein
Waterlooplein
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE 85/42/4 M *Extr.* [handgeschreven] G. 23 Juli 1940. den Heer S. Schelvis, Waterlooplein 56, Amsterdam-Centrum. Wyk 2. 26 Juli a.s.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift op een administratiekaart. * **Datum:** 25 juli 1941 (gebaseerd op stempel). * **Afzender:** E. Schelvis. * **Betreft:** Verzoek tot kwijtschelding van een schuld van fl. 1,80 na overlijden van de schuldenaar. * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels en handgeschreven dossiernummers.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve brief of oproep. * **Datum:** 23 juli 1940. * **Taal:** Nederlands. * **Referentienummer:** 85/42/4 M. * **Geadresseerde:** De heer S. Schelvis, Amsterdam. * **Kenmerken:** Getypte tekst op grijs papier met handgeschreven kanttekeningen.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve kaart (indexkaart) van een marktwezen-autoriteit (waarschijnlijk Gemeente Amsterdam). * **Kenmerken:** Bedrukt karton met handgeschreven invulling en ambtelijke stempels. * **Registratienummers:** № 31/37/2; M. 1940 27/8. * **Betreft:** J. Schelvis, marktkoopman. * **Locatie:** Markt Uilenburg (Amsterdam), plaatsen nr. 236/237. * **...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel schrijven of administratief afschrift (waarschijnlijk een doorslag). * **Datum:** 23 juli 1940. * **Taal:** Nederlands. * **Geadresseerde:** De heer S. Schelvis, Waterlooplein 56, Amsterdam-Centrum. * **Kenmerken:** Typemachine op grijsachtig doorslagpapier; handgeschreven aantekening bovenaan; administratieve codes.