L. Adriaanse

Brief / Verzoekschrift (pagina 2).

* **Inhoud:** Het betreft het slotstuk van een verzoekschrift. De schrijver, L. Adriaanse Hz., vraagt de wethouder om een gunst of faciliteit (waarschijnlijk een vergunning of werkplek) die hem in staat stelt om in zijn eigen levensonderhoud en dat van zijn gezin te voorzien. Hij benadrukt expliciet dat hij niet afhankelijk wil zijn van de "liefdadigheid" (sociale steun). * **Toon:** De toon is uiterst beleefd, bijna nederig ("heel beleefd", "Hoogacht"), wat gebruikelijk was in correspondentie met overheidsinstanties in die tijd, zeker bij verzoeken om gunsten. * **Ambtelijke verwerking:** Uit de stempels blijkt dat de brief op 29 oktober 1941 is binnengekomen bij de wethouder. Deze heeft de brief direct doorgeleid naar de Directeur van het Marktwezen voor advies. Dit suggereert dat het verzoek te maken had met het mogen uitoefenen van een beroep op de Amsterdamse markten. Op 31 oktober is het verzoek formeel in het dossier opgenomen onder nummer 30/33/1.

Administratieve steekkaart, waarschijnlijk van een distributiedienst of sociale instelling.

* **Medische casus:** Het document beschrijft de situatie van de heer (of mevrouw) L. Adriaanse, die na het eten van mosselen in het najaar van 1941 (het "vorig jaar" bezien vanuit 1942) ernstig ziek is geworden. De patiënt is hiervoor in het ziekenhuis opgenomen en blijft anno september 1942 onder behandeling. De conclusie is dat de persoon door deze aandoening volledig arbeidsongeschikt is geraakt ("kan niet meer werken"). * **Mosselvergiftiging:** Gezien de periode (september tot december) en de langdurige nasleep, zou er sprake kunnen zijn geweest van een ernstige mosselvergiftiging of een infectieziekte (zoals tyfus) die indertijd vaker via besmette schelpdieren werd overgebracht. * **Administratief proces:** De term "afgedaan" en de handtekening van ambtenaar De Haen duiden op de afronding van een aanvraag. Onderaan staat "Mosselen toegewezen", wat in de context van de oorlogstijd (waarin voedsel op de bon was) wrang aandoet als de ziekte door mosselen kwam. Mogelijk betreft dit echter een speciaal rantsoen of een toewijzing van vervangende middelen/steun vanwege de invaliditeit. * **Datering:** Het document is gedateerd op 25 september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland.

Document

Dit document is een administratieve lijst van de Amsterdamse afdeling Sociale Zaken. Het bevat gegevens van marktkooplieden die officieel zijn "afgevoerd" (verwijderd uit het register van vergunninghouders) tussen december 1942 en mei 1943. De lijst is gestructureerd in kolommen: * **Naam:** De persoon op wie de vergunning stond. * **Geb.datum:** Geboortedatum van de handelaar. * **Adres:** Woonadres ten tijde van de registratie. * **Markt:** De specifieke marktplaats waar de handelaar actief was (o.a. Mosplein, Jan Evertsenstraat, Waterlooplein). * **Datum:** De datum waarop de afvoer werd geëffectueerd. * **Artikel:** De handelswaar (variërend van levensmiddelen zoals vis en groenten tot kleding en huishoudelijke artikelen). Opvallend is het gebruik van "idem", wat aangeeft dat de informatie in die kolom gelijk is aan de regel erboven. Ook zijn er kleine correcties met de pen aangebracht, wat duidt op actief gebruik door een ambtenaar.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve aard:** Het document is een 'mutatielijst', wat betekent dat het wijzigingen in een bestand bijhoudt. In dit geval gaat het om personen die zijn 'afgevoerd' van de marktregisters. * **Betekenis van 'Afgevoerd':** In de context van Amsterdam 1942-1943 heeft dit een sinistere bijklank. Het betekent dat de betreffende persoon zijn of haar nering op de markt niet langer mocht uitoefenen. Voor Joodse kooplieden was dit vaak het gevolg van de anti-Joodse verordeningen (zoals de uitsluiting van markten of deportatie). * **Geografie:** De genoemde markten (Mosplein, Nieuwmarkt, Jan Evertsenstraat, Waterlooplein, Ten Katestraat) zijn iconische Amsterdamse marktlocaties. Het Waterlooplein en de Nieuwmarkt lagen in of nabij de Joodse buurt. * **Marginale notities:** De handgeschreven vinkjes en afkortingen in de rechterkantlijn ("acc.", "bekend", "voorlopig") duiden op een proces van verificatie door ambtenaren. * **Producten:** De lijst toont een breed scala aan handel: van etenswaren (vis, mosselen, fruit) tot textiel (kanten, kousen, damesmode) en huishoudelijke artikelen.

Document

De kern van de brief is een bureaucratische vraag over distributierechten tijdens de bezetting. L. Adriaanse, een bewoner van de Korte Niezel (de Amsterdamse Wallen), staat geregistreerd voor de toewijzing van mosselen. Omdat hij vastzit in het Huis van Bewaring in Rotterdam, vraagt zijn vrouw of zij zijn portie mag ophalen. De directeur heeft Adriaanse hangende het onderzoek geschorst, mede omdat de politie-president geen details over de reden van zijn detentie kon/wilde geven. De handgeschreven notities laten de afwikkeling zien: begin januari 1944 is Adriaanse blijkbaar weer vrij (of zijn status is hersteld) en is hij weer in de regeling opgenomen. Er volgt nog een interne controle of hij ook voor andere vis in aanmerking komt, wat wordt ontkend: het betreft "uitsluitend mosselen".

Ambtelijke brief/correspondentie.

Deze brief is een formeel verzoek om instructies betreffende een distributiekwestie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: * **Casus:** De heer L. Adriaanse, een vishandelaar (ingedeeld voor mosselen), zit vast in het Huis van Bewaring in Rotterdam. Zijn vrouw vraagt of zij zijn toewijzing mag overnemen. * **Onzekerheid:** De afzender heeft de waarnemend Politie-President geraadpleegd, maar deze geeft aan dat er over Adriaanse "niets bekend" is. Dit kan erop duiden dat de reden van zijn arrestatie (crimineel, politiek of economisch delict) niet direct duidelijk of gedeeld is. * **Maatregel:** De directeur heeft Adriaanse uit voorzorg alvast geschorst van de visverdeling en legt de uiteindelijke beslissing neer bij de Wethouder voor de Levensmiddelen.

Handgeschreven brief.

Het betreft een verzoekschrift van L. Adriaanse aan een niet nader genoemde autoriteit (mogelijk een ambtenaar bij de distributie of de Visserijcentrale). De schrijver verzoekt om in aanmerking te komen voor de "visch verdeeling" in de maand april. De motivatie voor dit verzoek is tweeledig: 1. **Zelfvoorziening:** De schrijver wil in het onderhoud van zijn gezin kunnen voorzien zonder afhankelijk te zijn van anderen. 2. **Investering:** De schrijver benadrukt dat hij reeds kosten heeft gemaakt om dit beroep uit te oefenen, waaronder de aanschaf van een weegschaal met gewichten en een "pakhuis" (of rookruimte) voor het roken van paling. De brief getuigt van een formele maar ietwat gebrekkige beheersing van de schrijftaal (bijv. "u aandacht", "ik ... gemaakt heeft", "in geschreven"), wat vaker voorkwam bij de werkende klasse in die periode. De toon is zeer beleefd en dringend.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE A.B. Adriaanse - Recht Boomssloot 79 H. Roelofs - Lastageweg 5 G. J. de Vre - W. Pastoorstraat 59 J. Nelen - St. Antoniesbreestr. 60 M. M. Siebbeles - Molensteeg 6 II F.O. vd Bergh - Monnikenstr. 1² I

# TRANSCRIPTIE m. arbavi

# TRANSCRIPTIE Hoog achtend Uw. dw. dienaar J. L. Belzenne Linden gracht 205 Amsterdam. C.