J. Sterk

Handgeschreven lijst op papier.

Het document betreft een administratieve werklijst van personen, waarschijnlijk handelaren of winkeliers. De structuur van de lijst suggereert een controle- of distributieproces: 1. **Annotaties:** De symbolen in de linkermarge (streepjes, kruisjes, vraagtekens) en de tekens achter de namen (nullen, kruisjes, plustekens) wijzen op het afvinken of categoriseren van de personen op de lijst. Meerdere namen zijn met rood potlood doorgestreept, wat duidt op mutaties (bijv. uitschrijving of voltooiing van een taak). 2. **Afkortingen:** De afkortingen aan de rechterzijde lijken te verwijzen naar de handelsproducten: * **Fr:** Fruit * **Gr:** Groenten * **A:** Aardappelen * **Tr:** Mogelijk "Tuinbouw" of een specifiek type fruit/groente. 3. **Taalgebruik:** Opvallend is de titel onderaan: *"Lijst der kleinhändler für den..."*. Het gebruik van het Duitse woord "kleinhändler" (kleinhandelaren) in combinatie met Nederlandse namen en de Nederlandse constructie "Lijst der", wijst op de periode van de Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog. Administratieve lijsten werden in deze periode vaak deels in het Duits of met Duitse termen opgesteld.

Getypte brief (doorslag op doorslagpapier).

Deze ambtelijke brief bevat een klacht over de handelswijze van twee visgrossiers uit Lemmer, K. Sterk en J. Sterk. De schrijver merkt op dat zij hun aanvoer hebben veranderd van verse (levende) aal naar gerookte aal. De kern van het verzoek is een interventie door de Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) om deze trend te keren. Het argument dat wordt aangevoerd is het belang van de algemene voedselvoorziening ("de bevolking"); verse aal wordt gezien als waardevoller voor de publieke consumptie dan de verwerkte (gerookte) variant. De toon is formeel en direct, passend bij de hiërarchische en gereguleerde structuren van de voedseldistributie in oorlogstijd. De initialen "VB/HB" duiden waarschijnlijk op de opsteller en de typist van het document.

Getypte brief op doorslagpapier (mogelijk een kopie voor het archief).

* **Inhoud:** De schrijver beklaagt zich over het feit dat twee grote palinggrossiers uit Lemmer (K. Sterk en J. Sterk) gestopt zijn met de levering van verse/levende aal en zijn overgestapt op het leveren van gerookte aal. * **Doel:** De geadresseerde (de Nederlandsche Visscherijcentrale) wordt verzocht in te grijpen zodat er weer levende aal op de markt komt, wat volgens de schrijver in het belang van de bevolking is. * **Toon:** Formeel, zakelijk en dwingend ("Ik verzoek U te willen bevorderen"). * **Opmerkelijke details:** De brief noemt expliciet de namen van de firma's Sterk uit Lemmer, een familie die tot op de dag van vandaag een prominente rol speelt in de Nederlandse palinghandel.

Document

De brief is geschreven in een verzorgd, cursief handschrift dat kenmerkend is voor de eerste helft van de 20e eeuw. De auteur rapporteert een verschuiving in het handelsgedrag van twee palinggrossiers uit Lemmer (H. en J. Sterk). Waar zij voorheen verse aal aanvoerden, zijn zij overgestapt op het bijna uitsluitend leveren van gerookte paling. De schrijver verzoekt de directie van de N.V.C. om in te grijpen. De reden hiervoor is dat "levende aal" (verse vis) nuttiger wordt geacht voor de algemene bevolking dan de gerookte variant. Dit verzoek is ingegeven door de zorg voor de algemene voedselvoorziening en mogelijk ook door prijstechnische overwegingen; gerookte vis was vaak duurder en werd soms als luxe beschouwd.

Zakelijk memorandum / brief.

* **Inhoud:** De firma Johs. Sterk uit Lemmer reageert op een klacht van het Marktwezen Amsterdam over de kwaliteit van geleverde gerookte aal (paling). * **Argumentatie:** De afzender verdedigt de kwaliteit van hun product door te stellen dat zij nog nooit klachten hebben gehad en dat hun proces (levend zouten, roken en verzenden) van hoge standaard is. Zij uiten onbegrip over de afkeuring door de keuringsambtenaren. De brief sluit af met een formele belofte van extra waakzaamheid. * **Administratieve sporen:** De verschillende handgeschreven aantekeningen wijzen op de interne verwerking bij de gemeente Amsterdam (Marktwezen). "de Haan" (mogelijk een inspecteur) heeft het document voorzien van een datum (18-5-42) en doorgeleid naar andere medewerkers (Stam en Jongbloed) ter kennisneming.

Ambtelijk bijblad of interne notitie (Algemene Zaken - Model No. 14).

Dit document is een typisch voorbeeld van ambtelijke correspondentie uit de bezettingstijd. Het betreft een "bijblad", een formulier van het Ministerie van Algemene Zaken dat werd gebruikt voor interne doorgeleiding en korte aantekeningen binnen het bureaucratische apparaat. De kern van de notitie is een aanbeveling: er wordt een "gunstig advies" afgegeven voor twee personen genaamd J. Sterk, respectievelijk uit de vissersplaatsen Volendam en Lemmer. De toevoeging "bekend" suggereert dat de betreffende ambtenaar of instantie persoonlijk of via dossiers instaat voor de betrouwbaarheid van deze personen. Dergelijke adviezen waren in 1942 cruciaal voor het verkrijgen van vergunningen, bijvoorbeeld voor de visserij of voor reizen buiten de directe woonomgeving, die onder het regime van de bezetter streng gereguleerd waren.

Zakelijke correspondentie (brief).

In deze brief beklaagt de firma Johs. Sterk uit Lemmer zich bij het Amsterdamse Marktwezen over de afwikkeling van leveringen van paling. De kern van het conflict is een verschil in gewicht: de firma stelt dat zij kistjes van 12 pond verzenden en dat ditzelfde gewicht bij aankomst/afrekening gehanteerd moet worden. Hoewel een klein verschil door uitdroging mogelijk is, accepteert de firma niet dat dit structureel tot lagere afrekeningen leidt. De toon is formeel maar dreigend: de firma stelt een ultimatum. Als de afrekening van de zending van 19 mei niet wordt gecorrigeerd, stopt de levering van paling naar Amsterdam en zal de zaak worden geëscaleerd naar de N.V.C. (Nederlandsche Voedselvoorziening in Oorlogstijd).

Zakelijk memorandum (brief op voorbedrukt briefpapier).

* **Inhoud:** Het betreft een zakelijk conflict over de kwaliteitssortering van gerookte paling. De Firma Sterk uit Lemmer verweert zich tegen de klacht van het Amsterdamse Marktwezen dat een deel van een zending (35 van de 300 pond) ondermaats zou zijn (kleiner dan 50 gram). * **Toon:** De brief is formeel ("In beleefd antwoord"), maar zeer stellig. De afzender pikt de beschuldiging van onnauwkeurigheid niet en dreigt direct met een leveringsstop totdat de kwestie is opgehelderd. * **Taalkundige details:** De tekst bevat enkele typische kenmerken van die tijd, zoals de oude spelling ("visscherij", "minderiing") en enkele kleine foutjes ("gebeurt" met een 't' als voltooid deelwoord, "zerzenden" in plaats van verzenden). * **Instanties:** De vermelding van de "Ned.visscherij-Centrale" duidt op de bureaucratische controle op de voedselvoorziening tijdens de oorlogsjaren.

Memorandum (zakelijke correspondentie)

In dit memorandum beklaagt de firma Johs. Sterk uit Lemmer zich bij de Amsterdamse visafslag over twee zaken: de timing van de verkoop en structurele diefstal van vis. 1. **Vertraging:** De firma heeft op vrijdag 26 februari 1943 twee manden vis verzonden. Omdat de afrekening pas op maandag 1 maart is gedateerd, vreest de verzender dat de vis pas na het weekend is verkocht, wat de versheid en prijs negatief kan beïnvloeden. Uit de handgeschreven notitie onderaan (waarschijnlijk van een ambtenaar van de visafslag) blijkt echter dat de vis wel degelijk op zaterdagmiddag de 27e is aangevoerd en direct is verkocht. 2. **Diefstal en Gewicht:** Er is een geschil over het gewicht van de "groote brasem". De afnemer trekt gewichtstekorten af van de rekening. De firma Sterk stelt dat zij correct wegen en dat de vis onderweg (tijdens transport) uit de manden wordt gestolen. 3. **Economische druk:** De schrijver merkt op dat er "geen penning aan verdient" wordt, wat wijst op de krappe marges in de visserijsector tijdens de oorlogsjaren. 4. **Verzoek:** De firma eist niet alleen toezicht bij het wegen, maar ook tijdens het transport van de boot naar de visafslag om de diefstal tegen te gaan.

# TRANSCRIPTIE Gebr. M Berg. Vischhandel. Makkum. J. J. Valk. id Wartena. H. van der Heide id Elburg. Johs. Sterk. id Lemmer. A. van Triest en Zn Havenkade 25 Elburg. Gebr. L. en G. W. Hoeve Ellestraat 2 Elburg. J. Huis Hoekstraat 27 Spakenburg.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).

# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk

# TRANSCRIPTIE In afwachting J. Brand 1^E Anjelierdwarsstr: 7^II Amsterdam C