J.M. Kraan

Handgeschreven verzoekschrift.

In deze brief wendt J.M. Kraan zich tot de directeur van een gemeentelijke dienst met een dringend verzoek om een inkoopvergunning. Hij exploiteert een handel in fruit (en mogelijk kersen, hoewel de tekst "Krebs" vermeldt, wat een fonetische verschrijving of een specifiek product kan zijn) maar wordt niet toegelaten tot het marktterrein om voorraad in te slaan. De brief is geschreven in een eenvoudige stijl met diverse spelfouten ("terijn" voor terrein, "wort" voor wordt, "sluiter" voor sluiten), wat kenmerkend is voor iemand met een beperkte formele opleiding die tracht in officiële taal te communiceren. Het argument dat hij anders "ten lasten van de gemeente" zal vallen, was een veelgebruikte retoriek om de urgentie van een economisch verzoek bij de overheid te onderstrepen.

Getypte brief (doorslag of kopie) met handgeschreven aantekening.

Deze brief is een formeel antwoord op een schrijven van de heer J.M. Kraan van 5 juni 1942. De directeur van de betreffende dienst nodigt de heer Kraan uit voor een gesprek met de bedrijfschef. De afspraak moet plaatsvinden in de "Centrale Hal, No. H.69" (mogelijk de Centrale Markthallen in Amsterdam) tussen 9:00 en 10:00 uur 's ochtends. De administratieve kenmerken zijn typerend voor de bureaucratie van die tijd: * **"Wijk 26 B"**: Een aanduiding voor de administratieve indeling van Amsterdam. * **"Verzonden 10/6"**: Een aantekening die bevestigt dat de brief een dag na datering daadwerkelijk is verstuurd. * **"2B/42/2 M."**: Een dossier- of archiefkenmerk. De toon is uiterst formeel en zakelijk ("U zich te willen vervoegen", "des voormiddags"), zoals gebruikelijk in de overheids- en zakencorrespondentie van de vroege jaren '40.

Officiële brief/kennisgeving.

* **Inhoud:** De brief informeert J.M. Kraan over een zware sanctie die hem is opgelegd door de Inspecteur voor de Prijsbeheersching. Vanwege het verkopen boven de vastgestelde maximumprijzen (prijsopdrijving/zwarthandel) moet zijn bedrijf voor twee jaar sluiten. * **Sanctie:** Naast de bedrijfssluiting wordt hem de toegang ontzegd tot de Centrale Markt in Amsterdam, wat cruciaal was voor de uitoefening van zijn beroep als handelaar. * **Correcties:** Er zijn opvallende wijzigingen in de tekst aangebracht. Het woord "thans" is verwijderd. De ingangsmaand "September" is stevig doorgestreept. De handgeschreven notitie "3 mnd" suggereert een latere aanpassing van de strafmaat of een specifieke termijnwijziging die afwijkt van de getypte "2 jaar". * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 28/8" met paraaf en de codes linksonder duiden op een zorgvuldige administratieve verwerking binnen de gemeentelijke of marktinstelling.

Dienstbrief van de 'Inspectie voor de Prijsbeheersching'.

* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving van de Inspectie voor de Prijsbeheersching aan de directie van de Centrale Markt over een opgelegde straf. Een individu genaamd J.M. Kraan heeft een "strafbeschikking" ontvangen, waarbij de politie opdracht heeft gekregen de betreffende zaak of standplaats op de markt per 5 september 1943 te sluiten. * **Administratieve sporen:** De brief bevat talrijke archiefkenmerken. De rode en paarse annotaties/stempels (zoals '77/1/12 a') wijzen op de registratie in het archiefsysteem van de Centrale Markt. De handtekening "voor dezen" duidt op een ambtenaar die namens de inspecteur tekende. * **Toestand:** De brief is goed leesbaar; de stempels overlappen de getypte tekst gedeeltelijk maar hinderen de transcriptie niet.

Doorslag van een officiële brief/kennisgeving.

Dit document is een formele kennisgeving van een strafmaatregel tegen een handelaar in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een overtreding van de **maximumprijzen**. In de oorlogsjaren was er sprake van schaarste en distributie; de overheid (onder toezicht van de bezetter) stelde maximumprijzen vast om inflatie en woekerwinsten op de zwarte markt tegen te gaan. De heer J.M. Kraan is blijkbaar in "Hooger Beroep" veroordeeld. De straf is niet mals: een gedwongen sluiting van het bedrijf voor drie maanden. Omdat de handelaar waarschijnlijk op de **Centrale Markt** (de groothandelsmarkt van Amsterdam) opereerde, wordt hem de toegang tot dit terrein ontzegd en moet hij zijn toegangsbewijs onmiddellijk inleveren.

Getypte brief (doorslag/carbonkopie) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Kernboodschap:** De brief dient als officiële kennisgeving van een strafmaatregel. De geadresseerde, J.M. Kraan, heeft de wettelijk vastgestelde maximumprijzen overtreden. Zijn beroep hiertegen is ongegrond verklaard. * **Sanctie:** De onderneming van Kraan moet voor een periode van drie maanden de deuren sluiten, met terugwerkende kracht vanaf 27 december 1943. Als gevolg hiervan wordt hem de toegang tot de Centrale Markt ontzegd en moet hij zijn toegangsbewijs onmiddellijk inleveren. * **Administratieve sporen:** De aantekening "1 ex Bedr Chef" (1 exemplaar voor de Bedrijfschef) en de verzenddatum "4/1" wijzen op een strakke interne dossiervorming. De afkorting "SV" staat mogelijk voor een afdeling of een specifieke administratieve status (bijv. 'Strafverzending' of een paraaf).

Officiële kennisgeving / Dienstbrief.

Dit document is een formele kennisgeving van een strafmaatregel opgelegd aan een handelaar, de heer J.M. Kraan. Uit de tekst blijkt dat de heer Kraan de prijsvoorschriften heeft overtreden ("overtreding van de maximumprijzen"). Na een juridische procedure, die tot in hoger beroep is uitgevochten, is hij veroordeeld tot een bedrijfssluiting van drie maanden. De brief is administratief nauwkeurig: er wordt verwezen naar eerdere correspondentie (augustus 1943) en naar de specifieke juridische grondslag voor de toegangsontzegging (Artikel 35 lid 3 van het Marktreglement). De handgeschreven toevoeging onderstreept de urgentie: de handelaar moet zijn toegangsbewijs voor de Centrale Markt ("C.M.") onmiddellijk inleveren.

Officieel poststuk (envelop of gevouwen formulier).

Dit document is een officieel schrijven van de gemeentelijke dienst Marktwezen Amsterdam, verstuurd tijdens de Duitse bezetting. De brief is gericht aan J.M. Kraan in de Heemstedestraat (Amsterdam-West). De poststempel dateert van 27 december 1943. Het meest relevante aspect van dit stuk is dat het niet kon worden afgeleverd. De paarse stempel "TERUG AFZENDER" en de handgeschreven notitie "Woont niet op dit adres!" wijzen erop dat de geadresseerde niet meer op de Heemstedestraat woonachtig was. De handgeschreven datum "28/12" is vermoedelijk het moment waarop de postbode de onbestelbaarheid vaststelde. De aanduiding "Frankeering in afrekening" betekent dat de gemeente Amsterdam een contract had met de PTT om de portokosten periodiek te verrekenen in plaats van postzegels te plakken.

Officiële mededeling/brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

* **Kernboodschap:** De heer J.M. Kraan wordt officieel op de hoogte gesteld van een zware sanctie. Vanwege het overtreden van de prijsvoorschriften (het vragen van te hoge prijzen) moet zijn bedrijf twee jaar sluiten. Als gevolg hiervan wordt hem ook de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam ontzegd. * **Juridische basis:** De straf is opgelegd door de 'Inspecteur voor de Prijsbeheersching'. De ontzegging van de toegang tot de markt is gebaseerd op artikel 35 lid 3 van het marktreglement. * **Toon:** De brief is kort, zakelijk en dwingend van toon, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. * **Opmerkelijk:** De straf gaat met terugwerkende kracht in (vanaf 21 februari 1944), terwijl de brief op 3 maart is gedateerd. Een sluiting van twee jaar was een zeer zware straf die effectief het einde van een onderneming kon betekenen.

Officiële kennisgeving / Sanctiebrief.

De brief is een zakelijke en dwingende mededeling van een bestuursrechtelijke sanctie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de bestraffing van J.M. Kraan voor het overtreden van prijsvoorschriften. * **Vergrijp:** Overtreding van de maximumprijzen. Dit duidt op prijsopdrijving of handel op de zwarte markt, wat in de oorlogsjaren streng werd gecontroleerd. * **Sanctie:** Een zeer zware straf van twee jaar bedrijfssluiting, met terugwerkende kracht ingaand op 21 februari 1944. * **Gevolg:** Naast de sluiting wordt de betrokkene de toegang ontzegd tot de Centrale Markt te Amsterdam. Voor een handelaar in levensmiddelen betekende dit effectief het einde van zijn legale beroepsuitoefening voor de duur van de straf. * **Toon:** De toon is ambtelijk en onverbiddelijk, passend bij de bureaucratische controle onder het bewind van de bezettingsjaren.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauw:] Verzonden 10/6 [Rechtsboven:] HB. [Geadresseerde:] den Heer J.M. Kraan, Heemstedestraat 5, Amsterdam-West. Wijk 26 B. [Linksmidden:] 2B/42/2 M. [Rechtsmidden:] 9 Juni 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 Juni j.l. verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No. H.69, des voormid...

# TRANSCRIPTIE afz. J. E. Schrandt Corn. Anthoniszstr 49 II Amsterdam. Z.

# TRANSCRIPTIE Jacobus Kroon geb. 18.5.1897 pers. bewijs no. A35-001576 adres: Nieuwendammerdijk 533 bankwerker - stoker ketelhuis C.R.

# TRANSCRIPTIE Hoog achtend Uw. dw. dienaar J. L. Belzenne Linden gracht 205 Amsterdam. C.

**COPIE** **Aanvang ziekte:** 19-4-1943 **Naam en voorletters:** Kroon J. **Functie en No.:** bankwerker-stoker No. 40 **Adres:** Nieuwendammerdijk 533