J. Boor
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
J. Boor was een marktkoopman actief in Amsterdam, met vaste standplaatsen onder meer op de Albert Cuypstraat, Ten Katestraat, Nieuwmarkt, Dapperstraat en Lindengracht. Hij handelde in vis, zoals schol, aal en zoetwatervis. In 1942 en 1943 werd hij herhaaldelijk geconfronteerd met administratieve problemen en schorsingen door het Marktwezen vanwege het 'eigen gebruik' van vis (verduisteren) in plaats van verkoop via officiële kanalen. In 1943 werd hij voorlopig geschorst door de inspecteur. Een tekort bij de verkoop van schol door de Gebroeders Boor (waartoe J. Boor waarschijnlijk behoorde) werd in 1943 verantwoord met 'eigen gebruik'.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Getypte lijst op papier.
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (secties A, B en C zijn zichtbaar). De opmaak is die van een administratief register met twee kolommen voor naam en adres. * **Geografische spreiding:** De meerderheid van de adressen bevindt zich in Amsterdam, verspreid over diverse wijken (o.a. de Pijp, West, Oost en het Centrum). Daarnaast vallen de plaatsen Huizen en Marken op, wat logisch is gezien de context van zoetwatervis (visserij aan het IJsselmeer). Enkele vermeldingen uit Diemen en Bussum zijn ook aanwezig. * **Huishoudens:** Er zijn duidelijke familieclusters zichtbaar (zoals de families Van As, Boor en Braam), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen 'Sr.' (Senior) en 'Jr.' (Junior). * **Typografie en Annotaties:** Het document is getypt met een mechanische typemachine. Er zijn handgeschreven punten of vinkjes voor veel namen geplaatst, wat duidt op een afvinklijst die daadwerkelijk is gebruikt tijdens een distributiemoment. Sommige letters aan het begin van de namen in de B- en C-secties lijken overgetypt of later gecorrigeerd.
Getypte afschriften van controlerapporten betreffende markttoezicht.
Het document bevat drie korte verslagen van marktcontroleurs in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de rapportage ligt bij de nauwkeurige vergelijking tussen de officieel toegewezen hoeveelheden (op het "marktbriefje") en de werkelijke verkoop of aanvoer. * **De kwestie Gebroeders Boor:** Er is een klein tekort geconstateerd bij de verkoop van schar. De verklaring is "eigen gebruik" en "ingewogen" (verlies door wegen/vochtverlies). Opvallend is de opmerking over de "pufschar" (zeer kleine, kwalitatief minderwaardige vis). De controleur merkt cynisch op dat zelfs "helpers en bekenden" (mensen die normaal gesproken via informele weg of vriendjespolitiek de eerste keuze kregen) deze vis niet wilden hebben. Hierdoor belandde de gehele partij bij het gewone publiek. * **Logistiek:** De broers Boor gebruikten één gezamenlijke driewieler voor hun handel, wat de controle op individuele partijen bemoeilijkte. * **Schaarste:** Het onderste afschrift van 12 mei 1943 illustreert de voedselschaarste van die tijd: op twee grote markten was er die dag simpelweg "geen aanvoer".
Getypte afschriften van marktcontrolerapporten.
Het document bevat drie korte rapportages van marktinspecteurs die toezagen op de distributie van schaarse goederen (vis) in Amsterdam in mei 1943. * **Strikte controle:** Er wordt nauwkeurig bijgehouden hoeveel vis er volgens de papieren aanwezig zou moeten zijn en wat er feitelijk is verkocht. Zelfs een verschil van 1 of 2 kilogram wordt verantwoord (bijvoorbeeld als 'eigen gebruik'). * **Terminologie:** "Pufschar" verwijst naar zeer kleine schar van geringe kwaliteit. De opmerking van de controleur dat er geen belangstelling was van "helpers" en "bekenden" is veelzeggend: het suggereert dat bij betere kwaliteit vis een deel vaak 'onder de toonbank' verdween naar bekenden, maar dat men voor deze inferieure partij die moeite niet nam. * **Logistiek:** De broers Boor gebruikten gezamenlijk één driewieler voor hun handel, wat de controleur noopt tot een rekenkundige correctie op het 'inwegen'.
Brief (verzoekschrift), handgeschreven op gelinieerd papier.
In deze brief verzoekt H. Koelewijn de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam om hem weer toe te laten tot de handel in zeevis en zoetwatervis ("op de lijstplaatsen"). De schrijver voert als voornaamste argument aan dat hij reeds 33 jaar (sinds 1910) werkzaam is in deze branche en gedurende die tijd altijd financieel onafhankelijk is gebleven, zonder ooit aanspraak te maken op maatschappelijke steun (bedeling). Hij benadrukt dat hij momenteel gedwongen is enkel een kleine hoeveelheid gerookte vis te verkopen, wat blijkbaar onvoldoende is voor zijn levensonderhoud. Om zijn betrouwbaarheid en ervaring aan te tonen, levert hij een lijst met acht namen van personen aan die als getuigen kunnen fungeren. De taal van de brief vertoont diverse grammaticale onjuistheden (zoals "verdient heeft" in plaats van "verdiend heb" en "bent aangewezen" in plaats van "ben aangewezen"), wat wijst op een schrijver met een beperkte formele opleiding. Uit de ambtelijke aantekeningen blijkt dat het verzoek snel is behandeld: de notitie rechtsboven suggereert dat het verzoek op de dag van ontvangst (13 mei) in een vergadering is besproken. De forse diagonale tekst linksonder ("afgewezen") maakt duidelijk dat het verzoek niet werd gehonoreerd.
Een officiële ambtelijke brief van de dienst Marktwezen Amsterdam aan de Wethouder voor de Levensmiddelen.
* **Type document:** Een officiële ambtelijke brief van de dienst Marktwezen Amsterdam aan de Wethouder voor de Levensmiddelen. * **Inhoud:** De directeur van de dienst rapporteert een overtreding door twee handelaren (waarschijnlijk vader en zoon), J. en H. Boor uit Huizen. Zij zijn door een controleur betrapt op het "onttrekken van visch aan den verkoop". Dit duidt op illegale handel of zwarte handel buiten het officiële distributiesysteem om. * **Sanctie:** De directeur heeft de betrokkenen reeds voorlopig geschorst. Hij verzoekt de wethouder om via een officieel besluit van de burgemeester een uitsluiting van één maand van de visafslag op te leggen. * **Administratieve details:** Het document bevat stempels en kenmerken (zoals het modelnummer van de stadsdrukkerij) die typisch zijn voor de Amsterdamse gemeentelijke administratie in oorlogstijd. De afkorting "SV" achter de datum staat vermoedelijk voor de initialen van de typist of de behandelend ambtenaar. ---
Getypt afschrift van een officieel rapport.
* **Inhoud:** Het betreft een proces-verbaal of rapportage van een inspecteur van het Marktwezen. Twee mannen, vermoedelijk familie van elkaar gezien de achternaam en de leeftijden (respectievelijk 26 en 65 jaar), zijn betrapt op het verduisteren van 20 pond schol. De vis was verborgen in de lade van een kar en was afkomstig uit een grotere partij van 50 kg. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "den Heer", "visch", "menschen"). De afkorting "w.g." onder de naam S. Dijkema betekent "was getekend", wat gebruikelijk is bij afschriften om aan te geven wie het origineel ondertekend heeft. * **Fysieke staat:** Het document is een getypt doorslagje of afschrift op dun papier. Onderaan staat een handgeschreven paraaf van de Directeur van het Marktwezen ter verificatie van de kopie ("Voor eensluidend afschrift").
Ambtelijke brief/memorandum.
* **Kernboodschap:** De directeur meldt aan de wethouder dat twee inwoners van Huizen, J. Boor (26 jaar) en H. Boor (65 jaar), vis achterover hebben gedrukt in plaats van deze via de officiële kanalen te verkopen. Hij heeft hen al voorlopig geschorst en stelt voor dat de burgemeester hen officieel voor een maand uitsluit van de visverdeeling op de afslag. * **Personen:** Het betreft waarschijnlijk vader en zoon Boor, wonende aan de Schoolstraat 3 in Huizen. * **Juridische/bestuurlijke context:** De directeur hanteert een formele, ambtelijke toon. Hij rapporteert een overtreding en stelt een administratieve sanctie voor. De handgeschreven notitie "even aangehouden" suggereert dat er mogelijk nog overleg is geweest of dat de verzending van het definitieve besluit tijdelijk werd gestaakt.
Document
Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.
Handgeschreven administratieve distributielijst.
* **Inhoud:** Het document betreft de administratie van de toewijzing van bokkingen (gerookte haring) aan handelaren en instellingen. De aantallen zijn aanzienlijk (meestal in eenheden van 3000), wat duidt op groothandel of distributiepunten. * **Administratieve tekens:** * De letter **'v'** achter de getallen fungeert waarschijnlijk als afvinkteken voor levering. * De letter **'x'** bij bepaalde namen (zoals de Wed. Benjamin en het Ziekenhuis) suggereert een uitzondering of een specifieke status van de levering. * **Jaartallen:** Bij de familie Braam staan jaartallen (1888, 1912, 1916). Dit was een gebruikelijke manier om verschillende generaties of naamgenoten in het handelsregister uit elkaar te houden. * **Opvallende namen:** Er staan diverse bekende Amsterdamse namen op de lijst, zoals **'Dikker & Thijs'** (het befaamde restaurant/traiteur) en de vermelding van een **'Ziekenhuis'**, wat de prioriteit in voedseldistributie aangeeft. * **Handschrift:** Het betreft een zeer geoefend, cursorief administratief handschrift. De cijfers zijn duidelijk en gestructureerd genoteerd voor een sluitende boekhouding.
Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.
* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.
Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.
Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.
Dagrapport van de Dienst van het Marktwezen.
Dit dagrapport is een administratief verslag van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. De focus van de werkdag (van 08:00 tot 14:00 uur) lag op een specifieke opdracht van de visinspecteur. De controleur bezocht drie grote Amsterdamse markten: de Nieuwmarkt, de Dapperstraat en de Albert Cuypstraat. De kern van de werkzaamheden bestond uit het wegen van de aangevoerde partijen vis (voornamelijk schol en bot) en deze te vergelijken met de officieel toegewezen hoeveelheden aan individuele marktkramers. Opvallende details uit de controle: * **Nauwkeurigheid:** Verschillen van slechts een halve kilo of een kilo worden genoteerd. * **Coulance:** Bij E.J. Ekkelboom wordt een tekort van 1 kg geconstateerd, maar omdat dit verklaarbaar is door natuurlijk gewichtsverlies (smeltend ijs en slijm), wordt er geen proces-verbaal opgemaakt. * **Overschotten:** Bij verschillende handelaren (Buskens, Boom/Boor) wordt meer vis aangetroffen dan toegewezen, variërend van 5 tot 5,5 kg bovenop de 100 kg.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst/administratie van marktkooplieden.
| J.Boor | 24-6-17 | id. | " | 1-6-42 | id. |
Administratieve lijst
| J. Boor | - | 20 |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 1-6-42 id
Onbekend — standplaats 2 Kg
Onbekend — standplaats 2 Kg
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer
# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk
# TRANSCRIPTIE J.J. Koentjes. Bloemstraat 62 alhier. R A P P O R T -----------------
# TRANSCRIPTIE 2 ex. Mr. de Boer. [handgeschreven] VP/HG. extra. [handgeschreven] 25/188/2 M. 24 October 1939. den Heer J.van Os, Jodenbreestraat 11 I, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 11 dezer bericht ik U...
# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] Z.u. Hr. de Boer. [Linksboven, getypt:] vP/HG. 26/64/2 M. [Midden boven, handgeschreven:] Verzonden 24/10-'39 [Rechtsboven, getypt:] 24 October 1939. [Adresblok, getypt:] den Heer S. Boer, Wagenaarstraat 103, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 18. [Body tekst, getypt:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 dezer verleen ik U hierbij gedurende vier weken ...