J. Kes

Document

Dit document is een administratief overzicht, waarschijnlijk van een vereniging, vakbond of kerkelijke instantie. De personen zijn gegroepeerd per "Serie" (mogelijk wijken of afdelingen). De aanwezigheid van kolommen voor de boekjaren 41/42 en 42/43 suggereert dat het gaat om het bijhouden van contributiebetalingen of presentielijsten. Opvallend is de grote spreiding van leeftijden (geboortejaren van 1875 tot 1918) en de specifieke herkomst van veel namen uit de vissersdorpen rond het IJsselmeer (o.a. Klouwer uit Volendam, Kes en Zeeman uit Marken, Moenis uit Monnickendam). Dit kan duiden op een organisatie die sterk geworteld was in deze gemeenschappen, zoals een coöperatie of een watersportvereniging.

Dienstbrief / Oproeping

Het document is een officiële oproeping voor een gesprek op zeer korte termijn. De brief is gedateerd op 22 juni 1943 en de geadresseerde, de heer J. Kes uit Volendam, wordt verwacht op de ochtend van de volgende dag, 23 juni, in Amsterdam (Jan van Galenstraat 14). Dit adres was tijdens de oorlog de locatie van de Centrale Markthallen en diverse gemeentelijke controlediensten. De handgeschreven aantekeningen duiden op een disciplinaire of administratieve procedure: * **"voorl. schorsen"** en **"voorstel Weth"** (Wethouder) suggereren dat er een sanctie werd voorbereid. * **"4 maanden"** slaat waarschijnlijk op de duur van een schorsing of straf. * De opmerking **"niet gekomen"** in blauwe inkt bevestigt dat de heer Kes niet op de afspraak is verschenen. * De latere toevoeging **"gevolg gegeven 6/7 43"** wijst erop dat de zaak ongeveer twee weken later administratief is afgehandeld of doorgezet. De rode letters 'a', 'b' en 'c' zijn archiefcodes die waarschijnlijk verwijzen naar specifieke dossiers of bijlagen. ---

Officiële brief/kennisgeving van schorsing.

De brief is een zakelijke mededeling waarin de heer J. Kes uit Volendam op de hoogte wordt gesteld van een disciplinaire maatregel. Hem wordt ten laste gelegd dat hij op 11 juni 1943 zijn toegewezen hoeveelheid schol (vis) niet volledig heeft verkocht op zijn vaste standplaats op de Ten Katemarkt in Amsterdam. Als gevolg van deze overtreding wordt hij met onmiddellijke ingang (per 9 juli) voorlopig uitgesloten van de visdistributie bij de lokale afslag. Tevens wordt de zaak voorgelegd aan de burgemeester voor eventuele verdere sancties. De brief is ondertekend door "De Directeur", wat in deze context waarschijnlijk de directeur van de gemeentelijke vismarkt of -afslag betreft. De handgeschreven aantekening "Genoteerd aw" linksonder duidt op een administratieve verwerking door een ambtenaar (met initialen 'aw').

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

Deze brief is een officiële sanctie-aanzegging aan een vishandelaar tijdens de Duitse bezetting. De heer J. Kes uit Volendam wordt beschuldigd van het niet volledig uitstallen of verkopen van zijn toegewezen quotum schol op de Ten Katemarkt (Amsterdam). In de context van de oorlogseconomie was dit een ernstige overtreding: het niet aanbieden van goederen op de reguliere markt suggereerde vaak dat de koopwaar naar de zwarte markt was weggesluisd. De straf is direct en ingrijpend: een voorlopige schorsing van de visverdeling bij de afslag. Hierdoor werd de handelaar feitelijk brodeloos gemaakt, aangezien hij geen nieuwe voorraad meer kon inkopen via de officiële kanalen. De vermelding dat de burgemeester wordt ingelicht over verdere maatregelen duidt op een mogelijke intrekking van de marktvergunning of verdere juridische vervolging.

Ambtsbrief / Dienstbrief

* **Casus:** De visverkoper J. Kes uit Volendam wordt beschuldigd van een onregelmatigheid. Hij heeft de hem toegewezen partij schol niet volledig verkocht op zijn vaste standplaats op de Ten Katemarkt in Amsterdam. Dit impliceert dat hij een deel van de vis clandestien (op de zwarte markt) heeft doorverkocht of elders heeft verhandeld, wat in oorlogstijd een ernstige overtreding van de distributievoorschriften was. * **Handhaving:** De directeur van de marktdienst heeft Kes reeds direct geschorst. Hij verzoekt de wethouder om de burgemeester een formele straf van vier maanden uitsluiting te laten opleggen. * **Coördinatie:** De brief toont de nauwe samenwerking tussen verschillende instanties aan. Omdat Kes zowel in Amsterdam als in Volendam vis toegewezen krijgt, wordt er gepleit voor een integrale straf via de Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC), zodat de sanctie niet ontdoken kan worden door simpelweg in de eigen woonplaats verder te handelen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert een strikt formele, ambtelijke stijl, kenmerkend voor de bureaucratie van die periode ("heb ik de eer U te doen toekomen", "beleefd verzoeken").

Officieel afschrift van een rapport/brief.

Het document is een officieel afschrift van een melding betreffende een onregelmatigheid bij de visaanvoer op de markt in de Ten Katestraat. De kern van de rapportage is een discrepantie in de voorraad van markthandelaar J. Kes (standplaats 41). Hoewel er 50 kg schol was opgegeven als aanvoer, bleek er na verkoop slechts 41 kg verantwoord te kunnen worden. Er is sprake van een "tekort" van 9 kg. De administratieve keten loopt van de Chef-Marktopzichter (J. Renz), via de Directeur van het Marktwezen, naar de Wethouder voor de Levensmiddelen. De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een getypeerd afschrift is van een handgeschreven origineel. De paarse diagonale streep door het document is een gebruikelijke archiefmethode om aan te geven dat de informatie is overgenomen of afgehandeld.

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Document

- **Doel van het document:** Het betreft een administratieve registratie van de vishandel tijdens de overgang van vrede (1939) naar oorlogstijd (1940). De nauwkeurige vastlegging suggereert een toezichthoudende rol van de overheid op de voedselvoorziening. - **Handgeschreven tekens:** De vinkjes, kruisjes en streepjes duiden op een proces van verificatie of selectie. Handelaren met een '+' lijken vaker geconcentreerd in Volendam, terwijl Amsterdammers vaker met een '/' of 'vinkje' zijn gemerkt. - **Oorlogsinvloed:** Bij L. Meents staat "geen boekhouding - militair", wat erop wijst dat de eigenaar was opgeroepen voor het leger. Bij andere handelaren zie je de omzet in 1940 sterk dalen (bijv. Th. Otto) of juist stijgen (bijv. P. Hogenbirk), wat duidt op verschuivingen in de markt door de bezetting. - **Joodse namen:** Namen als Hammelburg, de Hond, Korper, Meents en Piller-Moffie, evenals adressen in de Jodenbuurt (Jodenhouttuinen, Uilenburgerstraat), wijzen erop dat dit overzicht ook Joodse handelaren bevat die kort na deze periode te maken kregen met anti-Joodse maatregelen en onteigening.

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief. * **Datum:** 29 april 1942. * **Afzender:** J.G. Kes (gebaseerd op de ondertekening). * **Ontvanger:** De Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Plaats van herkomst:** Volendam. * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels en nummers (№ 46A/113/1 en M. 1942 1/5) en een handgeschreven paraaf in potlood bovenaan.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag/archiefkopie). * **Datum:** 8 juli 1943. * **Afzender:** De Directeur (waarschijnlijk van een gemeentelijke marktdienst of visafslag). * **Geadresseerde:** Den Heer J. Kes, Stationsplein 201, Volendam. * **Kenmerk:** 46c/37/1b M. * **Annotaties:** Diverse handgeschreven aantekeningen in blauwe inkt, waaronder de verzenddatum...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële correspondentie van de Gemeente Amsterdam, Dienst van het Marktwezen. * **Datum:** 9 juli 1943. * **Afzender:** De Directeur van het Marktwezen, Amsterdam (Jan van Galenstraat 14). * **Ontvanger:** De Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam. * **Onderwerp:** Schorsing en voorgestelde strafmaatregel tegen vishandelaar J. Kes uit Volendam...

# TRANSCRIPTIE **Verhoor van den verdachte J. VLEESDRAAGER.**