H. van Bennekom

Handgeschreven brief (klacht/melding).

* **Inhoud:** De afzender, H. van Bennekom, beklaagt zich over de handelswijze van een zekere heer Polak, een handelaar in schoenartikelen. Hij meldt dat Polak zich schuldig maakt aan "zwarthanddel" (mogelijk onvergunde verkoop of verkoop buiten de officiële tijden/plaatsen). * **Tonaliteit:** De brief is formeel bedoeld maar bevat veel spelfouten en grammaticale imperfecties die duiden op een schrijver die fonetisch schrijft (bijv. "shef" voor chef, "chyn" voor zijn, "gehadt"). * **Observatie:** De brief beschrijft een kat-en-muisspel: Polak zou zich verschuilen achter zijn kraam zodra hij een marktopzichter ziet, om direct daarna weer verder te gaan met zijn praktijken. * **Locatie:** Er wordt gesproken over de "Lapperstraat" (mogelijk bedoelt hij de Lindengracht, waar een bekende zaterdagmarkt was, of een lokale benaming voor een deel van de markt).

Handgeschreven brief (klachtbrief).

* **Inhoud:** De schrijver, H. van Bennekom, beklaagt zich bij de marktinspectie over het gedrag van een mede-koopman, de heer Polak (handelaar in schoenartikelen). Volgens Van Bennekom negeert Polak stelselmatig de waarschuwingen van de inspectie en de marktopzichter ("markoprichter") betreffende zijn standplaats. Polak zou zich verstoppen achter zijn kraam zodra er toezicht verschijnt, om direct daarna zijn overtreding te hervatten. * **Taalgebruik en Spelling:** De brief bevat diverse spellingsvormen die kenmerkend zijn voor de tijd of het opleidingsniveau van de schrijver, zoals "wonede" (wonende), "gehadt" (gehad), "sfef" (waarschijnlijk bedoeld als 'chef') en "markoprichter" (waarschijnlijk 'marktopzichter'). Het woord "swemstanden" is opmerkelijk; mogelijk wordt hiermee gedoeld op 'zwervende' of niet-vaste standplaatsen, of is het een verschrijving van 'kraamstanden'. * **Personen:** * **H. van Bennekom:** De afzender, woonachtig aan de Witte de Withstraat 133-huis te Amsterdam. Hij identificeert zichzelf als sigarenfabrikant en marktkoopman. * **Heer Polak:** De persoon tegen wie de klacht is gericht, een koopman in schoenartikelen.

Handgeschreven brief (verzoek/klacht).

* **Inhoud:** De schrijver, H. van Bennekom, dient een formeel verzoek of een klacht in bij een instantie (waarschijnlijk het Marktwezen). Hij benadrukt dat hij zich aan alle geldende regels houdt en netjes achter zijn marktkraam blijft staan. Het probleem is dat hij "heelemal geen pasarie" (geen doorgang/klandizie) heeft omdat zijn kraam regelmatig geblokkeerd of "bedekt" wordt door geparkeerde fietsen. Hij vraagt om een "schikking" (oplossing) voor deze situatie. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in een beleefde, enigszins formele toon, maar bevat diverse fonetische spellingen en grammaticale eigenaardigheden die typerend zijn voor iemand met een beperkte formele scholing in die tijd. * *“pasarie”*: Waarschijnlijk een fonetische verbastering van 'passage' (doorloop/klandizie). * *“uw”*: Gebruikt waar "u" bedoeld wordt. * *“me kraam / me dank”*: Gebruik van het bezittelijk voornaamwoord 'me' in plaats van 'mijn'. * *“heelemal”*: Ouderwetse/fonetische spelling van 'helemaal'. * **Handschrift:** Een vlot, enigszins krullerig cursief schrift dat kenmerkend is voor de vroege 20e eeuw.

Handgeschreven brief (waarschijnlijk een uittreksel of laatste pagina van een verzoekschrift).

De brief is geschreven door een marktkoopman of -vrouw, H. van Bennekom, gericht aan een officiële instantie (waarschijnlijk het Amsterdamse Marktwezen). De schrijver beklaagt zich over een belemmering van de nering. Enkele opvallende punten: * **Argumentatie:** De schrijver benadrukt een plichtsgetrouw burger/koopman te zijn door zich te houden aan de "orde en regel van het marktwezen" en netjes achter de kraam te blijven staan. * **Klacht:** Er is sprake van een gebrek aan "pasagie" (passage/klandizie), mede doordat de kraam soms tijdenlang "bedekt" (geblokkeerd) is door geparkeerde fietsen. * **Schrijfstijl:** De brief bevat diverse archaïsche en fonetische spellingen die kenmerkend zijn voor de vroege 20e eeuw, zoals "myn", "zoo", "pasagie" en "tyden". Ook wordt "me" gebruikt als bezittelijk voornaamwoord ("me kraam") en wordt "uw" gebruikt waar men nu "U" zou verwachten.

Ambtelijke brief / rapportage van een marktopziener.

* **Kern van het geschil:** De brief beschrijft een burenruzie op de Dappermarkt tussen een sigarenverkoper (Van Bennekom) en een standwerker (Polak). Van Bennekom klaagt over geluidsoverlast van zijn buurman, terwijl hij wist dat Polak een standwerker was toen hij deze plek aanvroeg. * **De klager (Van Bennekom):** Wordt door de marktopziener getypeerd als "lastig". Hij komt vaak te laat, maar wordt desondanks gematst met goede plekken. Hij klaagde eerder over de geur van visbakken en nu over het lawaai van de standwerker. * **De beklaagde (Polak):** Verkoopt scheerzeep en aanverwante artikelen. Hij stelt dat hij zijn brood niet kan verdienen zonder te "standwerken" (het met luide stem aanprijzen van waren). Hij dreigt zijn vergunning in te leveren als hem dit verboden wordt. * **Advies van de opziener:** De opziener vindt de klacht overdreven ("M. i." staat voor *mijns inziens*). Hij suggereert Van Bennekom te laten inschrijven voor een gedeelte van de Dapperstraat waar een verbod op standwerken geldt, zodat de rust daar gegarandeerd is.

Handgeschreven brief (verzoekschrift)

* **Schrifttype:** Een vlot, leesbaar cursief handschrift, typerend voor de eerste helft van de 20e eeuw. * **Taalgebruik:** Formeel en beleefd ("Wel Edl. Heer", "Verzoekt U beleefd"). De afzender hanteert de toen gebruikelijke archaïsche spelling en zinsbouw (zoals "Den ondergetekende"). * **Inhoud:** De heer Van Bennekom vraagt om een gesprek met een hogere ambtenaar (mogelijk de Marktcommissaris of een politie-inspecteur). Hij is op de voorgaande zaterdag (12 of 19 augustus) blijkbaar ergens van beschuldigd door de 'Chef van het Marktwezen'. Hij wil dit rechtzetten in aanwezigheid van deze chef (de heer Rens) en een inspecteur. * **Status afzender:** Hij identificeert zichzelf als 'sigarenfabrikant', wat duidt op een kleine zelfstandige ondernemer die waarschijnlijk zijn eigen geproduceerde waren op de markt verkocht.

Administratief voorblad of geleideformulier (mogelijk van een politiedossier).

* **Identificatie:** Het document betreft een dossier of bijblad aangaande een persoon genaamd H. van Bennekom, woonachtig aan de Dapperstraat (waarschijnlijk Amsterdam). "pl. 300" zou kunnen verwijzen naar een specifiek huisnummer of een locatie-aanduiding. * **Procesgang:** Het administratieve proces is goed te volgen via de data: * 22/11: Doorgezonden naar een volgende afdeling. * 25-11-'40: "Ter kennisneming" (gezien/gelezen) door een ambtenaar (mogelijk De Haan). * 27-11-'40: Instructie "opbergen" gegeven door een archivaris of verantwoordelijke. * **Handschrift:** Er zijn minstens drie verschillende handschriften zichtbaar, wat duidt op de verwerking door verschillende functionarissen in de bureaucratische hiërarchie.

Doorslag van een officiële brief/beschikking.

* **Wie:** De brief is gericht aan de heer H. van Bennekom, een marktkoopman woonachtig in de Witte de Withstraat in Amsterdam. De afzender is een directeur van een gemeentelijke dienst. * **Wat:** Een officiële toestemming om een gereserveerde staanplaats op de markt gedurende drie maanden onbezet te laten zonder de rechten op die plaats te verliezen. * **Waar:** Het betreft een staanplaats op de markt op het Amstelveld (in de tekst gespeld als "Amsteldveld") te Amsterdam. * **Wanneer:** De beschikking is gedateerd op 18 december 1940, naar aanleiding van een verzoek per briefkaart van 6 december 1940. * **Waarom:** In deze periode was het marktwezen streng gereguleerd. Indien een koopman zonder geldige reden of toestemming wegbleef, kon hij zijn vergunning verliezen. De reden voor het verzoek van Van Bennekom wordt niet expliciet genoemd, maar dergelijke verzoeken werden vaak ingediend wegens ziekte, gebrek aan voorraad of persoonlijke omstandigheden.

Briefkaart (postkaart).

* **Administratieve verwerking:** De kaart is aan de bovenzijde intensief beschreven met registratienummers ("No. 24", "M. 1241", "5/1"). Dit wijst erop dat de kaart is opgenomen in een officieel archiefsysteem van de gemeente Amsterdam (Marktwezen). De datum "12/3" (12 maart) bovenin is waarschijnlijk de datum van ontvangst, één dag na verzending. * **Postale details:** De poststempel geeft exact de datum en het uur van verwerking aan (11 maart 1941, 12:00 uur). De 5 cent zegel was het standaardtarief voor een briefkaart in die periode. * **Visuele propaganda:** De grote stempel van de 'Winterhulp Nederland' met de tekst "Voor het volk - door het volk" is een typerend voorbeeld van hoe de Duitse bezetter en de genazificeerde PTT poststukken gebruikten voor ideologische beïnvloeding.

Document

Dit document is een officiële administratieve mededeling van een gemeentelijke instantie aan een marktkoopman. De toon is zakelijk en formeel. De heer H. van Bennekom had op 11 maart 1941 via een briefkaart verzocht om tijdelijk ontheven te worden van de plicht om zijn marktplaats te bezetten. De directeur willigt dit verzoek in voor een periode van drie maanden. De administratieve verwerking is zichtbaar door het gebruik van een dossiernummer en de aanduiding van de wijk. De handgeschreven notitie "Verzonden 22/3" dient als bewijs voor de verzending op de dag van datering. De afkorting "hs" in het adres staat voor "huis", wat betekent dat de geadresseerde op de begane grond woonde.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag/archiefkopie).

* **Inhoud:** Het document is een officiële beschikking waarin een marktkramer, de heer Van Bennekom, toestemming krijgt om gedurende drie maanden zijn standplaats op de markt aan het Amstelveld niet te bezetten. Dit verzoek was door de ontvanger ingediend per briefkaart op 11 maart 1941. * **Toon:** Formeel, administratief en zakelijk. * **Administratieve details:** Het adres bevat de toevoeging "Wijk 26", wat duidt op de toenmalige administratieve indeling van Amsterdam. De ondertekening is algemeen ("De Directeur"), wat gebruikelijk is bij doorslagen die in het archief van de betreffende dienst bleven. * **Status:** De handgeschreven notitie "Extra" en het kenmerk suggereren dat dit document deel uitmaakte van een lopend dossier over marktvergunningen of ontheffingen.

Officieel rapport van de gemeente Amsterdam.

Het document is een ambtelijk verslag van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van de zaak is de illegale handel in groenten buiten de officiële kanalen om. De verdachte, Jan van Bennekom, werd op heterdaad betrapt bij het afleveren van twee zakken wortelen bij een winkelier in de Valeriusstraat. De controleur stelt vast dat Van Bennekom aanvankelijk loog over de herkomst van de wortelen. Na dreiging met arrestatie gaf hij de werkelijke bron prijs: een tuinder aan de Noorder Akerweg. Er is sprake van prijsopdrijving en het omzeilen van distributieregels: 1. **De inkoop:** De tuinder verkocht 85 bos wortelen voor 9 cent per bos, in de veronderstelling dat het "beestenvoer" was. 2. **De verkoop:** Van Bennekom verkocht deze door aan de winkelier voor 11 à 12 cent per bos voor menselijke consumptie. De controleur heeft de partij in beslag genomen en de zaak overgedragen aan de Crisis Controle Dienst (C.C.C.D.). De spelling in het document (gebruik van 'y' in plaats van 'ij') is kenmerkend voor de schrijfmachines en de ambtelijke spelling van die tijd.

Briefkaart (postkaart) met officiële stempeling.

De kaart is een zakelijke of formele correspondentie gericht aan de "Hoofdinspecteur van het Marktwezen" in de Markthallen (Amsterdam). De afzender, H. van Bennekom, refereert aan de "Dapperstraat", een bekende marktlocatie in Amsterdam. Het grote paarse stempel met "M. 1941" en een dossiernummer duidt op een officiële registratie door de gemeentelijke instantie (het Marktwezen). De kaart is waarschijnlijk een korte mededeling of aanvraag met betrekking tot een marktplaats. Opvallend is dat de kaart is afgestempeld in Zaandam (Z'DAM), terwijl zowel afzender als ontvanger zich in Amsterdam lijken te bevinden.

Handgeschreven brief met ambtelijke stempels en kanttekeningen.

De brief is een ambtelijk advies met betrekking tot het gebruik van marktplaatsen op het Amstelveld in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Marktambtenaar Th. Dijkema adviseert negatief op een verzoek van een zekere H. van Bennekom. De reden hiervoor is dat de marktplaats van Van Bennekom nodig is vanwege de toenemende drukte op het Amstelveld. Dijkema merkt op dat er in de toekomst wel weer ruimte voor Van Bennekom zal zijn zodra hij weer "handel heeft". De bureaucratische gang van zaken is zichtbaar door de verschillende data en parafen: 1. Het stuk wordt op 2 april voor advies naar Dijkema gestuurd door 'de Haan'. 2. Dijkema schrijft zijn advies op 13 april. 3. Op 22 april herhaalt De Haan het negatieve advies, verwijzend naar het rapport van de marktambtenaar. 4. Op 26 april wordt de definitieve beslissing "afgewezen" genoteerd.

Doorslag van een officiële brief/kennisgeving.

* **Vorm:** Het betreft een doorslag op dun papier (typisch voor archiefkopieën uit deze periode). Er zijn handgeschreven annotaties toegevoegd voor de administratieve verwerking ("Inspecteur" en de verzenddatum). * **Inhoud:** De brief is een korte, formele afwijzing. De afzender reageert op een verzoek dat per briefkaart is ingediend op 31 maart 1941 (jl. staat voor 'jongstleden'). Het woord "niet" is onderstreept om de definitieve aard van de afwijzing te benadrukken. * **Stijl:** Zeer zakelijk en bureaucratisch ("bericht ik U", "vervatte verzoek"). Er wordt geen reden gegeven voor de afwijzing in dit schrijven.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan:] dep. doorsturen naar Bennebroek.

# TRANSCRIPTIE afz. H. Waninge. G. Naefflaan 6. Lochem.

# TRANSCRIPTIE <u>Haarlemmermeer</u> A. v.d. Assem Ruigehoek 26 Nieuw Vennep

# TRANSCRIPTIE J. F. Bennink Directeur N.V. „Het Nederlandsche Veem” Amsterdam Rotterdam