G. Hagedoorn

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag/kopie voor het archief).

De brief is een officiële kennisgeving van een voorlopige schorsing aan een vishandelaar, de heer G. Hagedoorn. De reden hiervoor is tweeledig: 1. Het verkopen van vis boven de wettelijk vastgestelde maximumprijs. 2. Het illegaal verkrijgen van vis buiten het officiële distributiesysteem om (zwarte handel). De sanctie houdt in dat de handelaar geen vis meer mag betrekken via de officiële afslag. De zaak wordt bovendien geëscaleerd naar de Burgemeester van Amsterdam voor verdere strafmaatregelen. Dit document toont de strenge handhaving van de economische voorschriften tijdens de bezettingsjaren.

Extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een officieel extract van een bestuursbesluit van de burgemeester van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het betreft een administratieve sanctie tegen een lokale ondernemer, viswinkelier G. Hagedoorn. De kern van de overtreding is tweeledig: 1. **Prijsopdrijving:** Het verkopen van vis boven de wettelijk vastgestelde maximumprijs. 2. **Economisch delict:** Het verhandelen van vis die buiten de officiële distributiekanalen ("Vischverdeeling") om was verkregen. Dit wijst op handel in het zwarte circuit. De strafmaat is aanzienlijk: de winkelier wordt voor zes maanden (tot november 1943) uitgesloten van de officiële visafslag. In een tijd van schaarste en strikte rantsoenering betekende dit effectief dat de winkelier gedurende die periode geen legale handel meer kon drijven, wat een zware economische klap was.

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Administratief register / distributielijst.

Het document functioneert als een administratief bewijsstuk voor de levering van goederen. * **Structuur:** De tabel verdeelt de leveringen over drie specifieke data (21, 22 en 23 april). De namen in de kolommen fungeren als kwijting (bevestiging van ontvangst). * **Distributiepatroon:** Er valt een patroon op waarbij gestreefd wordt naar een standaardhoeveelheid van circa 3000 bokkingen per ontvanger. Bij afwijkingen, zoals bij No. 155 (2990), is een expliciet kruis geplaatst bij het totaal. * **Logistiek:** De naam "Van Beek" of "v Beek" verschijnt bij meerdere verschillende ontvangers (No. 152, 153 en 155), wat suggereert dat dit een transporteur of tussenpersoon was die de goederen voor hen in ontvangst nam. * **Controle:** De rode kruisen voor de nummers en de vinkjes achter de totalen geven aan dat deze lijst is gecontroleerd tegenover een centrale boekhouding of voorraadlijst.

Handgeschreven brief op briefpapier van een onderneming.

In deze brief verzoekt vishandelaar G. Hagedoorn de autoriteiten om toestemming voor een logistieke wijziging in zijn bedrijfsvoering. Vanwege gezondheidsklachten (ernstige oorsuizingen en duizeligheid) acht hij het niet langer veilig om zelf op de vrachtfiets zijn visquota op te halen bij de centrale afslag. Hij stelt voor om de heer Wieland, een reeds actieve vrachtrijder op de vismarkt, dit transport te laten overnemen. De brief is formeel en beleefd van toon, kenmerkend voor de hiërarchische verhoudingen van die tijd. Hagedoorn anticipeert op bureaucratische weerstand door direct medische referenties op te geven (Dr. Kloss en Dr. Bom). Zeer opvallend is de handgeschreven notitie bovenin door een ambtenaar: *"is pas gestraft geweest (4 maanden) voor prijsopdrijving"*. Dit werpt een ander licht op de situatie; Hagedoorn stond blijkbaar onder streng toezicht van de prijsbeheersing en had mogelijk een strafblad of een proeftijd vanwege economische vergrijpen tijdens de bezetting.

Zakelijke brief / verzoekschrift.

In deze brief verzoekt W.M. Claassen, de voormalig secretaris van de Coöperatieve Vischhandel, namens de heer G. Hagedoorn om een verhoging van de vis-toewijzing (rantsoenering). Hagedoorn dreef een vishandel aan de Hondecoeterstraat 18 in Amsterdam. De kern van het argument is dat de huidige toewijzing niet representatief is voor de historische omzet van de winkel. Claassen voert aan dat Hagedoorn al sinds 1929 als winkelchef bij de coöperatie werkte en de zaak in 1939 voor eigen rekening heeft voortgezet. Hij benadrukt dat er voorheen zelfs in slappe tijden circa 1000 pond verse vis per week werd verkocht, exclusief gerookte vis en conserven. De reactie van de ambtenaar in de kantlijn is afwijzend voor de korte termijn: het verzoek kan pas in april 1944 in behandeling worden genomen.

# TRANSCRIPTIE HG. *verzonden 14/1* den Heer J.J. Haagedoorn, Van Hogendorpstraat 67 II, Amsterdam-West. Wijk 19A. 46A/8/2 M. 13 Januari 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 6 dezer deel ik U mede, dat nabehandeling van Uw verzoek in de door de Visscherijcentrale ingestelde Commissie is gebleken, dat er geen aanleiding bestaat aan Uw verzoek te voldoen. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE HB. [Handgeschreven: verzonden 10/6] den Heer J.J.Haagedoorn, Van Hogendorpstraat 67 II, <u>Amsterdam-West.</u> Wijk 19 A. 46A/292/2 M. 8 Juni 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 Juni j.l. deel ik U mede, dat na behandeling van Uw verzoek in de door de Visscherij-centrale ingestelde Commissie is gebleken, dat er geen aanleiding bestaat aan Uw verzoek te voldoen. De Dire...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, gedrukt:] HG. [Midden boven, handgeschreven in blauw:] Verzonden 9/12 [Rechts uitgelijnd:] den Heer J.J.Haagedoorn, Van Hogendorpstraat 67 II, Amsterdam-West. Wijk 19A. [Links:] 46A/151/2 M. [Rechts:] 9 December 1941. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 2 dezer deel ik U mede, dat na behandeling van Uw verzoek in de door de Visscherij- centrale ingestelde...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief / Verzoekschrift * **Afzender:** Haringhandel Hagedoorn (A. Hagedoorn), Lange Brugsteeg 7, Amsterdam * **Ontvanger:** Inspecteur van het Gemeentelijk Marktwezen (A.H. de Haer), Amsterdam * **Datum:** 21 mei 1942 * **Kenmerken:** Briefhoofd van de firma, handgeschreven aantekeningen en stempel bovenin, ondertekend door A. Hagedoorn.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven linksboven:] Verzonden 16/12 [Handgeschreven rechtsboven:] HB. [Getypt rechtsboven:] den Heer J. Hagedoorn, Lumeystraat 23 I, Amsterdam-West. Wijk 26 B. [Getypt links:] 76/4/2 M. [Getypt rechts:] 16 December 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 17 October jl. bericht ik U, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden vol- daan. De Dire...