AI-Synthese 45

J. van Dijk (geb. 1914) was een marktkoopman actief op diverse locaties in Amsterdam, waaronder de Ten Katestraat, Dapperstraat, Westerstraat, Uilenburg, Waterlooplein, Albert Cuypstraat, Lindengracht en Nieuwmarkt. Hij had een vaste standplaats op de Ten Katemarkt. In 1939 ontstond een administratief geschil over het betalen van marktgeld; de gemeente stelde hem vrij als hij sociale bijstand ontving. In 1940 onderzocht de gemeente zijn erkenning als groothandelaar. In 1940 en 1942 werden er meerdere formele verzoeken ingediend door Italiaanse firma's (uit Catania en Triëst) naar zijn kredietwaardigheid of status, welke werden afgewezen. Zijn lotgeval na 1942 is onbekend.

Lotgevallen

1939 administratief geschil Geschil over betaling van marktgeld op de Ten Katemarkt; vrijgesteld bij sociale bijstand op Ten Katestraat
1940 erkenning Antecedentenonderzoek door gemeente naar erkenning als groothandelaar
1940 informatieverzoek Italiaanse firma's (Catania/Triëst) vragen naar kredietwaardigheid; geen inlichtingen verstrekt
1942 administratie Documentatie over 'Plan 41' en adressenlijsten

Relaties

H. J. v. Dijk (zoon) Italiaanse firma's (Catania/Triëst) (zakelijke contacten)

Handel

overigkramerijhandel Ten KatestraatDapperstraatWesterstraatUilenburgWaterloopleinAlbert CuypstraatLindengrachtNieuwmarktCentrale Markt
Ten KatestraatgroothandelaarmarktgeldItaliaanse firmakramerijhandel
Gebaseerd op 12 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-292 | Pagina 4 | 1939

Getypte financiële staat (Debiteuren Saldi Staat).

* **Administratieve structuur:** Het betreft een klassieke debiteurenlijst waarbij per klant de debetstand (schuld), creditstand (betalingen/tegoed) en het uiteindelijke saldo worden weergegeven. * **Correcties:** Er zijn handmatige wijzigingen aangebracht. Bij de posten "A.J. de Graaf" en "P. van Hoeckel & Zn" is de aanduiding "NV" (Naamloze Vennootschap) doorgehaald, wat mogelijk wijst op een wijziging in de rechtsvorm of een eerdere typefout. * **Aandachtspunten:** Aan de rechterzijde van de saldikolom staan bij bepaalde regels horizontale potloodstreepjes (bijv. bij N.V. Jac.v.d. Berg, N.V.P.J.v.d. Brink en B. Moffie). Dit zijn vaak de posten met de hoogste openstaande saldi, wat suggereert dat deze extra gecontroleerd moesten worden. * **Typografische bijzonderheden:** Bij "Fa. Gebrs. S. Hagenaar" ontbreekt in de creditkolom een decimaalteken (er staat 292963 in plaats van 292.63), maar het saldo van 7.25 bevestigt de rekenkundige waarde. Bij "Fa C.H. Heerding" is een komma gebruikt in plaats van een punt (278,53).

Archief 745 | 745-280 | Pagina 182 | 1939

Getypte ambtelijke brief met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief behandelt een administratief geschil over de betaling van marktgeld door een koopman, J. van Dijk, die een vaste standplaats had op de Ten Katemarkt in Amsterdam. De kern van de zaak is de berekening van de periode waarin hij recht had op vrijstelling van marktgeld vanwege het ontvangen van armensteun (ondersteuning). * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar een specifiek besluit van Burgemeester en Wethouders uit 1937 (No. 444 L.M.1937). Dit besluit stelde vast dat vrijstellingen per kalenderweek worden berekend. * **Administratieve logica:** Omdat de ondersteuning van Van Dijk eindigde op vrijdag 19 mei, werd de vrijstelling met terugwerkende kracht beëindigd aan het begin van diezelfde week (zondag 14 mei). Hierdoor was hij over de week van 14-20 mei weer betalingsplichtig. Aangezien hij pas een week later weer op de markt verscheen, moest hij bij zijn terugkeer voor twee weken tegelijk betalen. * **Stijl:** De brief is geschreven in een zakelijke, ambtelijke stijl die typerend is voor de vooroorlogse bureaucratie, met archaïsche spelling (bv. "Maatschappelijken") en beleefdheidsvormen ("heb ik de eer U te berichten").

Archief 745 | 745-280 | Pagina 183 | 1939

Getypt afschrift van een officiële brief van de Gemeente Amsterdam.

Deze brief is een zakelijke mededeling van de gemeente Amsterdam aan een marktkoopman, de heer J. van Dijk. Het centrale onderwerp is een geschil over de betaling van marktgeld. De kern van het besluit is de interpretatie van de regels rondom vrijstelling: 1. **Recht op vrijstelling:** Wie "ondersteuning" (sociale bijstand) ontvangt, hoeft geen marktgeld te betalen. 2. **Berekeningswijze:** De vrijstelling geldt per volledige kalenderweek. 3. **Conclusie:** Omdat de ondersteuning van de heer Van Dijk op vrijdag 19 mei stopte, werd hij voor de volledige week van 14-20 mei weer betalingsplichtig geacht. De gemeente stelt dat de vordering van marktgeld over twee weken (de bewuste week en de daaropvolgende week dat hij weer op de markt stond) terecht was.

Archief 745 | 745-308 | Pagina 25 | 1940

Ambtelijke rapportage betreffende een aanvraag voor erkenning als groothandelaar.

* **Inhoud:** Het document is een antecedentenonderzoek naar de heer J. van Dijk, die officieel erkend wil worden als groothandelaar. De controleur verifieert of Van Dijk inderdaad de geclaimde ervaring heeft. Er wordt verwezen naar zijn werkzaamheden op de "oude markt" (waarschijnlijk de Westermarkt of de vroege markt bij de Prinsengracht) en de Centrale Markt (Jan van Galenstraat). * **Taal en Vorm:** Het document bevat enkele typfouten ("Cpntroleur", "aarbeien", "groente in fruit" in plaats van "en fruit"), wat gebruikelijk was bij ambtelijke typoscripten uit die tijd. De toon is zakelijk en objectief. * **Bewijsvoering:** De erkenning wordt ondersteund door getuigenissen van collega's/toezichthouders en een schriftelijke bevestiging van een veiling uit Beverwijk.

Archief 745 | 745-322 | Pagina 299 | 1940

Brief / Verzoekschrift

De brief is een zakelijk en enigszins dwingend schrijven van een marktkoopman. De schrijver is werkzaam in de **kramerijhandel** (de verkoop van kleine goederen en benodigdheden). De kern van het schrijven is een klacht over de gang van zaken op het **Waterlooplein**. De auteur voert aan dat hij op de **Noordermarkt** zijn vaste plek al terug heeft, en dat hij al 6 à 7 jaar de markt op het Waterlooplein bezoekt. Hij beklaagt zich erover dat hij de laatste vier weken "slechte plaatsen of heelemaal geen plaats" toegewezen heeft gekregen. Hij gebruikt zijn vaste status op de ene markt en zijn anciënniteit op de andere om een betere behandeling (een goede staplaats) af te dwingen. De brief bevat ook persoonlijke gegevens ter identificatie: de auteur is ongehuwd, geboren in 1914 en woont op de begane grond (huis) van de Nieuwe Keizersgracht 66.

Archief 745 | 745-329 | Pagina 379 | 1940

Administratieve notitie / Officieel bijblad.

* **Inhoud:** Het document is een concept-antwoord of een dossiernotitie betreffende een inlichtingenaanvraag. Een Italiaanse firma uit Catania heeft geïnformeerd naar de betrouwbaarheid of status van een Nederlandse fruitexporteur, J. van Dijk. De directeur (vermoedelijk van een marktautoriteit) antwoordt dat deze persoon niet bekend is en geen zaken doet op de Centrale Markt. * **Handschrift:** Er is een duidelijk verschil tussen de snelle, ambtelijke notitie in het Nederlands bovenaan en het meer formele, Duitse handschrift van de brieftekst. De Duitse tekst vertoont lichte invloeden van het Kurrent- of Sütterlin-schrift (bijv. de 's' en 'h'). * **Opmerking bij de datum:** Hoewel de correspondentie over 1930 spreekt, vermeldt het modelnummer onderaan "1937". Dit kan duiden op een later gedrukt formulier waarop een oudere zaak is samengevat, of een administratieve discrepantie.

Archief 745 | 745-329 | Pagina 383 | 1940

Doorslag (carbonkopie) van een getypte zakelijke brief.

* **Inhoud:** De brief is een reactie op een informatieverzoek van een Italiaanse firma (uit Triëst) van 29 oktober 1940. De schrijver laat weten geen inlichtingen te kunnen verstrekken over de firma J. van Dijk, gevestigd aan de Kinkerstraat 369 in Amsterdam. De reden hiervoor is dat dit bedrijf geen zaken doet op de "Zentralen Markt" (de Centrale Markthallen) en daar verder onbekend is. * **Taalgebruik:** Hoewel de brief in het Duits is gesteld (de officiële taal voor veel administratie tijdens de bezetting), zijn er duidelijke sporen van de Nederlandse herkomst: de landnaam tussen haakjes is in het Nederlands gespeld ("Italië" in plaats van "Italien") en de handgeschreven notitie "Verzonden" is Nederlands. * **Vorm:** Het betreft een formeel, ambtelijk schrijven. De afkortingen "VB/HG" verwijzen waarschijnlijk naar de opsteller en de typist van de brief.

Archief 745 | 745-329 | Pagina 384 | 1940

Getypt ambtelijk schrijven (doorslag of archiefexemplaar).

* **Inhoud:** De brief is een formele reactie op een informatieverzoek van een Italiaans bedrijf uit Triëst betreffende de firma J. van Dijk, gevestigd aan de Kinkerstraat 369 in Amsterdam. De afzender (de directeur) meldt dat hij geen inlichtingen kan verstrekken omdat het betreffende bedrijf geen zaken doet op de Centrale Markt en verder bij hen niet bekend is. * **Taalgebruik:** Hoewel de afzender zich in Amsterdam bevindt, is de brief in het Duits gesteld. Dit is typerend voor de periode van de Duitse bezetting, zeker bij correspondentie met bondgenoten van het Derde Rijk, zoals Italië. * **Typografie:** Er is een opvallende correctie zichtbaar in het woord "Schreibens" (mogelijk was er eerst "Schieibens" getypt). De tekst is zakelijk en kort van stof.

Archief 745 | 745-329 | Pagina 385 | 1940

Doorslag van een verzonden brief (mogelijk van een officiële instantie of marktwezen).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een informatieverzoek. Een Italiaanse firma uit Catania heeft navraag gedaan naar de firma J. van Dijk, gevestigd aan de Kinkerstraat 369 in Amsterdam. De directeur (waarschijnlijk van de Amsterdamse Centrale Markt) laat weten dat hij geen informatie kan verstrekken omdat de betreffende firma geen zaken doet op de Centrale Markt en daar verder ook niet bekend is. * **Vorm:** Het document is een doorslag op dun papier, wat gebruikelijk was voor het archiveren van uitgaande post. Linksboven staat de handgeschreven bevestiging "Verzonden". * **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in het Duits. Dit was tijdens de bezetting de voorgeschreven taal voor officiële correspondentie met bondgenoten van nazi-Duitsland (zoals Italië). De term "Fu Antonino" in de adressering is een Italiaanse juridische aanduiding voor "zoon van wijlen Antonino".

Archief 745 | 745-329 | Pagina 386 | 1940

Getypte brief (doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een informatieverzoek. De Italiaanse firma Salvatore di Bella had blijkbaar gevraagd naar de kredietwaardigheid of reputatie van de firma J. van Dijk aan de Kinkerstraat 369 in Amsterdam. De directeur antwoordt dat deze firma niet bekend is en geen zaken doet op de Centrale Markt. * **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in het Duits, wat de voertaal was voor veel officiële correspondentie tijdens de bezetting, zeker als het buitenlandse (As-mogendheid Italië) relaties betrof. Opvallend is dat de landnaam "Italië" wel in het Nederlands is getypt, wat duidt op een Nederlands kantoor dat de brief heeft opgesteld. * **Fouten:** In de tekst staat een typefout: "istauch" (moet zijn: "ist auch"). Ook "Antwortlich" is een wat stroeve, ambtelijke vorm.

Archief 745 | 745-379 | Pagina 95 | 1942

Document

* **Inhoud**: Het betreft de achterkant van een document dat waarschijnlijk deel uitmaakte van een administratief dossier. De aantekening "Plan 41" suggereert een classificatie binnen een groter project, mogelijk gerelateerd aan ruimtelijke ordening of landschapsbeheer. * **Herkomst**: De voorgedrukte tekst onderaan identificeert het papier als afkomstig van de organisatie "Het Veluwsche Land". Dit was een stichting of vereniging die zich richtte op het behoud of de exploitatie van natuurgebieden in de Veluwe-regio. * **Datering**: Op basis van het telefoonnummer (03494 was het oude netnummer voor Nijkerk) en de spelling ("Veluwsche") kan het document gedateerd worden tussen de jaren '40 en '60 van de 20e eeuw. * **Stempel**: De gespiegelde stempel wijst op een zakelijke relatie met B. J. van Dijk uit Nijkerk, die mogelijk fungeerde als tussenpersoon of logistiek afhandelaar ("Doorzend-adres") bij het station.

Archief 745 | 745-380 | Pagina 177 | 1942

Handgeschreven lijst op briefpapier (klad of memo).

* **Inhoud:** Het document is een inventarisatie of adressenlijst van personen uit diverse Nederlandse visserijplaatsen (Noordwijk aan Zee, Monnikendam, Workum, Volendam). * **Terminologie:** Achter de meeste namen staat de term **"(bliek)"**. In de visserijcontext van de Zuiderzee verwijst 'bliek' vaak naar jonge haring of kleine witvis (zoals de kolblei), die commercieel verhandeld werd. * **Bijnamen:** Bij de naam "Schilder" uit Volendam staat tussen haakjes **"(schel)"**. Dit is een typisch voorbeeld van een Volendamse 'toenaam' of bijnaam, noodzakelijk om verschillende families met dezelfde achternaam van elkaar te onderscheiden in de administratie. * **Status:** De vele doorhalingen suggereren dat dit een werkdocument was, bijvoorbeeld voor een bestelling, levering of een verzendlijst die tijdens het proces werd bijgewerkt.

Koopliedenlijsten

Bron: 745-292.md | 1939

Onbekend

Bron: 745-292.md | 1939

Onbekend — standplaats 48

48.72 Overig
Bron: 745-302.md | 1939

Waterlooplein — standplaats Ten Katestraat idem

idem Overig
Bron: 745-332.md | 1940

Nieuwmarkt — standplaats N

413.79 — Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-329 | Pagina 385 | 1940

# TRANSCRIPTIE *Extra* [handgeschreven] HG. den Heer Joh. van Dijk, Kinkerstraat 369 I, Amsterdam-West. Wijk 25. 37/160/3 M. 18 November 1940. Hiermede verzoek ik U zich...

Relevantie: 83% ** de directeur (vermoedelijk van de amsterdamse dienst handelsinrichtingen en gemeentemarkten, gezien de afkorting 'hg')., ** den heer joh. van dijk +2
Archief 745 | 745-329 | Pagina 388 | 1940

# TRANSCRIPTIE *Extra* [handgeschreven in potlood] VB/HG. Di Battista Lettig Succ. T R I E S T E . (Italië) 37/160/5 M. 11 December 1940. Antwortlich Ihres Schreibens von 29. Oktober 1940, bedaure ich Ihnen über die Firma J.van Dijk, Kinkerstraat 369, Amsterdam, keine Auskünfte erteilen zu kunnen. Diese Firma treibt keine Geschäfte auf der Zentralen Markt und ist auch im übrigen hier nicht be...

Relevantie: 83% ** de directeur (vermoedelijk van de centrale markthallen te amsterdam)., (de directeur) meldt dat hij geen inlichtingen kan verstrekken omdat het betreffende bedrijf geen za, zich in amsterdam bevindt +1
Archief 745 | 745-348 | Pagina 423 | 1941

# TRANSCRIPTIE VP/HG. 28/2/2 M. 16 Januari 1940. den Heer J.C.v.d.Vinden, Rijnstraat 74, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 22A.

Relevantie: 82%
Archief 745 | 745-433 | Pagina 178 | 1944

# TRANSCRIPTIE Den Heer Directeur v/h Marktwezen. Jan van Galenstraat. AMSTERDAM W. ===========

Relevantie: 82%
Archief 745 | 745-403 | Pagina 493 | 1943

# TRANSCRIPTIE J.G. Overkamp [rechtsboven:] pers. bew. A 35/623317 geb. 25/3 '91 Rozenstraat 50 ^II

Relevantie: 82%