Schindeler verklaart (De heer)

Handgeschreven ambtelijke rapportage / brief.

In deze rapportage doet een ambtenaar (Reijswart) verslag van een onderzoek naar het bestaan van de "firma Scholten". De aanleiding lijkt een verificatie te zijn of dit bedrijf daadwerkelijk actief is als karrenverhuurder aan de Jan Hanzenstraat in Amsterdam. De rapporteur heeft eerst contact gezocht met een de heer Gundelach om te informeren naar een eventuele link tussen de firma Scholten en de firma Holty. Vervolgens is er gesproken met de echtgenote van de heer Holty (eigenaar van een lederwarenzaak aan de J.P. Heijestraat 85). Mevrouw Holty verklaart dat zij noch haar man de firma Scholten kennen en dat zij hun bedrijf altijd volledig zelfstandig hebben gerund. De conclusie van het onderzoek is negatief: de firma Scholten is onbekend als karrenverhuurder op het opgegeven adres aan de Jan Hanzenstraat. Het document is drie dagen later (17 februari 1939) voor gezien getekend, waarschijnlijk door een leidinggevende bij de Dienst van het Marktwezen.

Handgeschreven ambtelijke notitie op papier.

Dit document is een verslag van een administratieve handeling betreffende een hulpvraag. Uit de opeenvolging van aantekeningen kan het proces gereconstrueerd worden: 1. **21 juli 1939:** De zaak wordt intern voorgelegd ("Bespreken s.v.p.") aan Th. de Haas. 2. **24 juli 1939:** Dellain geeft de instructie om de betrokkene op te roepen. 3. **26 juli 1939:** Er vindt een gesprek plaats. De heer Marpurgo verklaart dat hij op dit moment geen externe hulp ("assistentie") nodig heeft voor de zorg voor zijn echtgenote, maar dat hij mogelijk in het voorjaar van 1940 opnieuw een verzoek zal indienen. De status van de zaak wordt gewijzigd naar "afgedaan". 4. **29 juli 1939:** De definitieve administratieve afhandeling vindt plaats, waarbij een dossiernummer in rode inkt wordt toegevoegd.

Notulen van een vergadering (vermoedelijk een gemeentelijke commissie voor Marktwezen of Economische Zaken).

Dit document bevat de verslaglegging van een bestuursvergadering over de regulering van straathandel en marktwezen. Er worden drie hoofdpunten besproken: 1. **Afwijzing van een individueel verzoek:** Een zekere Paasman krijgt geen toestemming (vermoedelijk voor een extra standplaats). 2. **Beleid rondom dubbele standplaatsen:** De commissie neemt een principieel standpunt in tegen het toekennen van meerdere standplaatsen aan één persoon, om marktmonopolies te voorkomen en de complexiteit van vervanging te vermijden. Een uitzondering wordt gemaakt voor seizoensproducten zoals kerstbomen. 3. **Locatiebeleid en Hygiëne:** Er wordt gepleit voor het vrijhouden van de omgeving van ziekenhuizen en begraafplaatsen van vaste standplaatsen (dit moet voorbehouden blijven aan ambulante venters). Tot slot wordt een verbod bevestigd op de verkoop van "aal in zaagsel" door venters, wat wijst op aangescherpte hygiënische eisen of marktregulering in die periode.

Notulen of verslag van een vergadering (waarschijnlijk van een commissie of bestuursorgaan gerelateerd aan de Centrale Markt).

* **Kern van het debat:** De discussie draait om twee hoofdpunten: de openingstijden van de Centrale Markt op zaterdag en de veiligheidsmaatregelen in het kader van de luchtbescherming. * **Belangen:** Er is een duidelijk spanningsveld tussen de operationele eisen van de markt (en mogelijk de bezetter of de overheid) en de sociale/economische belangen van de winkeliers. De heer Blom voert een opvallend argument aan over de gezinsbelangen: latere markttijden betekenen dat de echtgenote van de winkelier langer in de winkel moet staan en dus langer van haar gezin gescheiden is. * **Democratisch proces:** Er vindt een formele stemming plaats waarbij het voorstel voor ruimere openingstijden nipt wordt verworpen (7 tegen 6). * **Veiligheid:** De "Rondvraag" onthult zorgen over het gebrek aan echte schuilkelders. De voorzitter geeft aan dat de huidige oplossing (pakhuiszolders met zandzakken) door de Luchtbeschermingsdienst nog niet publiekelijk is gecommuniceerd.

Getypte notulen van een vergadering (waarschijnlijk van een marktcommissie of een overleg tussen gemeentebestuur en handelaren).

Het document verslaat de discussie over twee kernthema’s: de bedrijfsvoering van de Centrale Markt en de voorbereiding op oorlogsomstandigheden. 1. **Openingstijden op zaterdag:** Er bestaat een conflict tussen het streven naar efficiëntie (eerder openen) en het sociale welzijn van de winkeliers. Interessant is het argument van de heer Blom over de "echtgenoote": zij moet de winkel draaiende houden terwijl de man op de markt is. Een latere marktgang betekent dat zij langer van haar gezin gescheiden is. De stemming is zeer nipt (7 voor, 6 tegen), wat duidt op grote verdeeldheid onder de belanghebbenden. 2. **Luchtbescherming:** De dreiging van een gewapend conflict is duidelijk aanwezig. De heer Blom dringt aan op professionele schuilkelders. De reactie van de voorzitter onthult dat men destijds koos voor provisorische oplossingen (zandzakken op pakhuiszolders) en dat de overheid (de Luchtbeschermingsdienst) terughoudend was met het verstrekken van informatie, mogelijk om paniek te voorkomen.

Getypte verklaring op papier met handgeschreven invullingen en aantekeningen.

* **Persoon:** De ondertekenaar is A. Cohen. * **Adres:** Hij woonde ten tijde van ondertekening aan de Willem de Zwijgerlaan 189 hoog (II) in Amsterdam. * **Beroep/Activiteit:** Cohen was een vaste-plaatshouder (marktkoopman) op de markt in de Amsterdamse buurt Wittenburg. * **Inhoud:** Het document is een officiële verklaring van eigendom. De heer Cohen verklaart dat de kraam, kar en overige materialen die hij op de markt gebruikt, zijn eigen bezit zijn. * **Datumcorrectie:** De voorgedrukte datum "1938" is doorgestreept en vervangen door "40" (1940). * **Annulering:** Linksonder staat in handschrift "Vervallen" geschreven met een handtekening (mogelijk van een ambtenaar), wat erop wijst dat de verklaring of de vergunning op een later tijdstip is ingetrokken of ongeldig is geworden.

Ambtenarenverklaring (zgn. Ariërverklaring).

* **Inhoud:** Het document betreft een verklaring van niet-Joodse afkomst, die door de Duitse bezetter verplicht was gesteld voor alle Nederlandse ambtenaren. * **Opvallende wijziging:** De voorgedrukte zin over het behoren tot de "Joodsche geloofsgemeenschap" is doorgehaald en vervangen door de handgeschreven tekst: *"van Joodschen bloede is of geweest is"*. Dit markeert de verschuiving van religieuze criteria naar de raciale criteria van de nationaalsocialistische ideologie (de Neurenberger rassenwetten). * **Functie:** De heer Wanders verklaart hier dat noch hij, noch zijn ouders of grootouders Joods zijn. De consequentie van een onjuiste verklaring was "onmiddellijk ontslag". * **Status:** De markeringen rechtsboven geven aan dat de betrokkene werkzaam was in "tijdelijken dienst" bij het Marktwezen van de gemeente Amsterdam.

Getuigenverklaring / Rapport van wanorde.

* **Kern van het incident:** Het document beschrijft een geweldsincident op een Amsterdamse vismarkt. De aanleiding was onvrede over de "toewijzing" (waarschijnlijk de hoeveelheid vis die was toegewezen voor handel of consumptie). De verdachte, de 60-jarige Borgman, beschuldigde de commissie van verduistering en viel een commissielid fysiek aan. * **Maatregelen:** De controleur trad direct op door de distributiekaart van Borgman in te nemen en hem de toegang tot de markt te ontzeggen. Hij pleit bij zijn oversten voor een zware straf om toekomstige escalaties te voorkomen. * **Taalgebruik:** Het verslag is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands ("hetgeen zoo hoog liep", "verduisterd te hebben"). Er staan enkele kleine typefouten in, zoals "personn" en "teegang". * **Fysieke staat:** De getypte tekst is duidelijk leesbaar op vergeeld papier. De handgeschreven instructie bovenin duidt op de administratieve afhandeling binnen de organisatie.

Getypte verklaring (werkgeversverklaring).

* **Vorm:** Het document is opgesteld met een schrijfmachine. Opvallend is het gebruik van spatiering (geperfectioneerd door een spatie tussen elke letter) voor de plaatsnaam "Amsterdam" en de naam "Simon Marinus" om nadruk te geven. * **Taalfouten:** Er zit een typfout in de tekst: "werkzaamg eweest". Waarschijnlijk was het de bedoeling om "werkzaam geweest" te typen, maar is de spatie verkeerd geplaatst. * **Inhoud:** De heer Schindeler verklaart dat Simon Marinus gedurende vier jaar (1930-1934) werkzaam was als inkoper en bediende bij de firma Schindeler en Vrees. De brief is gericht aan "L.S." (*Lectori Salutem*), wat betekent "aan de lezer heil" of "aan hen die dit aangaat". Dit duidt op een algemene verklaring die voor meerdere doeleinden gebruikt kon worden.

# TRANSCRIPTIE Aan den Heer Inspecteur,

# TRANSCRIPTIE Mr. Witlaer [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE Mr. de Boer. (onderstreept)

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven aantekening rechtsboven: *de Rijker* (?)]

# TRANSCRIPTIE Mr de Baer [onderstreept]