Maurits Roos

Dienstbrief / Adviesnota met betrekking tot de indeling van marktstandplaatsen.

De kern van dit document is een verzoek tot het corrigeren van een standplaatsindeling op de markt in de Westerstraat. Ambtenaar H. Wolff heeft op 15 april 1940 plaatsen toegewezen aan twee "VKK-houders" (Voorkeurskaarthouders): M. Roos en G. Kanes. Na de toewijzing komt Wolff tot de conclusie dat een ruiling tussen beide heren (plaats 94 en 268) beter zou zijn. De argumentatie hiervoor is dat beide kooplieden hiermee instemmen en dat het voor M. Roos gunstiger is met het oog op de onderlinge concurrentie op de markt. Het document toont de zorgvuldige, bijna minutieuze wijze waarop het Amsterdamse Marktwezen de indeling van de markt beheerde. Opmerkelijk is dat de goedkeuring en afhandeling ("Akkoord") plaatsvonden tussen 1 mei en 20 mei 1940, de periode waarin de Duitse inval en de capitulatie van Nederland plaatsvonden.

Getypte officiële brief (mogelijk een kopie of doorslag op roze papier).

Dit document is een formele waarschuwing (berisping) aan een marktkoopman, de heer M. Roos. De aanleiding is een overtreding van de marktvoorschriften op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam op 2 maart 1940. De specifieke overtreding is het innemen van te veel ruimte, wat duidt op het overschrijden van de toegewezen afmetingen van de marktkraam of staanplaats. De toon van de brief is kort en autoritair ("waarschuw U hierbij ernstig"), wat gebruikelijk was voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. De vermelding "Wijk 22A" verwijst naar de administratieve indeling van de markt of het stadsdeel. Het kenmerk "HG." linksboven zou kunnen staan voor een specifieke afdeling of een classificatie (zoals 'Handhaving' of 'Hoofdstuk').

Getypte brief (doorslag/kopie)

In deze brief wordt de heer M. Roos geïnformeerd over de procedure voor het verkrijgen van een standplaats voor de verkoop van bloemen aan de Amstellaan in Amsterdam. De brief is een direct gevolg van de uitsluiting van Joodse ondernemers tijdens de Duitse bezetting. Omdat de heer Roos als "Joodschen marktkoopman" wordt aangemerkt, is het hem verboden om op de reguliere of de speciaal voor Joden ingestelde tijdelijke hulpmarkten te staan. Hierdoor moet hij een aparte schriftelijke aanvraag indienen bij de Wethouder voor de Levensmiddelen voor een specifieke plek op de openbare weg (de Amstellaan). De brief toont de bureaucratische afhandeling van de segregatie en de inperking van de bewegingsvrijheid van Joodse burgers.

Handgeschreven lijst op een fragment van beige/bruin papier of dun karton.

Het document betreft een genummerde lijst van zes personen. Achter vier van de zes namen staat een vinkje ("v"), wat waarschijnlijk duidt op een verificatie, aanwezigheid of afgehandelde status. Bij nummer 3 (G. Blog) staat de expliciete aantekening "doet afstand", wat suggereert dat deze persoon ergens van afziet (bijvoorbeeld een claim, een plek op een lijst of een bezitting). De vierde naam (L.A. Reens) onderscheidt zich door een blauwe dubbele onderstreping in plaats van een vinkje, wat mogelijk een afwijkende status of een actiepunt voor de administrateur aangaf.

Brief (slotfragment).

Het betreft de afsluiting van een formele brief waarin de schrijver, M. Roos, de noodzaak van dagelijks treinverkeer onderbouwt. De auteur geeft aan dat zowel hijzelf als zijn vrouw de trein moeten gebruiken. De toon is beleefd doch dringend, eindigend met de hoop op een spoedig en gunstig antwoord. Opvallend is het postscriptum (P.S.), waarin de schrijver meldt dat zijn legitimatiekaart "niet voldoende was". Dit wijst op een formele controle-instelling waarbij extra bewijslast nodig was om te mogen reizen of om bepaalde faciliteiten te verkrijgen. De v. Halllaan in Naarden (tegenwoordig vaak geschreven als Van Halllaan) is een bestaand adres in de wijk Ministerpark.

Ambtelijke notitie / Bijblad bij een dossier.

* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve bevestiging dat Maurits Roos (marktkoopman) een vaste standplaats (nr. 190) bezit op de markt in de Gaaspstraat te Amsterdam. De ambtenaar (De Haan) geeft toestemming om een officiële verklaring hiervan af te geven aan Roos. * **Personen:** * **M. Roos:** Maurits Roos (geboren 25 maart 1907). * **S. Elsas:** Sara Elsas (geboren 13 oktober 1907), de echtgenote van Maurits. * **Locaties:** Van Halllaan 2 (woonadres) en Gaaspstraat (locatie van de marktplaats). * **Administratief:** De aanduiding "Spoed" suggereert dat de verklaring voor de betrokkene van groot belang was, mogelijk in verband met de beperkende maatregelen voor Joodse burgers in die periode.

Doorslag van een officiële brief (typoscript).

Dit document is een administratieve bevestiging van het recht op een vaste standplaats op een Amsterdamse markt. De brief is gericht aan de heer M. Roos in Naarden. De inhoud is zakelijk: de dienst bevestigt dat zowel de heer Roos als zijn vrouw geregistreerd staan als marktkooplieden voor de markt in de Gaaspstraat. De term "alhier" in de tekst geeft aan dat de brief is verzonden vanuit de plaats waar de markt zich bevindt, in dit geval Amsterdam. De brief is gedateerd op 30 mei 1942, een cruciaal jaar tijdens de Duitse bezetting van Nederland waarin de vervolging van de Joodse bevolking intensiveerde.

Getypte lijst/register (waarschijnlijk een doorslag van een typoscript).

* **Inhoud:** Het document bevat een systematische lijst van personen, gesorteerd op achternaam. Naast de naam worden de geboortedatum, het woonadres en het handelsartikel vermeld. * **Geografie:** De overgrote meerderheid van de adressen bevindt zich in Amsterdam, met name in de Joodse buurt (Weesperstraat, Jodenbreestraat) en de Pijp (Albert Cuypstraat, Ferdinand Bolstraat, Gov. Flinckstraat). Eén persoon (M. Roos) staat ingeschreven in Naarden. * **Economie:** De artikelen wijzen op kleinschalige handel en marktkooplieden. Veelvoorkomende categorieën zijn textiel (manufacturen, lapjes, kousen), voedingsmiddelen (vis, fruit, groenten) en diverse goederen (ongeregeld). * **Opvallend:** Er zijn duidelijke familiegroepen zichtbaar (bijv. de families Kopee, Koekoek, Locher, Pinto, Polak). De namenlijst bevat veel typisch Joods-Nederlandse achternamen. Er zijn enkele spelfouten in het typoscript, zoals "text ol" (voor textiel) en mogelijk "heeredassen" of "heerenlassen".

Administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een register van marktkooplieden of ondernemers).

* **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich sterk in Amsterdam, specifiek in de Jodenbuurt (Weesperstraat, Jodenbreestraat) en de Pijp (Albert Cuypstraat, Gov. Flinckstraat). Eén persoon (M. Roos) woont in Naarden. * **Beroepen en handel:** De lijst toont een grote diversiteit aan kleinhuishandel. Veel genoemde artikelen zijn textielgerelateerd (manufacturen, garen en band, kousen en sokken) en voedsel (visch, groente en fruit). * **Demografie:** De geboortedata lopen uiteen van 1875 tot 1918, wat duidt op een actieve beroepsbevolking. De namen zijn herkenbaar Joods-Nederlands (Pinto, Polak, De Roos, Van der Kar).

Document

* **Mutaties**: De lijst toont een actieve administratie waarbij bewoners worden doorgehaald en direct vervangen door handgeschreven namen. Dit wijst op een gedwongen verhuizing of deportatie waarbij de vrijgekomen woonruimte direct werd herbezet. * **Statuscodes**: De letters 'A', '/', 'o' en 'v' in de smalle kolommen zijn administratieve markeringen. 'A' zou kunnen staan voor 'Aanwezig', terwijl 'o' vaak in bezettingsadministraties werd gebruikt voor 'Onbekend' of 'Opgeroepen'. * **Toponiemen**: De vermelding "kerk" (bij nrs 168-180) en "hoek" duidt op specifieke locaties binnen een huizenblok. * **Codering '3'**: Veel handgeschreven namen in de rechterkolom eindigen op een '3' (bijv. "Carança 3"). Dit is een kenmerkende codering die vaak verwijst naar een specifieke transportlijst, een categorie van de Joodse Raad, of een baraknummer in kamp Westerbork.

| No. Lkrt. | Naam en voornamen | Geboortedatum | Woonplaats | | :--- | :--- | :--- | :--- | | 2187 | Proost M.M. | 23. 4.1903 | 2e.v. Swindenstraat 18 | | 1132 | Proost N. | 19. 7.1876 | Utrechtse dwarsstraat 94 | | 1832 | Pruis J.F. | 13.11.1915 | Solebaystraat 59 | | 1633 | Prys [onleesbaar teken] | 15. 6.1905 | Rynwardtstraat 90 | | 1723 | Punt J.W. | 26. 7.1909 | Zuider Amsterweg 4 | | 1869 |...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven handgeschreven paraaf/teken] [Rechtsboven handgeschreven notitie: *Z. der [?]*] HB. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen; A l h i e r . 46c/10/1 b M. 1. 10 Februari 1943. Uitsluiting verdeeling Mej.H.J.devRooy. In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen afschrift van een proces-verbaal, opgemaakt door de ambtenaren Van der Zee en Donker Duyvis...

| 603 | Rosies | Egbert | 2-9-01 — [annotatie:] 30/9 '41 naar Den Haag | | 604 | Rot | Johannes aan het | 10-11-11 — | | 605 | Rot | Willem aan het | 18-8-83 — | *(Noot: Het symbool 🕇 in de transcriptie staat voor de handgeschreven tekens achter de geboortedatum die lijken op een kruisje of een gekrulde 'f'.)*

# TRANSCRIPTIE **[Bovenaan de pagina, links:]** № 27/32/1 M. 1942 23/11 **[Bovenaan de pagina, rechts:]** 383 Amsterdam, 21 November 1942 **[Adres:]** Aan den Directeur van MARKTWEZEN, AMSTERDAM. —— **[Onderwerp:]** betr. Standplaatsvergunningen. ——————————————— **[Inhoud:]** Beleefd verzoek ik Uw aandacht voor het volgende: Door den Kinderrechter te Amsterdam ben ik aangesteld als toezichth...

| Dan. Theronstr. 24 II | 28 Jan '42 | | *21 | 218 | A. de Rooij | Ververstr. 36 I | 28-1-42 | | 21 | 222 | Y. de Rooij | Retiefstr. 112 III | - | **Pagina 7 (rechts)**